Η σεξουαλική βία συγκρούσεις αυξήθηκε δραματικά το 2025, σύμφωνα με την 17η ετήσια έκθεση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για τη σεξουαλική βία που συνδέεται με συγκρούσεις, την οποία παρουσίασε η Πραμίλα Πάτεν.
“Στην καρδιά της, αυτή η έκθεση αφορά τον ανθρώπινο πόνο των επιζώντων και των κοινοτήτων που ζουν υπό τη σκιά του πολέμου”, τόνισε, καλώντας να μη λησμονηθούν οι άμαχοι “από το Σουδάν έως το Νότιο Σουδάν, τη ΛΔ Κονγκό, την Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, την Αϊτή, τη Μιανμάρ και αλλού”.
Η Πραμίλα Πάτεν επεσήμανε ότι η έκθεση καλύπτει την περίοδο Ιανουαρίου-Δεκεμβρίου 2025 και αφορά 21 χώρες που πλήττονται από συγκρούσεις. Η ανάλυση περιλαμβάνει λεπτομέρειες για μορφές βίας, δράστες και σημεία όπου διαπράχθηκαν τα εγκλήματα.
σεξουαλική βία συγκρούσεις
Στην έκθεση καταγράφεται ότι τα τεκμηριωμένα περιστατικά το 2025 ανήλθαν σε 9.788, αριθμός που “έχει υπερδιπλασιαστεί” σε σχέση με το προηγούμενο έτος, όταν είχαν καταγραφεί 4.617 περιπτώσεις, όπως τόνισε η Πάτεν.
Η ίδια προειδοποίησε ότι αυτοί οι αριθμοί πρέπει να εκλαμβάνονται “όχι ως η πλήρης εικόνα, αλλά ως ένδειξη ενός πολύ ευρύτερου μοτίβου παραβιάσεων που παραμένει σε μεγάλο βαθμό αθέατο και υποκαταγεγραμμένο”.
Η έκθεση τεκμηριώνει ακραία σωματική βία που συχνά συνοδεύει τη σεξουαλική βία, περιλαμβάνοντας δολοφονίες θυμάτων μετά από βιασμό και περιστατικά αυτοκτονίας. Τα θύματα, ανάμεσά τους και άτομα με αναπηρίες, είχαν ηλικίες από 1 έως 70 ετών.
Δράστες και μέθοδοι ελέγχου
Κατά την αναφορά της, κρατικοί και μη κρατικοί δρώντες στοχοποίησαν αμάχους με βιασμούς, ομαδικούς βιασμούς, απαγωγές και σεξουαλική δουλεία. Μη κρατικές ένοπλες ομάδες, οργανωμένα εγκληματικά δίκτυα, οντότητες υπό κυρώσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας και διεθνικά εγκληματικά δίκτυα χρησιμοποίησαν τη σεξουαλική βία ως μέσο ελέγχου εδαφών και πληθυσμών.
Ιδιαίτερη μνεία γίνεται σε απαγωγές και εμπορία ανθρώπων όπου βιασμοί και ομαδικοί βιασμοί διαπράχθηκαν κυρίως από μη κρατικούς ένοπλους δρώντες στο Μάλι, τη Νιγηρία, τη Σομαλία, το Νότιο Σουδάν, το Σουδάν και τη Συρία.
Η σύγκλιση οργανωμένων εγκληματικών ομάδων και ένοπλων οργανώσεων —όπως στην Αϊτή και την Κολομβία— ενίσχυσε την εμπορία ανθρώπων, τις απαγωγές για λύτρα, τη χρηματοδότηση επιχειρήσεων και τον έλεγχο πληθυσμών μέσω σεξουαλικής βίας.
Καταγραφή σε χώρους κράτησης
Η έκθεση αναδεικνύει επίσης μοτίβα σεξουαλικής βίας σε χώρους κράτησης, κυρίως κατά ανδρών και αγοριών, ως μέθοδο βασανιστηρίων για ταπείνωση και απόσπαση πληροφοριών. Αναφορές γίνονται στη Λιβύη, τη Μιανμάρ, το Ισραήλ, τα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη, την Ουκρανία, τη Ρωσική Ομοσπονδία και την Υεμένη.
