ESPAD 2024 καταγράφει αύξηση 11 ποσοστιαίων μονάδων στη συνδυαστική χρήση τσιγάρου και ηλεκτρονικού τσιγάρου μεταξύ 2019 και 2024, και η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία κινητοποιείται με νέο ενημερωτικό φυλλάδιο και διεύρυνση ιατρείων διακοπής του καπνίσματος.
Σε παγκόσμιο επίπεδο τα καπνικά προϊόντα ευθύνονται για 8 εκατομμύρια θανάτους κάθε χρόνο, εκ των οποίων πάνω από 1 εκατομμύριο αφορούν μη καπνιστές που εκτίθενται στο παθητικό κάπνισμα.
Στην πράξη, το κάπνισμα στην Ελλάδα συνδυάζει ακόμα υψηλές επιδημιολογικές επιβαρύνσεις του κλασικού καπνίσματος με πολύ γρήγορη άνοδο του ατμίσματος ειδικά στη νεολαία.
Κάπνισμα στην Ελλάδα τώρα
Η έκθεση ESPAD 2024 (European School Survey Project on Alcohol and Other Drugs) δείχνει ότι μεταξύ 2019 και 2024 η συνδυαστική χρήση τσιγάρου και/ή ηλεκτρονικού τσιγάρου αυξήθηκε κατά 11 ποσοστιαίες μονάδες — μία από τις μεγαλύτερες αυξήσεις στην Ευρώπη.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, το 77% των Ελλήνων μαθητών δηλώνει ότι το ηλεκτρονικό τσιγάρο είναι «αρκετά» ή «πολύ» εύκολο να βρεθεί, έναντι ευρωπαϊκού μέσου όρου 60%.
Επιπλέον, το 17% των Ελλήνων μαθητών είχε δοκιμάσει ηλεκτρονικό τσιγάρο σε ηλικία 13 ετών ή μικρότερη, ενώ περίπου το 5% ξεκίνησε καθημερινή χρήση σε αυτή την ηλικία (αγόρια: 5,1%, κορίτσια: 4,9%), σχεδόν διπλάσιο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο 2,9%.
Αύξηση χρήσης και ευρωπαϊκές τάσεις
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο η χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου θεωρείται από τα ταχύτερα αναπτυσσόμενα φαινόμενα στη νεολαία. Η διά βίου επικράτηση της χρήσης ηλεκτρονικού τσιγάρου (μέσος όρος 44%) ξεπερνά πλέον εκείνη του κλασικού τσιγάρου (μέσος όρος 32%) σε πολλές χώρες.
Παράλληλα παρατηρείται αντιστροφή του χάσματος φύλου — με τα κορίτσια να υπερτερούν των αγοριών στη χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου — τάση που συνδέεται με τη γοητεία των αρωματισμένων προϊόντων και στοχευμένες στρατηγικές marketing προς νέες γυναίκες.
Στην Ελλάδα η παραπάνω εικόνα επιβεβαιώνεται με ιδιαίτερη έμφαση, γεγονός που καθιστά τη χώρα σε δυσμενή θέση σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο ως προς την επικράτηση και την ανοδική τάση.
Νέα εργαλεία από την ΕΚΕ
Με αφορμή τα στοιχεία αυτά και στο πλαίσιο της δραστηριοποίησής της για την πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων, η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία δημιούργησε ένα σύντομο οδηγό σε μορφή φυλλαδίου, που θα διανεμηθεί ευρέως σε έντυπη και ηλεκτρονική μορφή, με στόχο την ενημέρωση, την ευαισθητοποίηση και την ενθάρρυνση των καπνιστών να προσπαθήσουν άμεσα να διακόψουν το κάπνισμα.
Ταυτόχρονα, υπό την εποπτεία της ΕΚΕ και της Ομάδας Εργασίας Πρόληψης και Αποκατάστασης της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας, διευρύνονται τα Καρδιολογικά Ιατρεία Διακοπής του Καπνίσματος ώστε οι πολίτες να έχουν περισσότερες επιλογές για να αναζητήσουν βοήθεια από επαγγελματίες υγείας.
Οι φετινές ενέργειες της ΕΚΕ πραγματοποιούνται με τη σημαντική συμβολή και την ευγενική χορηγία της UNI-PHARMA.
Κίνδυνοι, οικονομία και περιβάλλον
Γιατί να Κόψετε το Κάπνισμα
Οι καπνιστές έχουν διπλάσιο κίνδυνο εγκεφαλικού και τετραπλάσιο κίνδυνο καρδιακής νόσου. Το κάπνισμα συνδέεται με πολλούς τύπους καρκίνου καθώς και άλλες χρόνιες ασθένειες.
Για τις Οικονομικές Επιπτώσεις
Ο καπνός απορροφά σημαντικό μέρος του οικογενειακού προϋπολογισμού — χρήματα που θα μπορούσαν να διατεθούν για πιο ουσιαστικές ανάγκες της οικογένειας.
