Ο Πάνος Ξενοκώστας, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ONEX και πρόεδρος της Ένωσης Ελληνικών Ναυπηγείων (ΕΕΝ), ζητεί μια συνολική στρατηγική για την ναυπηγική αναγέννηση, με άξονα το Project NEXUS και την ανακύκλωση των εσόδων του Ευρωπαϊκού Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών (ETS), στην ομιλία του στο 5th Trading in US Waters Seminar στα Ποσειδώνια 2026.
Στις πρώτες του επισημάνσεις ο κ. Ξενοκώστας χαρακτήρισε τη ναυπηγική βιομηχανία κρίσιμη υποδομή οικονομικής και εθνικής ασφάλειας και ανέδειξε την ανάγκη διατλαντικής συνεργασίας για την ανασυγκρότηση της παραγωγής στη Δύση. Παρουσίασε επίσης στοιχεία κόστους: η διαφορά κόστους κατασκευής ενός VLCC σε δυτικά έναντι κρατικά επιδοτούμενων ασιατικών ναυπηγείων είναι περίπου 125 εκατομμύρια δολάρια, ενώ, αποσβεσμένη στα 25 χρόνια ζωής του πλοίου, η επιβάρυνση ανά τελικό καταναλωτή φτάνει τα 0,0036 δολάρια ανά λίτρο — περίπου 18 σεντς ανά γέμισμα οχήματος στην αντλία.
Ως εναλλακτική στους προστατευτικούς δασμούς ο πρόεδρος της ΕΕΝ πρότεινε έναν μηχανισμό εξισορρόπησης από την πλευρά της ζήτησης (Demand-Side Leveling Mechanism), με αντιστάθμιση του CapEx premium στην πύλη του ναυπηγείου, ώστε το επιπλέον κόστος να μην επιβαρύνει τις εφοδιαστικές αλυσίδες των δυτικών οικονομιών.
Το νέο Διατλαντικό Σύμφωνο
Κεντρική πρόταση του κ. Ξενοκώστα ήταν η σύσταση ενός νέου, συντονισμένου διατλαντικού πλαισίου με ορίζοντα δεκαετίας. Όπως τόνισε: «Απαιτείται ένα νέο Διατλαντικό Ναυπηγικό Σύμφωνο. Μια συντονισμένη 10ετής στρατηγική με μία απαρέγκλιτη προτεραιότητα: η Ευρώπη και οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να ανακτήσουν συλλογικά το 1 στα 3, δηλαδή το 33%, της παγκόσμιας ναυπηγικής παραγωγής».
Ο κ. Ξενοκώστας εξήγησε ότι η ανάκτηση αυτού του μεριδίου δεν είναι μόνον βιομηχανικός στόχος αλλά προϋπόθεση για την οικονομική κυριαρχία και την ενεργειακή ασφάλεια των δυτικών οικονομιών, προειδοποιώντας για τους γεωπολιτικούς κινδύνους από τη συγκέντρωση παραγωγής.
Σε αυτό το πλαίσιο η ΕΕΝ ζητεί την άμεση θεσμοθέτηση του European Ship Preference Framework, ενός πλαισίου προτίμησης που θα επιβάλει ποιοτικά, στρατηγικά και περιβαλλοντικά κριτήρια για πλοία που δραστηριοποιούνται εντός δυτικών οικονομικών ζωνών και θα ευνοεί την εγχώρια κατασκευή.
Το Project NEXUS
Παρουσιάζοντας το τεχνολογικό όραμα, ο Πάνος Ξενοκώστας έθεσε το Project NEXUS ως τον βασικό πυλώνα της στρατηγικής: «Η τεχνολογική αιχμή του δόρατος αυτής της στρατηγικής είναι το PROJECT NEXUS».
Το Project NEXUS συνδυάζει την ανάπτυξη εμπορικών πλοίων με πρόωση από μικρούς αρθρωτούς πυρηνικούς αντιδραστήρες (SMRs) νέας γενιάς και την εφαρμογή προηγμένων ψηφιακών τεχνολογιών ναυπήγησης. Ο κ. Ξενοκώστας υποστήριξε ότι αυτές οι λύσεις μπορούν να μειώσουν σημαντικά το λειτουργικό κόστος και να προσφέρουν ενεργειακή αυτονομία μεγάλης διάρκειας.
Αναφερόμενος στις τεχνολογίες αιχμής ο ίδιος δήλωσε: «Πρέπει να κάνουμε ένα άλμα απευθείας στο πραγματικό μέλλον των παγκόσμιων logistics» και πρόσθεσε ότι «μεταμορφώνουμε τα ναυπηγεία μας μέσω της Ψηφιακής Ναυπήγησης (Silicon Shipbuilding)», αξιοποιώντας Generative AI, ρομποτική παραγωγή και συστήματα Digital Twin.
Χρηματοδότηση και ETS
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Πάνος Ξενοκώστας στην αξιοποίηση των εσόδων του ETS. «Απαιτούμε την άμεση ανακύκλωση των εσόδων αυτών των επιβαρύνσεων άνθρακα» δήλωσε, προτείνοντας τη δημιουργία ενός ειδικού Ταμείου Ανάκαμψης και Κυριαρχίας της Ναυπηγικής.
Σύμφωνα με την πρόταση, τα έσοδα από τις χρεώσεις άνθρακα θα επιστρέφουν στον κλάδο μέσω στοχευμένων επενδύσεων σε υποδομές, καινοτομία και νέα παραγωγική δυναμικότητα, χρηματοδοτώντας σύγχρονες ναυπηγικές εγκαταστάσεις και πλοία μηδενικών εκπομπών.
Ο κ. Ξενοκώστας εξήγησε ότι «οι πλοιοκτήτες οι οποίοι επί του παρόντος πληρώνουν βαριές επιβαρύνσεις άνθρακα θα γνωρίζουν με απόλυτη βεβαιότητα ότι το κεφάλαιό τους επιστρέφει άμεσα, συναλλακτικά και στρατηγικά στον δικό τους κλάδο».
Κάλεσμα για διεθνή στήριξη
Ο πρόεδρος της ONEX κάλεσε κυβερνήσεις, θεσμούς και τη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα να στηρίξουν μια κοινή διατλαντική πρωτοβουλία για την αποκατάσταση της βιομηχανικής ισορροπίας στη ναυπηγική και για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των δυτικών οικονομιών.
Χαρακτήρισε τη σημερινή συγκέντρωση της παγκόσμιας παραγωγής σε λίγα κέντρα ως σοβαρό γεωπολιτικό κίνδυνο και προειδοποίησε με σαφήνεια: «δεν πρόκειται πλέον για ελεύθερο εμπόριο. Είναι στρατηγική ομηρία».
Επιπλέον, χαιρέτισε τη στροφή των ΗΠΑ υπό τον Ντόναλντ Τραμπ προς πολιτικές εθνικής ναυτιλιακής αυτονομίας και κάλεσε την Ευρώπη να ευθυγραμμιστεί άμεσα, καταλήγοντας με το κάλεσμα: «Ας ξεκινήσουμε τη Ναυπηγική Αναγέννηση σήμερα, εδώ ακριβώς, στα Ποσειδώνια».