Επιπλέον, ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα αντιμετώπισαν αυξημένο κίνδυνο στοχευμένης δίωξης και παρενόχλησης σε διάφορα συγκρουσιακά περιβάλλοντα, ενώ εκτοπισμένες και προσφύγισσες γυναίκες και κορίτσια βρέθηκαν σε ιδιαίτερα ευάλωτη θέση σε απομακρυσμένες και παραμεθόριες περιοχές.
Στο παράρτημα της έκθεσης περιλαμβάνονται 77 μέρη, η πλειονότητα μη κρατικοί δρώντες. Νέες καταχωρίσεις είναι τρεις μη κρατικοί δρώντες που δραστηριοποιούνται στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό —τα ένοπλα στοιχεία Wazalendo, οι Forces nationales de Libération και η Mai Mai du groupe armé de l’Union des Patriotes pour la Libération du Congo— καθώς και δύο κρατικοί δρώντες.
Κρατικές καταχωρίσεις και ισραηλινή αντίδραση
Μεταξύ των νέων κρατικών καταχωρίσεων περιλαμβάνονται οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις και δυνάμεις ασφαλείας. Σύμφωνα με την Πάτεν, η σχετική αφήγηση αναφέρεται στις Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις, την Ισραηλινή Υπηρεσία Φυλακών, συμπεριλαμβανομένων των ειδικών δυνάμεων Keter, και την αντιτρομοκρατική μονάδα Yamam της αστυνομίας, βάσει “αξιόπιστων πληροφοριών” που δείχνουν συνεχιζόμενα μοτίβα βιασμού και άλλων μορφών σεξουαλικής βίας, με αύξηση του αριθμού των επαληθευμένων περιστατικών το 2025.
Ο ΟΗΕ επαλήθευσε 31 περιπτώσεις, κυρίως σε χώρους κράτησης αλλά και σε σημεία ελέγχου και κατά τη διάρκεια στρατιωτικών επιχειρήσεων, κατά 14 ανδρών, 7 γυναικών, 9 αγοριών και 1 κοριτσιού από τη Λωρίδα της Γάζας και τη Δυτική Όχθη.
Η Πάτεν ανέφερε ότι, με βάση την παράγραφο 35 της έκθεσης, οι παραβιάσεις περιλάμβαναν βιασμούς, μεταξύ άλλων με αντικείμενα, ομαδικούς βιασμούς, απόπειρες βιασμού, σωματική βία στα γεννητικά όργανα, περιστατικά στοχευμένων πυροβολισμών στα γεννητικά όργανα, άγγιγμα του στήθους και των γεννητικών οργάνων, σωματική έρευνα και έρευνα των σωματικών κοιλοτήτων που διενεργήθηκαν χωρίς προφανή λόγο ασφαλείας, αναγκαστική γυμνότητα και απειλές βιασμού.
Αιτήματα, απαντήσεις, καθυστέρηση
“Αυτό εντάσσεται σε ένα γενικότερο πλαίσιο σεξουαλικής βίας κατά Παλαιστινίων, η οποία χρησιμοποιείται μεταξύ άλλων και ως μορφή βασανιστηρίων. Οι περιορισμοί στην πρόσβαση οδήγησαν σε καθυστέρηση στην επαλήθευση των περιπτώσεων. Ως εκ τούτου, δεκατρείς από αυτές τις περιπτώσεις σημειώθηκαν το 2025, ενώ 18 το 2024 και το 2023” ανέφερε.
Η Πάτεν πρόσθεσε ότι οι παραβιάσεις σημειώθηκαν κυρίως κατά την κράτηση και ανάκριση, σε 12 διαφορετικούς χώρους, “σε κλίμα ατιμωρησίας”.
