Με νομοσχέδιο που κατέθεσε στη Βουλή το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών ενεργοποιείται το πλαίσιο των Unsolicited Proposals και δίνεται λύση στο χρόνιο ζήτημα των αναπροσαρμογών τιμών.
Όπως τόνισε ο Χρήστος Δήμας, «διαμορφώνουμε ένα σύγχρονο, λειτουργικό και διαφανές περιβάλλον, ικανό να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά στις ανάγκες του κλάδου και να στηρίζει συστηματικά τις προοπτικές ανάπτυξης της χώρας».
Αλλαγές στο πλαίσιο υποβολών
Στο πλαίσιο των παρεμβάσεων, το Άρθρο 99 καταργεί τον χρονικό περιορισμό που όριζε ότι οι προτάσεις γίνονται δεκτές μόνο τις πρώτες δεκαπέντε ημέρες κάθε τριμήνου και πλέον προβλέπει ότι μπορούν να υποβάλλονται οποιαδήποτε στιγμή.
Στην πράξη, η κατάργηση αυτού του περιορισμού δίνει μεγαλύτερη ευελιξία στους ενδιαφερόμενους ως προς τον χρόνο υποβολής των προτάσεων και αφαιρεί εμπόδια που μέχρι σήμερα δυσχέραιναν την αξιοποίηση του πλαισίου.
Παράλληλα, το Άρθρο 101 καταργεί τον κανόνα της χρονολογικής προτεραιότητας στην εξέταση των προτάσεων. Από εδώ και στο εξής η σειρά εξέτασης θα καθορίζεται από την επιτροπή, η οποία θα ιεραρχεί τις προτάσεις με βάση τις ανάγκες και τις περιστάσεις κάθε δεδομένη στιγμή.
Στο ίδιο άρθρο, η παράγραφος 2 θέτει ένα ελάχιστο όριο για τα κόστη προετοιμασίας των προτάσεων, ώστε αυτά να παραμένουν σε λογικά επίπεδα, ενώ εξαλείφονται και οι σημερινές διαφοροποιήσεις μεταξύ διαδικασιών κατάρτισης διαγωνισμών για συμβάσεις που ακολουθούν την έγκριση προσφοράς και των διαδικασιών που εφαρμόζονται σε άλλες δημόσιες συμβάσεις.
Φάκελοι μεγάλων ομίλων ενεργοποιούνται
Στην ουσία, η ρύθμιση ξεκλειδώνει το πλαίσιο των Unsolicited Proposals και ενεργοποιεί — μετά από τρία χρόνια — τους φακέλους που έχουν υποβάλει μεγάλοι κατασκευαστικοί όμιλοι προκειμένου να προχωρήσει η υλοποίηση σημαντικών παρεμβάσεων αποσυμφόρησης στην Αθήνα.
Ο νόμος για τις Unsolicited Proposals εισήχθη το 2022, αλλά μέχρι σήμερα δεν έχει εφαρμοστεί σε καμία περίπτωση. Όπως έχει γίνει γνωστό, το υπουργείο έχει λάβει τρεις προτάσεις: μία για επεκτάσεις του Αττική Οδός (υποβλήθηκε από GEK TERNA, AVAX και AKTOR), μία για τον άξονα Ελευσίνα–Οινόφυτα (υποβλήθηκε από GEK TERNA) και μία τρίτη πρόταση που δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί.
Όπως έχει δηλώσει ο αναπληρωτής υπουργός Υποδομών Νίκος Ταχιάος, οι προτάσεις δεν έχουν ακόμα εξεταστεί. Με τις νέες ρυθμίσεις το υπουργείο αποκτά πλέον τη δυνατότητα να αρχίσει την αξιολόγησή τους και να προχωρήσει στην υλοποίηση.
Έργα-κλειδιά, όπως η σήραγγα της Ιλιούπολης και ο νέος άξονας Ελευσίνα–Οινόφυτα, θεωρούνται ικανά να ανακουφίσουν σε σημαντικό βαθμό την υπερκορεσμένη κυκλοφορία στην πρωτεύουσα και να βελτιώσουν τις συνθήκες μετακίνησης.
Ταυτόχρονα, έργα του μετρό, όπως η Γραμμή 4 του Μετρό Αθηνών και οι επεκτάσεις της Γραμμής 2 προς Ίλιον και Γλυφάδα, αναμένεται να ενισχύσουν τη χρήση των δημόσιων συγκοινωνιών, προσφέροντας νέες επιλογές κινητικότητας για κατοίκους και επισκέπτες της μητροπολιτικής περιοχής.
Οριστικοποίηση προσωρινών συντελεστών
Μία άλλη κρίσιμη παρέμβαση του νομοσχεδίου αφορά την οριστικοποίηση των προσωρινών συντελεστών αναπροσαρμογής τιμών, με στόχο την αντιμετώπιση της απότομης και έντονης αύξησης τιμών στην εφοδιαστική αλυσίδα μετά το ξέσπασμα του πολέμου στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο 2022.
Η τιμή των κατασκευαστικών υλικών εκτοξεύτηκε — μεταξύ άλλων — για το χάλυβα, τα προϊόντα άσφαλτου, το PVC, το χαλκό, τα αδρανή και την ενέργεια. Όπως ανέφερε ο Χρήστος Δήμας, «μέσω αυτής της διάταξης — που καθιστά τους συντελεστές αναπροσαρμογής οριστικούς — βάζουμε τέλος σε ένα παρατεταμένο εκκρεμές που, μεταξύ άλλων, δημιούργησε νομική αβεβαιότητα, δυσκολίες στον οικονομικό σχεδιασμό των έργων και διαφορετικές ερμηνείες μεταξύ δημόσιων αρχών και αναδόχων».
Πλέον διευκρινίζεται ότι οι μηχανισμοί αναπροσαρμογής θα αντανακλούν τις πραγματικές συνθήκες της αγοράς — ένα εύλογο αίτημα που εφαρμόζεται τώρα στην πράξη. Η οριστικοποίηση των προσωρινών συντελεστών αποτρέπει την εγκατάλειψη έργων ή την ανάγκη διορθωτικών παρεμβάσεων εκ των υστέρων και εξασφαλίζει ότι η αποζημίωση των αναδόχων ευθυγραμμίζεται με το πραγματικό κόστος εκτέλεσης των έργων.
Σημειώνεται ότι η ρύθμιση λειτουργεί ως μεταβακός μηχανισμός μέχρι να εφαρμοστεί πλήρως το Ενιαίο Σύστημα Τεχνικών Προδιαγραφών και Τιμολόγησης για τα Τεχνικά Έργα και τις Μελέτες.
Συνοπτικά, η οριστικοποίηση των προσωρινών συντελεστών αποτελεί μια αναγκαία και εύλογη θεσμική λύση που διασφαλίζει τόσο τη συνέχεια της λειτουργίας των έργων όσο και τη δίκαιη μεταχείριση όλων των συμβάσεων που βρίσκονται ή παραμένουν σε εκτέλεση.
