αμερικανική παρουσία Ευρώπη: Μετά από εβδομάδες εικασιών και φημών, οι Ηνωμένες Πολιτείες επισημοποίησαν την απόφασή τους να μειώσουν τη στρατιωτική τους παρουσία στην Ευρώπη, ανακοίνωσε το Πεντάγωνο.
Το Πεντάγωνο γνωστοποίησε τη μείωση των ταξιαρχιών μάχης από 4 σε 3, μια μεταβολή που εκτιμάται ότι θα σημαίνει απώλεια μεταξύ 4 και 5 χιλιάδων στελεχών, αποτέλεσμα της στρατηγικής επιλογής της Ουάσιγκτον να προτάξει την ατζέντα “Πρώτα η Αμερική” και να ωθήσει τους συμμάχους να αναλάβουν περισσότερες ευθύνες για την άμυνά τους.
Καθησύχασε ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, λέγοντας: “Δεν μιλάμε για απόσυρση όλων των στρατευμάτων από την Ευρώπη. Μιλάμε για ανακατανομή ορισμένων πόρων προκειμένου να μεγιστοποιηθεί η αμερικανική ασφάλεια”, προσθέτοντας: “Δεν νομίζω ότι αυτό είναι κακό για την Ευρώπη. Αντίθετα, ενθαρρύνει την Ευρώπη να αναλάβει περισσότερες ευθύνες”.
αμερικανική παρουσία Ευρώπη
Η μείωση επαναφέρει την αμερικανική παρουσία στα επίπεδα του 2021, πριν από την έναρξη της “ειδικής επιχείρησης” του Βλαντιμίρ Πούτιν στην Ουκρανία, σημειώνουν αξιωματούχοι.
Ορισμένοι αναλυτές επισημαίνουν ότι η απόσυρση 4-5 χιλιάδων μπορεί να είναι προάγγελος ευρύτερης αναδιάταξης του προσωπικού που σήμερα υπολογίζεται σε περίπου 50 χιλιάδες στην ήπειρο.
Ταυτόχρονα δεν αποκλείεται να παραμείνουν ενεργές σημαντικές αμερικανικές βάσεις, όπως η RAF Lakenheath, το Ramstein, η Aviano, η Incirlik και η Σούδα, που εγγυώνται την κινητικότητα των ΗΠΑ προς τη Μέση Ανατολή.
Βάσεις και Μέση Ανατολή
Στην περιοχή του Κόλπου οι ΗΠΑ διατηρούν επίσης μεγάλες εγκαταστάσεις — για παράδειγμα 3 βάσεις στο Κουβέιτ, 2 στα ΗΑΕ, τη μεγάλη βάση στο Κατάρ, παρουσία στο Bahrain (έδρα του 5ου στόλου), Ομάν, Ιράκ και Ιορδανία.
Οι αμερικανικές βάσεις στον Κόλπο έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές από πλήγματα με βλήματα κρουζ που αποδίδονται στο Ιράν, κάτι που ενισχύει την πολύπλοκη εικόνα της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας διεθνώς.
Παράλληλα αναδύεται η συζήτηση για τον πιθανό διορισμό επικεφαλής ευρωπαίου διαπραγματευτή στις συνομιλίες με τη Μόσχα για τον πόλεμο στην Ουκρανία, με τους Financial Times να αναφέρουν δύο βασικά ονόματα.
Δυνητικοί διαπραγματευτές
Τα δύο κυρίως ονόματα που εμφανίζονται στο τραπέζι είναι αυτό του πρώην προέδρου της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι και της πρώην καγκελαρίου της Γερμανίας Άνγκελα Μέρκελ.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι υπουργοί Εξωτερικών των 27 κρατών μελών θα συζητήσουν το ζήτημα στην άτυπη συνάντησή τους στην Κύπρο (27-28/5), καθώς η Ουάσιγκτον και το Κίεβο έχουν εκφράσει υποστήριξη για ευρωπαϊκή συμμετοχή στις συνομιλίες με τη Μόσχα.
Η επαναβεβαίωση της “ακλόνητης φιλίας” μεταξύ Ρωσίας και Κίνας, όπως επιβεβαιώθηκε στις δηλώσεις των Πούτιν και Σι μετά την πρόσφατη επίσκεψη του Ρώσου στην Πεκίνο, πολλαπλασιάζει την ανάγκη ευρωπαϊκής δράσης.
