Η συμφωνία ΗΠΑ Ιράν μεταξύ των κυβερνήσεων της ΗΠΑ και του Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή φέρεται να έχει καταλήξει σε πλαίσιο, σύμφωνα με πηγές στην Ουάσινγκτον που μίλησαν στο Γαλλικό Πρακτορείο, ωστόσο ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει δώσει ακόμη την τελική έγκριση.
Την πληροφορία μετέδωσε αρχικά ο αμερικανικός ιστότοπος Axios, ο οποίος αναφέρει ότι το υπό επεξεργασία “μνημόνιο κατανόησης” δεν ρυθμίζει προς το παρόν το ζήτημα του ιρανικού προγράμματος πυρηνικής ενέργειας (το οποίο προορίζεται να συζητηθεί κατά την προβλεπόμενη παράταση της κατάπαυσης του πυρός για 60 ημέρες), αλλά θα συμπεριλάβει ρητή δέσμευση της Τεχεράνης πως δεν θα επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικού οπλοστασίου.
“Διαπραγματευόμαστε ορισμένες διατυπώσεις. Έχουμε κάνει πολλή πρόοδο. Ελπίζουμε ότι θα συνεχίσουμε να προχωράμε και ότι ο πρόεδρος θα είναι σε θέση να εγκρίνει τη συμφωνία, αλλά, φυσικά, αυτό μένει να εξακριβωθεί”, ανέφερε ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζ. Ντ. Βανς.
συμφωνία ΗΠΑ Ιράν: όροι και διαφωνίες
Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim, επικαλούμενο πηγή της ομάδας διαπραγματευτών της Ισλαμικής Δημοκρατίας, διέψευσε την πληροφορία, τονίζοντας ότι “το κείμενο δεν έχει οριστικοποιηθεί ακόμη” — ένδειξη της ασυμμετρίας ανάμεσα σε όσους επισπεύδουν και σε όσους εμφανίζονται επιφυλακτικοί.
Οι ανακοινώσεις γίνονται μόλις τρεις γεμάτοι μήνες μετά τη μοιραία 28η Φεβρουαρίου και στον άμεσο απόηχο των πληγμάτων που αντάλλαξαν οι δύο πλευρές τη νύχτα της Τετάρτης, στις πιο σοβαρές εχθροπραξίες αφότου κηρύχτηκε η ανακωχή της 8ης Απριλίου.
Οι αγορές αντέδρασαν σχετικά συγκρατημένα: τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια περιόρισαν απώλειες, η Γουόλ Στριτ σημείωσε νέα ρεκόρ και οι τιμές του πετρελαίου παρέμειναν ουσιαστικά αμετάβλητες.
Ορμούζ, κυρώσεις και πρόσβαση στο στενό
Σύμφωνα με το Axios, στο πρωτόκολλο περιλαμβάνεται η απρόσκοπτη πρόσβαση στο στενό του Ορμούζ. Σε αντάλλαγμα, ο αμερικανικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών θα αρθεί και η Τεχεράνη θα αποκτήσει ξανά τη δυνατότητα να διαθέτει νόμιμα το πετρέλαιό της στις διεθνείς αγορές, χάρη σε αναστολή των αμερικανικών κυρώσεων.
Διαμηνύοντας πως δεν θα ανεχθεί “καμία απόπειρα να επιβληθεί σύστημα διοδίων”, ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, ανακοίνωσε και νέες κυρώσεις, ενώ απείλησε ότι οι ΗΠΑ θα στραφούν και εναντίον του Ομάν αν το σουλτανάτο συνεργαστεί με την Τεχεράνη για τον έλεγχο του στενού.
Υπάρχουν, όμως, ουσιώδεις διαφορές που δυσκολεύουν την τελική συμφωνία: πέρα από το τέλος των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα, η Ισλαμική Δημοκρατία αξιώνει την αποδέσμευση πόρων 24 δισ. δολαρίων που είναι παγωμένοι στο εξωτερικό, ενώ διαφωνεί για το πυρηνικό απόθεμα.
Οικονομικά και πυρηνικά σημεία τριβής
Το Ιράν δεν δέχεται να βγει από τη χώρα το απόθεμα περίπου 450 κιλών ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ απαιτεί την καταστροφή του — ένα από τα κρίσιμα σημεία που μένουν ανοιχτά.
