Το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών επιστρέφει για τρίτη χρονιά στο εντυπωσιακό Αρχαίο Θέατρο της Μεσσήνης για την όπερα «Ορφέας και Ευρυδίκη», με παράσταση το Σάββατο 11 Ιουλίου στις 20:30, σε παραγωγή της Καμεράτα Ορχήστρα των Φίλων της Μουσικής υπό τον μαέστρο Γιώργο Πέτρου.
Στην παράσταση πρωταγωνιστούν οι σολίστ Teresa Iervolino, Μαρία Κοσοβίτσα και Μαριλένα Στριφτόμπολα, ενώ συμμετέχει η Χορωδία Δωματίου Αθηνών υπό τον Αγαθάγγελο Γεωργακάτο, με μουσική προετοιμασία από τον Μιχάλη Αγγελάκη και ελληνικούς και αγγλικούς υπέρτιτλους.
Η παράσταση θέτει στο επίκεντρο τον μύθο του Ορφέα, έργο κομβικό για την ιστορία της όπερας, και αναδεικνύει γιατί το έργο αυτό παραμένει σημείο αναφοράς στο λυρικό ρεπερτόριο.
Η επανάσταση του Gluck και η ιστορία
Ο μύθος του Ορφέα επηρέασε άμεσα την εξέλιξη της όπερας: από την Ευρυδίκη του Jacopo Peri ως την πρώτη σωζόμενη όπερα, μέχρι έργα όπως του Claudio Monteverdi, του Joseph Haydn και τις κωμικές μεταχειρίσεις του Jacques Offenbach.
Ωστόσο, ο Ορφέας του Gluck ήταν το έργο που πραγματικά αναδιαμόρφωσε την όπερα: πρωτοπαρουσιάστηκε στη Βιέννη το 1762 και, αφαιρώντας διακοσμητικά στοιχεία που αποσπούσαν από τη δραματουργία, άνοιξε τον δρόμο προς τον ρομαντισμό και το ανθρώπινο δράμα ως κέντρο της μουσικής έκφρασης.
Ο Ορφέας του Gluck γνώρισε θρίαμβο στην παρισινή εκδοχή του το 1774 και επέζησε ως μία από τις λίγες όπερες του 18ου αιώνα που διατήρησε τη σκηνική ζωή του στον 19ο αιώνα.
Berlioz, Viardot και η παράδοση
Ο Hector Berlioz ήταν ένθερμος θαυμαστής του Gluck και, το 1859, όταν ο διευθυντής του Théâtre Lyrique του Παρισιού ζήτησε μια νέα εκδοχή του Ορφέα, ο Berlioz ανέλαβε να την επιμεληθεί για τον επώνυμο ρόλο της διάσημης κοντράλτο Pauline Viardot.
Στη διαδικασία αυτή συμμετείχαν, εκτός από τον Berlioz και τη Viardot (η οποία συνέθεσε την περίφημη καντέντσα στην άρια “Οbjet de mon amour”), ο νεαρός τότε Camille Saint-Saëns, ενώ ο 17χρονος Jules Massenet έπαιζε τύμπανα στην ορχήστρα.
Ο Berlioz, με σεβασμό στο πρωτότυπο του Gluck, συνέθεσε μια εκδοχή που συνδυάζει τα δύο πρωτότυπα του 1762 και του 1774, εκσυγχρονίζοντας την ενορχήστρωση χωρίς να αλλοιώσει το πνεύμα του έργου.
Το δράμα και οι κορυφαίες άριες
Η υπόθεση παραμένει γυμνή από περιττά στοιχεία: ο Ορφέας θρηνεί την Ευρυδίκη, ο Έρωτας του δίνει την ευκαιρία να κατέβει στον Άδη με τον όρο να μη γυρίσει να την κοιτάξει, και η κατάληξη οδηγεί στην τραγική απώλεια. Η μουσική εναλάσσει τον σπαρακτικό θρήνο, τη φρίκη των Ερινυών και την ηρεμία των Ηλυσίων Πεδίων, για να οδηγηθεί στην κορυφαία άρια “J’ai perdue mon Euridice”.
