Η εθνική στρατηγική για τη διαχείριση αποβλήτων περνά σε φάση επιτάχυνσης, με τον Γενικό Γραμματέα Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων του ΥΠΕΝ, Μανώλη Γραφάκο, να παρουσιάζει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που αλλάζει τον χάρτη της κυκλικής οικονομίας στην Ελλάδα. Με στόχο η ταφή να περιοριστεί κάτω από το 10% έως το 2030, η κυβέρνηση προχωρά σε εκτεταμένες υποδομές, ενεργειακή αξιοποίηση υπολείμματος και εκσυγχρονισμό των δήμων. Παράλληλα, 72 έργα λυμάτων βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη, ενώ ένα έργο 100 εκατ. ευρώ στο Βόρειο Αιγαίο ολοκληρώνει τον εθνικό σχεδιασμό. Η εικόνα που περιγράφει ο Γραφάκος δείχνει μια χώρα που επιχειρεί να καλύψει χαμένο έδαφος δεκαετιών και να ευθυγραμμιστεί με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Η ανατροπή του τοπίου από το 2019 και η μετάβαση σε σύγχρονο μοντέλο διαχείρισης αποβλήτων με στόχο ταφή κάτω από 10%
Ο Μανώλης Γραφάκος υπενθυμίζει ότι το 2019 η Ελλάδα βρισκόταν σε οριακή κατάσταση: μόλις τρεις μονάδες διαχείρισης αποβλήτων λειτουργούσαν, πέντε βρίσκονταν σε κατασκευή και καμία δεν ήταν σε διαγωνιστική διαδικασία. Σήμερα, η εικόνα έχει αλλάξει ριζικά. Λειτουργούν ήδη 14 μονάδες, 28 βρίσκονται σε κατασκευή και 10 σε διαγωνιστική διαδικασία, ενώ απομένει μόνο ένα έργο για δημοπράτηση ώστε να ολοκληρωθεί ο εθνικός χάρτης υποδομών.
Η στρατηγική από το 2019 βασίστηκε σε τρεις άξονες: ολοκλήρωση των μονάδων, αξιοποίηση ΣΔΙΤ και εξασφάλιση χρηματοδότησης έως το 2030. Ο Γραφάκος τονίζει ότι η χώρα έχει πλέον «καθαρό ορίζοντα» χρηματοδότησης, με ευρωπαϊκούς και εθνικούς πόρους να καλύπτουν το σύνολο των έργων. Ο εθνικός στόχος παραμένει σταθερός: έως το 2030 η ταφή να περιοριστεί στο 10%, με την ενεργειακή αξιοποίηση του υπολείμματος να αποτελεί κρίσιμο εργαλείο. Το SRF που παράγεται από τις μονάδες ανάκτησης θα αξιοποιείται από την τσιμεντοβιομηχανία και τις νέες μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης, χωρίς περιβαλλοντικό κίνδυνο.
Τα 72 έργα λυμάτων, οι νησιωτικές υποδομές και το μεγάλο έργο των 100 εκατ. ευρώ που ολοκληρώνει τον εθνικό σχεδιασμό
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στα 72 έργα λυμάτων που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης. Όλα προχωρούν εντός χρονοδιαγράμματος και θα ολοκληρωθούν έως το καλοκαίρι του 2026, καλύπτοντας νέες εγκαταστάσεις επεξεργασίας, αναβαθμίσεις υφιστάμενων ΕΕΛ και υποδομές λυματολάσπης. Η Ελλάδα αναμένεται να απορροφήσει όχι μόνο τους αρχικούς πόρους, αλλά και επιπλέον 250 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα, προχωρούν έργα σε Πάτρα, Λάρισα, Καβάλα, Κέρκυρα, καθώς και σε νησιά όπως Κως, Κάλυμνος, Σύρος, Μύκονος και Πάρος. Το σημαντικότερο έργο που απομένει είναι αυτό του Βορείου Αιγαίου, προϋπολογισμού 100 εκατ. ευρώ, το οποίο θα υλοποιηθεί με ΣΔΙΤ και θα περιλαμβάνει μονάδες σε Λέσβο και Σάμο. Η δημοπράτησή του αναμένεται εντός του 2026.
Η επόμενη μέρα για τους δήμους και η εφαρμογή της κυκλικής οικονομίας στην καθημερινότητα των πολιτών
Τα Ολιστικά Σχέδια Χωριστής Συλλογής έχουν ολοκληρωθεί σε όλες τις περιφέρειες και διαθέτουν εξασφαλισμένη χρηματοδότηση. Καταγράφουν αναλυτικά τον εξοπλισμό που χρειάζονται οι δήμοι για να πετύχουν τους στόχους χωριστής συλλογής ανά ρεύμα — από βιοαπόβλητα έως ογκώδη και επικίνδυνα οικιακά απόβλητα. Οι πρώτες συμβάσεις για τον εξοπλισμό αναμένονται το 2026, ώστε από το 2027 η βελτίωση να γίνει ορατή στην καθημερινότητα των πολιτών.
Η συνολική εικόνα δείχνει ότι η Ελλάδα επιχειρεί μια βαθιά μεταρρύθμιση στον τομέα των αποβλήτων, με σαφές χρονοδιάγραμμα και συγκεκριμένους στόχους. Αν οι μονάδες ανάκτησης και οι μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης λειτουργούν πλήρως έως το 2030, τότε ο στόχος της ταφής κάτω από 10% είναι εφικτός — και η χώρα θα έχει κάνει ένα από τα μεγαλύτερα άλματα στην Ευρώπη στον τομέα της κυκλικής οικονομίας.
