Η χρήση συμπληρωμάτων έχει γίνει καθημερινή επιλογή για πολλούς, αλλά τα συμπληρώματα και συκώτι συνδέονται πλέον με περιστατικά ηπατικής βλάβης, σύμφωνα με διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα.
Τα φυτικά και διατροφικά σκευάσματα ευθύνονται για πάνω από 16% των περιστατικών φαρμακογενούς ηπατικής βλάβης στις ΗΠΑ, ποσοστό που αυξάνεται, και ειδικοί προειδοποιούν για συγκεκριμένα προϊόντα και συνδυασμούς συστατικών.
Ο ρόλος του ήπατος
Όπως εξηγεί η Ρέσαμ Ραμκισούν (Resham Ramkissoon), ηπατολόγος μεταμοσχεύσεων στα University Hospitals Cleveland Medical Center, το ήπαρ έχει καθοριστικό ρόλο στον μεταβολισμό των ουσιών που εισάγουμε στον οργανισμό.
Όταν φάρμακα ή συμπληρώματα μεταβάλλουν αυτές τις διεργασίες, μπορούν να προκληθούν μεταβολικές διαταραχές και σε κάποιες περιπτώσεις σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία του ήπατος.
Η διαφορά μεταξύ κανονικής κατανάλωσης ενός ροφήματος και μιας συμπυκνωμένης κάψουλας είναι κρίσιμη: το εκχύλισμα μπορεί να περιέχει πολύ υψηλότερες συγκεντρώσεις δραστικών ουσιών από ένα φλιτζάνι.
Εκχυλίσματα και επικινδυνότητα
Το εκχύλισμα πράσινου τσαγιού καταγράφεται συχνά στις αναφορές ηπατικής βλάβης, καθώς η κύρια ουσία επιγαλλοκατεχίνη-3-γαλλικό (EGCG) εμφανίζεται σε πολύ υψηλές δόσεις σε ορισμένα συμπληρώματα.
Η διαιτολόγος και ιδρύτρια της Simply Wellness, Σάμι Πίτερσον (Sammy Peterson), υπενθυμίζει ότι η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων έχει θέσει όριο ασφαλείας για τα εκχυλίσματα πράσινου τσαγιού και ότι τα πολύ υψηλά επίπεδα σε προϊόντα αδυνατίσματος ή «αποτοξίνωσης» μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο επιβάρυνσης του ήπατος.
Ειδική προσοχή απαιτείται όταν τα προϊόντα χαρακτηρίζονται «συμπυκνωμένα» ή «ενισχυμένα», γιατί η δόση της δραστικής ουσίας δεν αντιστοιχεί στο παραδοσιακό ρόφημα.
Βιταμίνη Α και τοξικότητα
Η βιταμίνη Α είναι απαραίτητη για την όραση, το ανοσοποιητικό και τη λειτουργία των κυττάρων, αλλά επειδή αποθηκεύεται στον οργανισμό, η μακροχρόνια λήψη υψηλών δόσεων μέσω συμπληρωμάτων μπορεί να προκαλέσει τοξικότητα, φλεγμονή και βλάβες στο ήπαρ.
Οι ειδικοί αναφέρουν ότι η μέγιστη ασφαλής ημερήσια πρόσληψη για ενήλικες είναι περίπου 10.000 διεθνείς μονάδες (IU) ή 3.000 μικρογραμμάρια βιταμίνης Α από όλες τις πηγές, δηλαδή συμπληρώματα και διατροφή μαζί.
Πολλοί άνθρωποι καλύπτουν τις ανάγκες τους μέσω τροφίμων όπως τα αυγά, τα γαλακτοκομικά και τα πορτοκαλί λαχανικά, οπότε η επιπλέον χορήγηση χωρίς ιατρική ένδειξη δεν είναι σχεδόν ποτέ αναγκαία.
Κουρκουμάς και πιπερίνη
Ο κουρκουμάς απέκτησε φήμη για τις πιθανές αντιφλεγμονώδεις ιδιότητές του, αλλά τα συμπυκνωμένα εκχυλίσματα κουρκουμίνης σε συνδυασμό με πιπερίνη, τη δραστική ουσία του μαύρου πιπεριού, έχουν τεθεί υπό επιστημονική διερεύνηση.
Η κλινική διαιτολόγος Τζιλ ΜακΝατ (Jill McNutt) από το Scripps Cancer Center σημειώνει ότι η πιπερίνη μπορεί να αναστείλει μηχανισμούς μεταβολισμού στο ήπαρ, με αποτέλεσμα υψηλότερα επίπεδα κουρκουμίνης στον οργανισμό και καταγεγραμμένες αναφορές ηπατικής βλάβης, μέχρι και ένα θανατηφόρο περιστατικό οξείας ηπατικής ανεπάρκειας.
Οι ειδικοί επιμένουν ότι η χρήση κουρκουμά ως μπαχαρικού στη μαγειρική δεν φαίνεται να παρουσιάζει τους ίδιους κινδύνους με τα συμπυκνωμένα σκευάσματα.
Ασβαγκάντα και περιστατικά
Η ασβαγκάντα (ashwagandha) χρησιμοποιείται για τη διαχείριση του στρες και τη βελτίωση του ύπνου, και θεωρείται γενικά ασφαλής στις συνήθεις δόσεις, αλλά έχουν καταγραφεί περιπτώσεις ηπατικής βλάβης τόσο στις ΗΠΑ όσο και διεθνώς.
Το ακριβές όριο τοξικότητας της ασβαγκάντα δεν είναι καθορισμένο, ωστόσο αρκετές αναφορές αφορούσαν δόσεις σημαντικά υψηλότερες από αυτές που χρησιμοποιούνται παραδοσιακά στην Αγιουρβέδα.
Σημεία που απαιτούν άμεση διακοπή του σκευάσματος και ιατρική εκτίμηση είναι η έντονη κόπωση, η ναυτία, τα σκούρα ούρα και το κιτρίνισμα του δέρματος και των ματιών.
Προτεινόμενες πρακτικές ασφαλείας
Οι ειδικοί προτείνουν μερικές βασικές πρακτικές:
Να προηγείται εργαστηριακός έλεγχος πριν από τη λήψη συμπληρωμάτων, ιδίως των λιποδιαλυτών βιταμινών, και να προτιμώνται προϊόντα με ανεξάρτητη πιστοποίηση ποιότητας.
Να δίνεται προτεραιότητα στην κάλυψη μέσω φυσικών πηγών στη διατροφή και να υπάρχει πάντα επικοινωνία με τον θεράποντα γιατρό, ιδιαίτερα σε άτομα με χρόνια νοσήματα ή ιστορικό ηπατικών προβλημάτων.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η ύπαρξη κινδύνου δεν σημαίνει ότι τα συμπληρώματα είναι συνολικά επικίνδυνα, αλλά ότι ακόμη και φυσικά προϊόντα δεν είναι απαλλαγμένα από παρενέργειες, και η σωστή δόση και ιατρική καθοδήγηση είναι καθοριστικές για την ασφάλεια.
ΠΗΓΗ: Eating Well
Φωτογραφία: istock
