Σημαντικές αλλαγές σε διαθήκες και κληρονομιές προωθεί ο νέος νόμος για το κληρονομικό δίκαιο, ο οποίος εισάγεται με συζήτηση στη Βουλή αύριο, 19 Μαΐου.
Μετά από δεκαετίες χωρίς ριζικές παρεμβάσεις, το νομοθετικό πλαίσιο αναδιαμορφώνεται με στόχο να επιλύσει προβλήματα του υφιστάμενου συστήματος που συχνά οδηγούσαν σε δικαστικές διαμάχες μεταξύ συγγενών και κληρονόμων.
Ακολουθούν οι πιο σημαντικές προβλεπόμενες αλλαγές.
Μπλόκο στη μεταφορά χρεών
Μια από τις κεντρικές αλλαγές είναι ο πλήρης διαχωρισμός της κληρονομιαίας από την ατομική περιουσία. Πλέον, τα χρέη του θανόντος θα εξοφλούνται μόνο από την περιουσία του αποβιώσαντος, χωρίς να επιβαρύνουν τα προσωπικά περιουσιακά στοιχεία των κληρονόμων.
Η μεταρρύθμιση αυτή στοχεύει στη δραστική μείωση των αποποιήσεων κληρονομιάς που μέχρι σήμερα αναγκαζόταν να κάνουν πολλοί πολίτες, ακόμη και όταν υπήρχαν ακίνητα μεγάλης αξίας. Τα περιουσιακά στοιχεία θα μπορούν πλέον να αξιοποιούνται, φέρνοντας εισόδημα τόσο στους δικαιούχους όσο και στα δημόσια έσοδα μέσω της φορολογίας.
Διεύρυνση του ορισμού του κληρονόμου
Το νέο πλαίσιο επαναπροσδιορίζει την έννοια του «κληρονόμου» ώστε να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες κοινωνικές δομές. Δίνεται νομική προστασία σε πρόσωπα που δεν ήταν παραδοσιακά αναγνωρισμένοι ως συγγενείς, αλλά αποτελούσαν ουσιαστικό μέρος της καθημερινότητας και της οικογένειας του θανόντος.
Με αυτόν τον τρόπο το δίκαιο προσαρμόζεται σε νέες οικογενειακές μορφές, όπως ο γάμος ομόφυλων ζευγαριών και η ελεύθερη συμβίωση, παρέχοντας αντίστοιχα κληρονομικά δικαιώματα.
Κληρονομικές συμβάσεις — επιτρέπονται για πρώτη φορά
Καταργείται η μέχρι σήμερα απαγόρευση των κληρονομικών συμφωνιών, που είχε δημιουργήσει σημαντικά προβλήματα σε όσους ήθελαν να διασφαλίσουν τη συνέχεια επιχείρησης ή τη λειτουργική ενότητα ακινήτων. Πλέον ο διαθέτης μπορεί να συμφωνεί εκ των προτέρων ποιος από τους κληρονόμους θα αναλάβει ολόκληρη την περιουσία, όταν αυτό εξυπηρετεί τη συνέχιση μιας επιχείρησης ή όταν κάποιος διαθέτει τις ειδικές γνώσεις και το μεράκι.
Με αυτόν τον τρόπο αποφεύγονται το τεμαχισμό της περιουσίας και οι μακρόχρονες δικαστικές διενέξεις μεταξύ συγγενών, ενώ η συνέχεια επιχειρηματικών δραστηριοτήτων διευκολύνεται. Οι συμφωνίες αυτές θα καταρτίζονται αποκλειστικά σε συμβολαιογράφο, προκειμένου να διασφαλίζεται η νομιμότητα και η σαφήνεια τους.
Η εισαγωγή των κληρονομικών συμβάσεων κρίθηκε αναγκαία και επειδή τέτοιου είδους ρυθμίσεις προβλέπονται ρητά από τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό για τη Διαδοχή (650/2012), επιτρέποντας τη διασυνοριακή τους εφαρμογή ακόμη και σε χώρες που παραδοσιακά τις απαγόρευαν, όπως η Ελλάδα.
Προκαταβολική παραίτηση από κληρονομικά δικαιώματα
Το νέο δίκαιο ανοίγει επίσης το δρόμο για συμφωνίες όπου ένας κληρονόμος μπορεί να παραιτηθεί εκ των προτέρων από τα μελλοντικά κληρονομικά του δικαιώματα, ακόμα και λαμβάνοντας αντάλλαγμα, όσο ο διαθέτης βρίσκεται εν ζωή.
Η προηγούμενη απαγόρευση υπήρχε για να προστατεύσει τους πολίτες από βιαστικές ή ανεξέλεγκτες συμφωνίες, δεδομένου ότι η ακριβής αξία της περιουσίας στο μέλλον ήταν αβέβαιη. Σήμερα όμως, με τις ταχύτατες και ριψοκίνδυνες οικονομικές κινήσεις, η απαγόρευση αυτή καταργείται, δίνοντας μεγαλύτερη ευελιξία στις οικογενειακές και περιουσιακές ρυθμίσεις.
