Η στάση του Έντι Ράμα απέναντι στο μεγαλεπήβολο τουριστικό σχέδιο στη Σβέρνιτσα έχει μετατραπεί σε σημείο ανάφλεξης τόσο στο εσωτερικό της Αλβανίας όσο και στις σχέσεις με την Ελλάδα. Παρά τα επεισόδια, τις καταγγελίες για καταπάτηση περιουσιών, τις εικόνες βίας και τις προειδοποιήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο Αλβανός πρωθυπουργός εμφανίζεται αμετακίνητος. Δηλώνει ότι το έργο «δεν θα σταματήσει όσο βρίσκεται στο αξίωμα», υιοθετώντας μια γραμμή που περισσότερο θυμίζει πολιτική πρόκληση παρά υπεύθυνη διακυβέρνηση .
Αδιαφάνεια, καταπατήσεις και βία: Το τίμημα ενός “στρατηγικού” έργου
Η επένδυση, που συνδέεται με εταιρείες συμφερόντων του γαμπρού του Ντόναλντ Τραμπ, προωθείται σε μια από τις πιο ευαίσθητες περιβαλλοντικά περιοχές της Αλβανίας. Κάτοικοι και ακτιβιστές καταγγέλλουν ότι η πρόσβαση σε οικογενειακές εκτάσεις έχει αποκλειστεί με φράχτες, χωρίς καμία επίσημη ενημέρωση, ενώ η ασφάλεια του εργοταξίου φέρεται να έχει επιτεθεί βίαια σε πολίτες που διαμαρτύρονταν ειρηνικά. Ένας Έλληνας ομογενής τραυματίστηκε σοβαρά, με βίντεο να τον δείχνει να δέχεται χτύπημα στο κεφάλι και να σύρεται από άνδρες της ιδιωτικής ασφάλειας, οι οποίοι –σύμφωνα με μαρτυρίες– έφεραν οπλισμό .
Αντί να καταδικάσει τα περιστατικά, ο Ράμα επέλεξε να ειρωνευτεί τις αντιδράσεις, υποστηρίζοντας ότι «πρώτη φορά άκουσε» πως στην περιοχή ζει ελληνική μειονότητα. Η δήλωση αυτή, που αγνοεί πλήρως την ιστορική πραγματικότητα, προκάλεσε οργή στην Αθήνα και στους κατοίκους της περιοχής, οι οποίοι εδώ και αιώνες αποτελούν αναγνωρισμένη ελληνοφωνη κοινότητα με ορθόδοξη παράδοση και βυζαντινά μνημεία .
Παράλληλα, ο Ράμα επιμένει ότι οι επενδυτές απέκτησαν τη γη «νόμιμα» και ότι τυχόν προβλήματα θα λυθούν με αποζημιώσεις. Ωστόσο, η υπόθεση έχει ήδη παραπεμφθεί στην αλβανική εισαγγελία κατά της διαφθοράς (SPAK), γεγονός που δείχνει ότι οι καταγγελίες δεν είναι ούτε αβάσιμες ούτε περιθωριακές.
Σύγκρουση με την ΕΕ και προκλητικές συγκρίσεις με το Costa Navarino
Η επίσκεψη του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, στα Τίρανα έφερε στο προσκήνιο τις ευρωπαϊκές ανησυχίες. Ο Κόστα υπενθύμισε ότι η Αλβανία οφείλει να συμμορφώνεται με το ευρωπαϊκό κεκτημένο, ιδιαίτερα σε θέματα περιβάλλοντος και κράτους δικαίου. Απέφυγε να σχολιάσει ευθέως το έργο, αλλά η αναφορά του στην ανάγκη διαφάνειας και σεβασμού των διαδικασιών ήταν σαφής προειδοποίηση προς τα Τίρανα .
Ο Ράμα, αντί να δείξει διάθεση συνεννόησης, απάντησε με έναν τρόπο που πολλοί χαρακτήρισαν προκλητικό. Υποστήριξε ότι το έργο μπορεί να αποτελέσει «πρότυπο ανάπτυξης» για την Αλβανία, επικαλούμενος μάλιστα το Costa Navarino ως παράδειγμα. Η σύγκριση, όμως, είναι τουλάχιστον ατυχής: το Costa Navarino δημιουργήθηκε με αυστηρή περιβαλλοντική προστασία, σεβασμό στις τοπικές κοινωνίες και πλήρη διαφάνεια — στοιχεία που απουσιάζουν εμφανώς από τη Σβέρνιτσα.
Η προσπάθεια του Ράμα να παρουσιάσει την επένδυση ως «αναπτυξιακό μοντέλο» μοιάζει περισσότερο με επικοινωνιακή άμυνα παρά με σοβαρή πολιτική θέση. Η πραγματικότητα είναι ότι η περιοχή έχει χαρακτηριστεί προστατευόμενη, οι κάτοικοι καταγγέλλουν καταπάτηση και η βία κατά διαδηλωτών έχει ήδη προκαλέσει διεθνή ανησυχία.
Η κρίση βαθαίνει: μειονότητα, περιβάλλον και πολιτική αλαζονεία
Η υπόθεση της Σβέρνιτσας δεν αφορά μόνο ένα τουριστικό έργο. Αγγίζει τρία ευαίσθητα ζητήματα:
- Τα δικαιώματα της ελληνικής μειονότητας, που βλέπει τις περιουσίες της να απειλούνται και την ιστορική της παρουσία να αμφισβητείται.
- Την περιβαλλοντική προστασία, καθώς η περιοχή αποτελεί οικολογικά εύθραυστο παράκτιο οικοσύστημα.
- Την ποιότητα της αλβανικής δημοκρατίας, με τον Ράμα να εμφανίζεται πρόθυμος να παρακάμψει αντιδράσεις, θεσμούς και ευρωπαϊκές συστάσεις.
Η αδιαλλαξία του Αλβανού πρωθυπουργού, σε συνδυασμό με τις ειρωνικές του δηλώσεις και την προσπάθεια να παρουσιάσει τις αντιδράσεις ως «πολιτικά υποκινούμενες», ενισχύει την εικόνα ενός ηγέτη που αντιμετωπίζει την κριτική ως ενόχληση και όχι ως στοιχείο δημοκρατικής λειτουργίας.
Την ίδια στιγμή, η Αθήνα έχει ήδη προβεί σε διάβημα, ενώ η ΕΕ παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις. Η υπόθεση απειλεί να εξελιχθεί σε νέα εστία έντασης στα ελληνοαλβανικά, σε μια περίοδο που η Αλβανία επιδιώκει να κλείσει κεφάλαια ενταξιακών διαπραγματεύσεων.
