έργα διαχείρισης αποβλήτων: Ο Γενικός Γραμματέας Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων του ΥΠΕΝ, Μανώλης Γραφάκος, περιγράφει σε συνέντευξη στο ΑΠΕ-ΜΠΕ την εθνική προσπάθεια που βρίσκεται σε εξέλιξη ώστε η Ελλάδα να καλύψει το χαμένο έδαφος στον τομέα της κυκλικής οικονομίας και της διαχείρισης απορριμμάτων.
Καθυστέρηση στα έργα διαχείρισης αποβλήτων
Στη συνέντευξη ο Μανώλης Γραφάκος τονίζει την πρόοδο που έχει επιτευχθεί από το 2019 ως σήμερα, αναφέροντας συγκεκριμένα μεγέθη και προοπτικές. Εξηγεί ότι έχουν προχωρήσει οι μονάδες διαχείρισης, έχουν προωθηθεί έργα με ΣΔΙΤ, ολοκληρώθηκαν τα Ολιστικά Σχέδια Χωριστής Συλλογής και εξασφαλίστηκε χρηματοδότηση μέχρι το 2030.
Στην ίδια πρώτη εικόνα του σχεδίου περιλαμβάνονται και στόχοι όπως ο περιορισμός της ταφής κάτω από το 10%, η ενεργειακή αξιοποίηση του υπολείμματος και η πρόοδος των 72 έργων διαχείρισης λυμάτων που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Αιτία της καθυστέρησης
Στην ερώτηση για το γιατί η χώρα έμεινε πίσω, ο κ. Γραφάκος επιρρίπτει ευθύνη σε όσους δεν σχεδίασαν εγκαίρως: Το ερώτημα αυτό μάλλον θα πρέπει να απευθυνθεί σε εκείνους που άφησαν τη χώρα μας χωρίς εθνικό σχεδιασμό στο κομμάτι της διαχείρισης των αποβλήτων, καθιστώντας την ουραγό στην Ε.Ε.. Μια φράση μόνο μπορώ να πω. Μείναμε πίσω γιατί ποτέ η χώρα δεν είχε συντάξει σοβαρό και ρεαλιστικό σχέδιο για τη διαχείριση των αποβλήτων.
Ο ίδιος όμως παρουσιάζει την αναστροφή της εικόνας τα τελευταία χρόνια: όταν ανέλαβαν υπήρχαν μόλις 3 μονάδες σε λειτουργία, 5 σε κατασκευή και καμία σε διαγωνιστική διαδικασία. Σήμερα, όπως λέει, υπάρχουν 14 μονάδες σε λειτουργία, 28 σε κατασκευή, 10 σε διαγωνιστική διαδικασία και απομένει μόνον ένα έργο για δημοπράτηση ώστε να ολοκληρωθούν οι απαραίτητες υποδομές.
Στρατηγική από το 2019
Από το καλοκαίρι του 2019, αναφέρει ο Γραφάκος, ξεκίνησε μια μεγάλη προσπάθεια για την αναστροφή της κατάστασης, με πρώτη προτεραιότητα την υλοποίηση των μονάδων και τη διασφάλιση της χρηματοδότησής τους μέχρι το 2030. Η Γενική Γραμματεία Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων αξιοποίησε κάθε διαθέσιμο ευρωπαϊκό και εθνικό πόρο, χρησιμοποίησε το «εργαλείο» των ΣΔΙΤ και σε συνεργασία με το Υπουργείο Οικονομίας εξασφάλισε τον ορίζοντα χρηματοδότησης.
Το αποτέλεσμα, όπως υπογραμμίζει, είναι ότι η χώρα έχει πλέον «καθαρό ορίζοντα» και μεγάλη πρόοδο που θα οδηγήσει σε πλήρεις υποδομές διαχείρισης έως το 2030.
Ακολουθεί η συνέντευξη του κ. Μ. Γραφάκου στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και στον δημοσιογράφο Ηλία Παλιαλέξη.
Υποδομές το 2025
Για το 2025 ο Γραφάκος χαρακτηρίζει τη χρονιά γόνιμη σε υποδομές: ξεκίνησαν μεγάλα έργα σε πόλεις όπως η Πάτρα, η Λάρισα, η Καβάλα και η Κέρκυρα. Επιπλέον δημοπρατήθηκαν έργα σε νησιά και πόλεις όπως η Κως, η Κάλυμνος, η Σύρος, η Μύκονος, η Πάρος, καθώς και η Λαμία και η Χαλκίδα.