Η ισραηλινή πλευρά απέρριψε τόσο την προειδοποίηση περί πιθανής καταχώρισης όσο και το περιεχόμενο της έκθεσης, ανέφερε η ειδική αντιπρόσωπος, που στις 24 Νοεμβρίου 2025 απέστειλε επιστολή στη Μόνιμη Αντιπροσωπεία του Ισραήλ, επαναλαμβάνοντας την ετοιμότητα του γραφείου της να παράσχει τεχνική υποστήριξη.
Ανταπόκριση και ελλείψεις στοιχείων
“Δεν έλαβα απάντηση στην επιστολή μου. Ούτε κοινοποιήθηκαν πληροφορίες σχετικά με την εφαρμογή οποιουδήποτε από αυτά τα μέτρα” ανέφερε η Πάτεν.
Η ειδικός αντιπρόσωπος επεσήμανε ότι μετά την κοινοποίηση τμήματος της έκθεσης στη Μόνιμη Αντιπροσωπεία του Ισραήλ στις 13 Μαρτίου 2026, η κυβέρνηση απάντησε στις 31 Μαρτίου απορρίπτοντας οποιαδήποτε μορφή σεξουαλικής βίας κατά Παλαιστινίων και υπέβαλε έγγραφο με νόμους, πολιτικές, οδηγίες και εκπαίδευση του προσωπικού.
“Η υποβολή δεν περιείχε πληροφορίες σχετικά με οποιαδήποτε ολοκληρωμένη έρευνα, δίωξη ή καταδίκη για υποθέσεις σεξουαλικής βίας” τόνισε η Πάτεν.
Η δεύτερη νέα κρατική καταχώριση αφορά τις ρωσικές ένοπλες δυνάμεις και δυνάμεις ασφαλείας, με επαληθευμένες πληροφορίες για συνεχιζόμενα μοτίβα βιασμού και άλλων μορφών σεξουαλικής βίας, κυρίως κατά Ουκρανών αιχμαλώτων πολέμου και πολιτών κρατουμένων.
Ο ΟΗΕ επαλήθευσε 310 περιπτώσεις σεξουαλικής βίας συνδεόμενης με συγκρούσεις που αποδίδονται σε ρωσικούς φορείς, με θύματα 280 άνδρες, 26 γυναίκες και 4 κορίτσια. 52 από αυτές διαπράχθηκαν το 2025, ενώ οι υπόλοιπες τεκμηριώθηκαν το 2025 αλλά αφορούσαν την περίοδο Φεβρουάριος 2022 έως Δεκέμβριος 2024.
Θετικές ενδείξεις και συμπέρασμα
Παρά το ζοφερό πλαίσιο, η έκθεση επισημαίνει μια θετική τάση: πτώση των επαληθευμένων περιστατικών που αποδίδονται στην Εθνική Αστυνομία της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό την τελευταία πενταετία.
Η Πάτεν απέδωσε αυτήν την εξέλιξη στη συνεργασία της κυβέρνησης της ΛΔ Κονγκό με την εντολή της και στη δέσμευση των εθνικών αρχών για την αντιμετώπιση της σεξουαλικής βίας. Ο Γενικός Γραμματέας έχει εκφράσει την πρόθεση να αφαιρέσει την Εθνική Αστυνομία του Κονγκό από το παράρτημα στον επόμενο κύκλο αναφοράς, εφόσον διατηρηθούν η μείωση περιστατικών και η εφαρμογή προληπτικών μέτρων.
Κλείνοντας, η ειδική αντιπρόσωπος υπογράμμισε ότι οι παραβιάσεις αυτές “δεν είναι ούτε μεμονωμένες ούτε περιορισμένες σε λίγα πλαίσια”, αλλά έχουν “παγκόσμια κλίμακα” και “καταστροφικό αντίκτυπο” και κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να πράξει βάσει των αναγκών και της αξιοπρέπειας των θυμάτων και των επιζώντων.
ΠΗΓΗ ΑΠΕ-ΜΠΕ
