Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς χαρακτήρισε «αλλόκοτο πανικό» και «πελώρια αναστάτωση» την αντίδραση του Τελ Αβίβ στη συμφωνία με το Ιράν, σε συνέντευξη που δημοσιεύθηκε στις 18 Ιουνίου. Οι δηλώσεις του εμφανίζονται ως προσπάθεια της κυβέρνησης των ΗΠΑ να κατευνάσει τις έντονες αντιδράσεις από ισραηλινά κόμματα και κυβερνητικούς κύκλους.
Η παρέμβαση του Τζέι Ντι Βανς απαντά στις επικρίσεις που προήλθαν από όλο το πολιτικό φάσμα του Ισραήλ, ακόμη και από συμμάχους του Μπενιαμίν Νετανιάχου, οι οποίοι εκφράζουν φόβους ότι η συμφωνία αφήνει ακάλυπτα τα προγράμματα πυρηνικών και βαλλιστικών πυραύλων της Τεχεράνης και θα περιορίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον της Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Ο αντιπρόεδρος ξεκαθάρισε πως οι ΗΠΑ δεν θα άρουν κυρώσεις εάν το Ιράν συνεχίσει να χρηματοδοτεί την τρομοκρατία.
Απάντηση στη δημόσια κριτική
Μιλώντας στους New York Times, ο Τζέι Ντι Βανς απέρριψε τις ισραηλινές ανησυχίες ως βασισμένες σε λανθασμένες υποθέσεις και τόνισε ότι τα συμπεράσματα τους δεν ανταποκρίνονται στα άρθρα της συμφωνίας. Όπως είπε χαρακτηριστικά, «Υπάρχει αυτός ο περίεργος πανικός σχεδόν σε όλο το ισραηλινό πολιτικό φάσμα που έχω αφουγκραστεί, όπου υποθέτουν πως ό,τι θεωρείται καλό για το Ιράν θα συμβεί – αλλά αυτό θα συμβεί χωρίς οι Ιρανοί να αλλάξουν καμία συμπεριφορά. Δεν είναι έτσι γραμμένη η συμφωνία».
Ο Τζέι Ντι Βανς επεσήμανε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αποδείξει την αξιοπιστία τους στην περιοχή και έχουν στηρίξει έμπρακτα το σύμμαχο τους, το Ισραήλ, υπονοώντας ότι οι ισραηλινές ανησυχίες δεν δικαιολογούν την ένταση της αντίδρασης. «Η ιδέα ότι κάναμε μια απαίσια συμφωνία απλώς δεν έχει κανένα νόημα, αν σκεφτεί κανείς τη μεγάλη διάρκεια της σχέσης μας», συμπλήρωσε, ζητώντας πιο ρεαλιστική προσέγγιση από το Τελ Αβίβ.
Συνέπειες για κυρώσεις και ασφάλεια
Ο αντιπρόεδρος τόνισε επίσης πως η Ουάσινγκτον δεν θα προχωρήσει σε πλήρη άρση των κυρώσεων εάν συνεχιστεί η υποστήριξη οργανώσεων που θεωρούνται τρομοκρατικές από τις ΗΠΑ, φωτογραφίζοντας τη Χεζμπολάχ. Η διάκριση αυτή προορίζεται να διασκεδάσει τις ανησυχίες ότι η συμφωνία παρέχει ανεπιθύμητη ελευθερία κινήσεων στην Τεχεράνη.
Παράλληλα, η παρέμβαση του Τζέι Ντι Βανς επιχείρησε να καταδείξει πως οι ρήτρες της συμφωνίας δεν εξασφαλίζουν αυτομάτως ευνοϊκές μεταβολές στη συμπεριφορά του Ιράν και ότι οι ΗΠΑ διατηρούν εργαλεία πίεσης εφόσον χρειαστεί.
Επίθεση προς ακροδεξιούς υπουργούς
Ο αντιπρόεδρος στράφηκε ονομαστικά προς τους ακροδεξιούς υπουργούς Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ και Μπεζαλέλ Σμότριτς, καλώντας τους να καταθέσουν συγκεκριμένη εναλλακτική λύση αντί για «στείρα κριτική». Η έκκληση αυτή υπογραμμίζει την ένταση στο εσωτερικό της ισραηλινής πολιτικής σκηνής γύρω από τη διαχείριση των σχέσεων με τις ΗΠΑ και το Ιράν.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος την 17 Ιουνίου, από τη Σύνοδο Κορυφής της G7 στη Γαλλία, προσπάθησε να υποβαθμίσει την ισραηλινή ανησυχία και σχολίασε ότι ο Μπενιαμίν Νετανιάχου θα μπορούσε να εμφανιστεί με «πιο ήπια προσέγγιση» απέναντι στη Χεζμπολάχ.
Μνημόνιο και επόμενος γύρος
Την ίδια εβδομάδα, ο Ντόναλντ Τραμπ και ιρανικές ηγεσίες ενέκριναν ένα μνημόνιο κατανόησης που μεταθέτει τα πιο οξυμένα ζητήματα στον επόμενο γύρο διαπραγματεύσεων, χωρίς να παρέχει εγγυήσεις επίλυσης. Η εξέλιξη αυτή εντείνει την αβεβαιότητα για το πώς θα αντιμετωπιστούν στη συνέχεια οι πιο σύνθετες διαφωνίες.
Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο Τζέι Ντι Βανς απηύθυνε μια σκληρή παρατήρηση προς τις ισραηλινές αρχές: «Είστε μια χώρα εννιά εκατομμυρίων ανθρώπων. Δεν μπορείτε απλώς να σκοτώνετε για να λύνετε κάθε πρόβλημα εθνικής ασφάλειας που έχετε». Η φράση αυτή προσθέτει έντονο τόνο στην ήδη φορτισμένη αντιπαράθεση.
