Η επόμενη μεγάλη σύγκρουση στον πόλεμο της Μέσης Ανατολής ενδέχεται να μη δοθεί στον αέρα ή στη στεριά, αλλά κάτω από τη θάλασσα — εκεί όπου κρύβονται οι νάρκες.
Καθώς η διεθνής κοινότητα αναζητεί τρόπο να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ — την πιο κρίσιμη ενεργειακή αρτηρία του κόσμου — αμυντικές εταιρείες, ναυτικές δυνάμεις και τεχνολογικοί όμιλοι ετοιμάζουν ένα εντελώς νέο είδος ναυτικού πολέμου: την εκκαθάριση ναρκοπεδίων με στόλους μη επανδρωμένων σκαφών, υποβρύχια drones και αυτόνομα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.
Ανακοίνωση και επιχείρηση
Σύμφωνα με αναλυτικό ρεπορτάζ των Financial Times, η Βρετανία έχει ήδη ανακοινώσει ότι θα στείλει αυτόνομα σκάφη ανίχνευσης ναρκών της Kraken Technology Group στο πλαίσιο μίας πολυεθνικής επιχείρησης για την επαναλειτουργία του στενού «όταν το επιτρέψουν οι συνθήκες».
Παρότι Αμερικανοί αξιωματούχοι ισχυρίζονται ότι το Ιράν έχει τοποθετήσει περιορισμένο αριθμό ναρκών, η ίδια η αβεβαιότητα αρκεί για να παραλύσει τη ναυσιπλοΐα και να εκτοξεύσει το κόστος μεταφοράς πετρελαίου και LNG.
Η δύναμη της αμφιβολίας
«Τα ναρκοπέδια δεν χρειάζεται καν να έχουν νάρκες για να είναι αποτελεσματικά, αρκεί όλοι να πιστεύουν ότι υπάρχουν», τόνισε χαρακτηριστικά στη βρετανική εφημερίδα ο πρώην υποναύαρχος του βρετανικού Πολεμικού Ναυτικού Τζον Πέντριθ.
Σε αντίθεση με τις νάρκες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου που επέπλεαν κοντά στην επιφάνεια, οι σύγχρονες νάρκες τοποθετούνται στον βυθό και ενεργοποιούνται μέσω αισθητήρων όταν περνούν πλοία από πάνω τους. Μόνη η υποψία ύπαρξής τους προκαλεί τρόμο και παγώνει την κίνηση.
Μη επανδρωμένα συστήματα
Για τον εντοπισμό και την καταστροφή τους οι χώρες στρέφονται όλο και πιο πολύ σε μη επανδρωμένα συστήματα: σκάφη επιφανείας με sonar, αυτόνομα υποβρύχια drones και «drones που εκτοξεύουν άλλα drones».
«Ο χειριστής μπορεί να τα ελέγχει ακόμη και από το Λονδίνο», εξηγεί στους Financial Times ο επικεφαλής της ουκρανοβρετανικής Uforce, της εταιρείας πίσω από τα θαλάσσια drones Magura που χρησιμοποιήθηκαν στη Μαύρη Θάλασσα εναντίον ρωσικών πλοίων.
Τα «ρομπότ» του Κόλπου
Στα Στενά του Ορμούζ δοκιμάζεται ήδη η επόμενη γενιά ναυτικού πολέμου. Σε σχέδια και διαγράμματα που παρουσίασαν οι Financial Times φαίνεται ότι οι ΗΠΑ, η Βρετανία και η Γαλλία έχουν αναπτύξει ένα ολόκληρο οικοσύστημα αυτόνομων συστημάτων ναρκοπολέμου.
Μεταξύ των τεχνολογιών είναι τα αμερικανικά Common Uncrewed Surface Vehicles της Textron, τα υποβρύχια drones SeaFox της Atlas Elektronik, τα ουκρανικά Magura V5, τα αυτόνομα sonar Katfish της Kraken Robotics και τα νέα συστήματα Maritime Mine Counter Measures της Thales.
Η ιδέα είναι απλή αλλά ριζοσπαστική: αντί να στέλουν παραδοσιακά ναρκαλιευτικά με δεκάδες ναύτες σε επικίνδυνες ζώνες, οι στόλοι θα επιχειρούν με αυτόνομα drones που θα χαρτογραφούν τον βυθό, θα εντοπίζουν ύποπτα αντικείμενα και θα καταστρέφουν νάρκες εξ αποστάσεως.
Στόχος: λειτουργικός διάδρομος
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η αποναρκοθέτηση δεν είναι ποτέ απόλυτη. Ο πραγματικός στόχος δεν είναι να βρεθεί «το 100%» των ναρκών — κάτι που θεωρείται σχεδόν αδύνατο — αλλά να δημιουργηθεί ένας θαλάσσιος διάδρομος αρκετά ασφαλής ώστε να επιστρέψουν οι εμπορικές ροές και να μειωθεί το ασφάλιστρο κινδύνου για πλοιοκτήτες και ασφαλιστικές εταιρείες.
«Δεν είμαστε τόσο αλαζόνες ώστε να πούμε ότι βρήκαμε τα πάντα», παραδέχεται στέλεχος της Thales.
Το πρόβλημα στα Στενά του Ορμούζ είναι ακόμη πιο πολύπλοκο: τα ρηχά νερά, τα ισχυρά ρεύματα, η τεράστια ναυτιλιακή κίνηση και οι συνεχείς μεταβολές του βυθού κάνουν τις νάρκες να καλύπτονται εύκολα από άμμο ή λάσπη και να «εξαφανίζονται» προσωρινά από τα sonar.
Ο παράγων άνθρωπος
Και παρότι τα νέα συστήματα είναι μη επανδρωμένα, ο ανθρώπινος παράγοντας δεν αφαιρείται ολοκληρωτικά. Τα πλοία υποστήριξης που συνοδεύουν τα drones πρέπει να επιχειρούν σε απόσταση βολής από ιρανικούς αντιπλοϊκούς πυραύλους, ενώ ακόμη και μια μικρή αμφιβολία για την ασφάλεια των διαδρόμων αρκεί για να καθηλώσει δεξαμενόπλοια και φορτηγά πλοία.
Και αυτό εξηγεί γιατί, παρά την τεχνολογική επανάσταση στα drones και την τεχνητή νοημοσύνη, το μεγαλύτερο όπλο στον Κόλπο παραμένει ο φόβος.