«Στον Ορφέα κάθε νότα ρωτά το ίδιο πράγμα: μπορεί η τέχνη να νικήσει το θάνατο; Ο Gluck απαντά “Ναι, με την ομορφιά”. Ο Berlioz συμπληρώνει “Όχι, αν ο άνθρωπος δεν μπορεί να πιστέψει”. Ο Ορφέας του Gluck είναι μια όπερα καθαρή σαν μαρμάρινο γλυπτό, αλλά με καρδιά που χτυπά σαν ρομαντική. Λιτή, διαυγής, αμείλικτη. Και όταν ο Ορφέας γυρίζει να κοιτάξει την αγαπημένη του, καταλαβαίνει κανείς γιατί αυτός ο μύθος δεν γερνά ποτέ», λέει ο Γιώργος Πέτρου.H Teresa Iervolino στο ρόλο του Ορφέα
Οι σολίστ και οι ρόλοι
Η Teresa Iervolino, μία από τις σημαντικότερες σύγχρονες μεσοφώνους, αναλαμβάνει τον ρόλο του Ορφέα και αντιμετωπίζει για πρώτη φορά το υλικό που ο Berlioz διαμόρφωσε για τη μεγάλη κοντράλτο Pauline Viardot. Η Iervolino είναι ιδιαίτερα γνωστή σε ρόλους μπελκάντο και μπαρόκ και εμφανίζεται τακτικά στις μεγαλύτερες σκηνές του κόσμου.
Στο ρόλο της Ευρυδίκης εμφανίζεται η ανερχόμενη σοπράνο Μαρία Κοσοβίτσα, ενώ ο ρόλος του Έρωτα ερμηνεύεται από τη σοπράνο Μαριλένα Στριφτόμπολα.
Η Χορωδία Δωματίου Αθηνών υπό τον Αγαθάγγελο Γεωργακάτο συνεργάζεται τακτικά με την Καμεράτα και δίνει έμφαση στην ποιότητα της φωνητικής γραμμής και στην ιστορική ερμηνεία.
Πληροφορίες για τον Γιώργο Πέτρου
Ο Γιώργος Πέτρου με υποψηφιότητα για Grammy και βραβείο ECHO Klassik έχει διαγράψει διεθνή πορεία και θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους ερμηνευτές της μουσικής του 18ου αιώνα και του μπελκάντο, χάρη στη φαντασία, τον δυναμισμό και τη μουσικότητα των ερμηνειών του.
Γεννημένος στην Αθήνα, σπούδασε πιάνο στο Ωδείο Αθηνών και συνέχισε στο Royal College και τη Royal Academy of Music του Λονδίνου, με υποτροφίες της Royal Academy και του Ιδρύματος Ωνάση. Από το 2012 διευθύνει την Καμεράτα, ενώ από το 2022 είναι καλλιτεχνικός διευθυντής του Διεθνούς Φεστιβάλ Χαίντελ του Γκαίττινγκεν.
Έχει συνεργαστεί με κορυφαία λυρικά θέατρα και φεστιβάλ ανά τον κόσμο και οι ηχογραφήσεις του έχουν λάβει πλήθος διακρίσεων, όπως Diapason d’Or, Gramophone – Editor’s Choice και BBC Music Magazine – Recording of the Month.
Η ιστορία της Καμεράτα
Η Καμεράτα Ορχήστρα των Φίλων της Μουσικής ιδρύθηκε το 1991 από το Σύλλογο Οι Φίλοι της Μουσικής και έχει αποκτήσει διεθνή αναγνώριση με την ονομασία Armonia Atenea, εμφανιζόμενη σε σπουδαίες αίθουσες και φεστιβάλ της Ευρώπης.
Η Ορχήστρα συμμετέχει σε διεθνείς διοργανώσεις και φεστιβάλ, αποσπώντας συχνά διθυραμβικές κριτικές από τον διεθνή Τύπο.
Από το 2012 η Καμεράτα έχει παρουσιάσει πάνω από 20 σκηνικές παραγωγές στην Ελλάδα, πολλές ως πρώτες πανελλήνιες παρουσιάσεις, σε συμπαραγωγές με κορυφαίους πολιτιστικούς φορείς.
Υποστήριξη και ευχαριστίες
-Με την υποστήριξη Ίδρυμα Ιωάννου Φ. Κωστοπούλου
-H συναυλία πραγματοποιείται με τη χορηγία του Ιδρύματος Γεωργίου και Βικτωρίας Καρέλια και με την υποστήριξη του Ιδρύματος Ιωάννου Φ. Κωστοπούλου
-Ευχαριστούμε τον Δήμο Μεσσήνης για την υποστήριξη και το Σωματείο ΔΙΑΖΩΜΑ για τη συνεργασία
-την Εφορεία Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας για την παραχώρηση του Θεάτρου της αρχαίας Μεσσήνης
-την Εταιρεία Μεσσηνιακών Αρχαιολογικών Σπουδών και την πρόεδρό της, κυρία Εύη Λαμπροπούλου
Photo Credit: Χάρης Ακριβιάδης / Charalambos Akriviadis