Περιβαλλοντικές συνέπειες
Για την προστασία του Περιβάλλοντος
Τα αποτσίγαρα είναι από τα πιο συχνά απορριπτόμενα απόβλητα παγκοσμίως. Επικίνδυνες ουσίες όπως αρσενικό, μόλυβδος, νικοτίνη και φορμαλδεΰδη διαπερνούν το έδαφος και τα υδάτινα οικοσυστήματα. Ο καπνός συμβάλλει μετρήσιμα στη ρύπανση του αέρα, ενώ το κόστος καθαρισμού επιβαρύνει τους πολίτες και όχι τις καπνοβιομηχανίες.
Τι Συμβαίνει στο Σώμα μετά τη Διακοπή του Καπνίσματος
Τα οφέλη είναι άμεσα και αυξάνονται με την πάροδο του χρόνου:
Σε 20 λεπτά: Πέφτει ο καρδιακός ρυθμός.
Σε 12 ώρες: Ομαλοποιείται το μονοξείδιο του άνθρακα στο αίμα.
Σε 2–3 μήνες: Μειώνεται ο κίνδυνος καρδιακής προσβολής, βελτιώνεται η πνευμονική λειτουργία.
Σε 1–9 μήνες: Μειώνονται ο βήχας και η δύσπνοια.
Σε 1 χρόνο: Ο πρόσθετος κίνδυνος στεφανιαίας νόσου μειώνεται στο μισό σε σχέση με έναν καπνιστή.
Σε 5 χρόνια: Ο κίνδυνος εγκεφαλικού εξισώνεται με αυτόν ενός μη καπνιστή.
Σε 10 χρόνια: Ο κίνδυνος θανάτου από καρκίνο του πνεύμονα μειώνεται στο μισό.
Σε 15 χρόνια: Ο κίνδυνος στεφανιαίας νόσου επιστρέφει στα επίπεδα ενός μη καπνιστή.
Συμβουλές και τεχνικές διακοπής
Πρακτικές Συμβουλές για τη Διακοπή του Καπνίσματος
Ορίστε μια συγκεκριμένη ημερομηνία διακοπής – έναν κοντινό χρονικό ορίζοντα που θα σας κρατά συγκεντρωμένους. Ενημερώστε οικογένεια, φίλους και συναδέλφους ώστε να σας στηρίξουν. Απομακρύνετε όλα τα προϊόντα καπνού από το σπίτι και τον χώρο εργασίας για να μειώσετε τις αφορμές. Αντιμετωπίστε προκαταβολικά τις προκλήσεις — οι πρώτες εβδομάδες είναι οι πιο κρίσιμες.
Τι μπορείς να κάνεις όταν η επιθυμία χτυπά την πόρτα — Η Τεχνική των 4D
Καθυστέρηση (Delay): Αναβάλετε όσο μπορείτε για να μην υποκύψετε στην επιθυμία.
Βαθιές αναπνοές (Deep breathing): Κάντε 10 βαθιές αναπνοές για να χαλαρώσετε μέχρι να περάσει η επιθυμία.
Δροσερό νερό (Drink water): Πιείτε νερό ως υγιεινή εναλλακτική.
Διασπορά προσοχής (Do something else): Διαβάστε, περπατήστε, ακούστε μουσική!
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος και τις πρωτοβουλίες της ΕΚΕ, ο κ. Κωνσταντίνος Τούτουζας, Καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ και Πρόεδρος της ΕΚΕ, αναφέρει: «Τα στοιχεία δεν αφήνουν περιθώρια εφησυχασμού. Το κάπνισμα και οι νέες μορφές χρήσης καπνικών προϊόντων συνεχίζουν να απειλούν σοβαρά τη δημόσια υγεία, με ολοένα και περισσότερους νέους να εκτίθενται από πολύ μικρή ηλικία σε έναν επικίνδυνο εθισμό. Η ενημέρωση, η πρόληψη και η έγκαιρη παρέμβαση αποτελούν σήμερα πιο επιτακτική ανάγκη από ποτέ.
Η διακοπή του καπνίσματος δεν είναι απλώς μια προσωπική επιλογή· είναι μια ουσιαστική επένδυση στη ζωή, την υγεία και το μέλλον μας. Κάθε προσπάθεια μετράει και κάθε μέρα χωρίς καπνό είναι ένα σημαντικό βήμα προς μια καλύτερη ποιότητα ζωής — για εμάς, τα παιδιά μας και τους ανθρώπους που αγαπάμε.
Ας παραμείνουμε όλοι σε εγρήγορση απέναντι στις σύγχρονες μορφές καπνικών προϊόντων και στις πρακτικές που στοχεύουν ιδιαίτερα τους νέους. Με σωστή ενημέρωση, υποστήριξη από τους επαγγελματίες υγείας και συλλογική ευθύνη, μπορούμε να περιορίσουμε την εξάπλωση του καπνίσματος και να προστατεύσουμε τη νέα γενιά».