Ο πολύπαθος Λίβανος εμφανίζεται ως κύριο πεδίο όπου γίνεται περισσότερο εμφανές το «βέτο» του Μπενιαμίν Νετανιάχου σε κάθε αμερικανική συμβιβαστική κίνηση προς τον υπό το Ιράν «άξονα της αντίστασης».
Τουλάχιστον 17 άνθρωποι σκοτώθηκαν την Πέμπτη σε βομβαρδισμούς του Ισραήλ στο νότιο τμήμα του Λιβάνου και κοντά στη Βηρυτό, ενώ ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε ότι επεκτείνει την περιοχή επιχειρήσεων κατά της Χεζμπολάχ. Η προσωρινή δύναμη των Ηνωμένων Εθνών στον Λίβανο (UNIFIL) επέκρινε την κλιμάκωση παρά την ανακοινωμένη κατάπαυση του πυρός της 17ης Απριλίου.
Λίβανος και Γάζα: ανθρωπιστική κρίση
Εν τω μεταξύ, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ δήλωσε ότι έδωσε εντολή στον στρατό του να καταλάβει το 70% της Λωρίδας της Γάζας, κίνηση που μπορεί να υπονομεύσει την εύθραυστη εκεχειρία και να επιδεινώσει τις ανθρωπιστικές συνθήκες.
Ο υπουργός Άμυνας, Ίσραελ Κατς, δήλωσε ότι επιδιώκει να ενθαρρύνει “την εθελοντική μετανάστευση” από τον παλαιστινιακό θύλακα.
Περισσότεροι από 900 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί στη Γάζα από τα ισραηλινά πλήγματα αφότου τέθηκε σε ισχύ η εκεχειρία, στις 10 Φεβρουαρίου 2025, σύμφωνα με υγειονομικές αρχές. Το Ισραήλ έχει ανακοινώσει τον θάνατο 4 στρατιωτών την ίδια περίοδο.
Κούβα, Πεκίνο και διεθνής στήριξη
Η Κούβα, υπό αμερικανικό εμπάργκο από το 1962, βρίσκεται υπό αυξημένες πιέσεις από την κυβέρνηση Τραμπ. Η Ουάσινγκτον έχει επιβάλει από τον Ιανουάριο πλήρη πετρελαϊκό αποκλεισμό και ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε την 1η Μαΐου διάταγμα με αυστηρότερες κυρώσεις, χαρακτηρίζοντας την Κούβα “εξαιρετική απειλή” για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ.
Η αμερικανική δικαιοσύνη απήγγειλε τον Μάιο κατηγορίες στον πρώην πρόεδρο της νήσου, Ραούλ Κάστρο, σε υπόθεση που ανάγεται στο 1996 και αφορά τον φόνο Αμερικανών.
Ωστόσο, η Κούβα δεν είναι εντελώς απομονωμένη διεθνώς: ο υπουργός Εξωτερικών της Κίνας, Ουάνγκ Γι, δήλωσε στον Κουβανό ομόλογό του, Μπρούνο Ροντρίγκες Παρίγια, στη Νέα Υόρκη ότι “έχουν κερδίσει τον σεβασμό της διεθνούς κοινότητας δείχνοντας ακλόνητη βούληση να αντισταθούν στους αποκλεισμούς και στις εξωτερικές παρεμβάσεις” και επανέλαβε την κινεζική προσήλωση σε ένα διεθνές σύστημα επικεντρωμένο στον ΟΗΕ και στην αντίθεση σε “οποιαδήποτε μορφή άσκησης πολιτικής ισχύος και εκφοβισμού”.
Βοήθεια και πόροι προς την Κούβα
Ο πρόεδρος της Κούβας, Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ, ανακοίνωσε ότι η νήσος υποδέχτηκε ένα πρώτο φορτίο 15.000 τόνων ρυζιού από την Κίνα, η οποία έχει δεσμευτεί για 60.000 τόνους συνολικά. Επιπλέον, έφτασε ρωσικό πετρελαϊκό τάνκερ και στάλθηκαν κινεζικά ηλιακά πάνελ για την αντιμετώπιση της σοβαρής ενεργειακής κρίσης στο νησί.
Το μέλλον της όποιας συμφωνίας παραμένει αβέβαιο, καθώς οι διαφωνίες για τους όρους, τα αποθέματα ουρανίου και την αποδέσμευση πόρων καθιστούν τις διαπραγματεύσεις εύθραυστες και την τελική απόφαση εξαρτώμενη από τον ίδιο τον Ντόναλντ Τραμπ.