Διεθνές πλαίσιο και Ρωσία-Κίνα
Η Ευρώπη καλείται πλέον να διατυπώσει καθαρή θέση για τη μελλοντική παγκόσμια τάξη και ιδιαιτέρως για τις γειτονικές χώρες που αισθάνονται απειλή.
Η μείωση της αμερικανικής παρουσίας δεν είναι παντελώς νέα τάση· ήδη από την εποχή του Ντόναλντ Τραμπ οι ΗΠΑ πίεζαν τους συμμάχους για μεγαλύτερη συνεισφορά στη συλλογική άμυνα.
Η ρητορική ωστόσο και οι πρόσφατες εντάσεις δείχνουν ότι η Ουάσιγκτον επανεξετάζει τη θέση της, ενώ ο αμερικανός πρόεδρος έχει εκδηλώσει εκνευρισμό για την έλλειψη στήριξης από ευρωπαίους συμμάχους σε σχέση με τη Μέση Ανατολή.
Πολιτικές εντάσεις και Γερμανία
Πηγές από το Πεντάγωνο αναφέρουν ότι το μεγαλύτερο μέρος της απόσυρσης θα αφορά τη Γερμανία, με αιτιολογία την ψυχρότητα που δημιουργήθηκε μετά τις επικρίσεις του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς προς τον πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ.
Η ταυτόχρονη ανησυχία ενισχύθηκε από το επεισόδιο στη Λιθουανία, όπου, ενώ ανακοινωνόταν η μείωση, το λιθουανικό υπουργείο Άμυνας εξέδωσε συναγερμό για επίθεση drones στο Βίλνιους, προκαλώντας προσωρινές εκκενώσεις και διακοπές στις μεταφορές.
Οι Βρυξέλλες έχουν διακόψει επίσημους διαύλους επικοινωνίας με τη Μόσχα μετά την εισβολή του 2022, και η Ευρώπη φοβάται ότι η απουσία προόδου υπό την ηγεσία των ΗΠΑ θα την αφήσει περιθωριακή σε ενδεχόμενη συμφωνία Ουκρανίας-Ρωσίας.
Ποιος θα διαπραγματευτεί;
Το όνομα του Ντράγκι θυμίζει αυστηρότητα και κύρος, ενώ η Μέρκελ προβάλλει την περίοδο κατά την οποία το Βερολίνο αποτελούσε βασικό δίαυλο με τη Μόσχα — μια κληρονομιά που σήμερα αξιολογείται με ανάμικτα αισθήματα.
Άλλα ονόματα που αναφέρονται είναι ο Φινλανδός πρόεδρος Αλεξάντερ Στουμπ και ο προκάτοχός του Σάουλι Νιινίστο. Ο Πούτιν δήλωσε ότι θα ήταν ανοιχτός σε συνομιλίες με Ευρωπαίο εκπρόσωπο που δεν είχε σχολιάσει δυσμενώς τη Ρωσία, ενώ η πρότασή του για τον πρώην καγκελάριο Γκέρχαρντ Σρέντερ απορρίφθηκε έντονα από ευρωπαϊκές πλευρές.
Στρατηγική καμπή
Το ζήτημα δεν είναι μόνο ποιος θα συνομιλήσει τελικά με τον Πούτιν, αλλά τι ακριβώς θα τεθεί στο τραπέζι, καθώς η Ευρώπη πρέπει να οικοδομήσει την δική της εξωτερική πολιτική και ικανότητα αποτροπής.
“Περισσότερο σημαντικό από το ποιος, είναι αυτό που θέλουμε να ρωτήσουμε τη Ρωσία”, δήλωσε η εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Παόυλα Πίνιο, απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με την πιθανή υποψηφιότητα του Ντράγκι.
Η απόσυρση της αμερικανικής κάλυψης σηματοδοτεί μια νέα κατάσταση για την Ευρώπη, της οποίας η διαχείριση θα καθορίσει την ισορροπία δυνάμεων για τις επόμενες δεκαετίες.
* Ο Νικήτας Σίμος είναι Οικονομολόγος, Γεωπολιτικός Αναλυτής