Στόχος είναι μέσα στο 2026 να προχωρήσει η δημοπράτηση του μοναδικού εναπομείναντος έργου για την ολοκληρωμένη διαχείριση αποβλήτων στο Βόρειο Αιγαίο, που θα υλοποιηθεί επίσης με ΣΔΙΤ και θα περιλαμβάνει τις ΜΑΑ σε Λέσβο και Σάμο, συνολικού προϋπολογισμού 100 εκατ. ευρώ.
Ολιστικά Σχέδια και εξοπλισμός
Τα Ολιστικά Σχέδια Χωριστής Συλλογής έχουν ολοκληρωθεί και στις 13 περιφέρειες της χώρας και διαθέτουν εξασφαλισμένη χρηματοδότηση. Τα σχέδια αυτά καταγράφουν αναλυτικά τον εξοπλισμό που απαιτείται ώστε οι δήμοι να πετύχουν τους στόχους χωριστής συλλογής ανά ρεύμα αποβλήτων, με έμφαση σε βιοαπόβλητα, χαρτί, πλαστικό, αλουμίνιο, κλαδιά, ογκώδη και επικίνδυνα οικιακά απόβλητα.
Στόχος είναι μέσα στο 2026 να υπάρξουν οι πρώτες συμβασιοποιήσεις για την προμήθεια του απαραίτητου εξοπλισμού, ώστε από το 2027 η βελτίωση στη συλλογή να γίνει μέρος της καθημερινότητας και να αυξηθούν οι ποσότητες που συλλέγονται χωριστά.
Ενεργειακή αξιοποίηση και SRF
Σχετικά με την ενεργειακή αξιοποίηση, διευκρινίζει ότι αναφερόμαστε στην αξιοποίηση του υπολείμματος που προκύπτει μετά την επεξεργασία των αποβλήτων στις Μονάδες Ανάκτησης και Ανακύκλωσης, το οποίο μετατρέπεται σε δευτερογενές καύσιμο, το λεγόμενο SRF. Έτσι το υπόλειμμα που σήμερα θάβεται, θα μετατρέπεται σε δευτερογενές καύσιμο (SRF), το οποίο θα αξιοποιείται από εγχώρια τσιμεντοβιομηχανία και από τις νέες μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης που πρέπει να δημιουργηθούν.
Δεν τίθεται κανένα θέμα για το περιβάλλον και την υγεία των πολιτών. Η τεχνολογία έχει προχωρήσει πάρα πολύ και πλέον σε όλο τον κόσμο οι μονάδες αυτές λειτουργούν με πολύ αυστηρές προδιαγραφές για την προστασία του περιβάλλοντος. Η Διεύθυνση των Περιβαλλοντικών Αδειοδοτήσεων του Υπουργείου διαθέτει ικανότατα και πολύ έμπειρα στελέχη που έχουν αποδείξει ότι, για το σύνολο των υποθέσεων που χειρίζονται, λειτουργούν πάντα προς όφελος του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας.
Στόχοι για το 2030
Ο εθνικός μας στόχος παραμένει σταθερός από το 2019 οπότε, ως Γενική Γραμματεία, αναλάβαμε την ευθύνη να αποκαταστήσουμε την αταξία που επικρατούσε στον τομέα της διαχείρισης αποβλήτων στη χώρα μας. Και αυτός δεν είναι άλλος από το να πετύχουμε έως το 2030 να στέλνουμε προς ταφή μόλις το 10% των αποβλήτων μας.
Η επιδίωξη είναι να γίνει αυτό το ταχύτερο δυνατό, επενδύοντας στην κυκλική οικονομία και κάνοντας την μέρος της καθημερινότητας σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο. Όπως όλα δείχνουν, το σύνολο των μονάδων ανάκτησης και ανακύκλωσης θα λειτουργεί το 2030 και αν τότε είναι έτοιμες και οι μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης, τότε η χώρα θα πετύχει την ταφή κάτω από το 10%.
Τα 72 έργα και το Ταμείο
Για την πορεία των 72 έργων στη διαχείριση λυμάτων που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης, ο Γραφάκος δηλώνει ότι προχωρούν πολύ καλά. Νομίζω ότι θα ολοκληρωθούν και τα 72 στους χρόνους που έχουν τεθεί.
Πρόκειται για υποδομές που δημιουργούν νέα δίκτυα και εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων, αναβαθμίζουν ΕΕΛ ώστε να παράγουν εκροή χρήσιμη για άρδευση ή αφορούν υποδομές διαχείρισης λυματολάσπης. Όλα τα έργα θα έχουν ολοκληρωθεί μέσα στο καλοκαίρι του 2026 και, όπως επισημαίνει, όχι μόνο θα απορροφήσουμε τους πόρους που είχαν διατεθεί αρχικά, αλλά και επιπλέον 250 εκατ. ευρώ, απορροφώντας έτσι όλους τους διαθέσιμους πόρους.
