Η ΕΛΑΣ του Τσίπρα φέρνει στον νου το έργο των Δυό Τρελών Παραγωγών του Μελ Μπρουκς, γράφει ο Χρήστος Χωμενίδης, αφού παρακολούθησε την πρεμιέρα του νέου κόμματος του Αλέξη Τσίπρα στην Αθήνα και την παρουσίαση στη σκιά της Ακρόπολης.
Το ίδιο κείμενο σημειώνει ότι το θεατρικό αυτό έργο πρωτοκυκλοφόρησε ως ταινία το 1967, ανέβηκε στη σκηνή και έσπασε ταμεία παντού, σε ελληνική εκδοχή το 2006 σε σκηνοθεσία του Σταμάτη Φασουλή, ενώ σήμερα παίζεται έως τον Σεπτέμβριο του 2026 στο Garrick Theatre στο Λονδίνο. Όποιος βρεθεί στο Λονδίνο μπορεί να το απολαύσει.
Η θεατρική αναλογία
Το βασικό εύρημα του έργου, όπως το περιγράφει ο αρθρογράφος, είναι απλό: ένας μεσόκοπος, ξεπεσμένος παραγωγός στο Μπρόντγουαιη πληροφορείται από τον λογιστή του ότι μια παταγώδης αποτυχία μπορεί να αποδειχθεί πιο κερδοφόρα από μια επιτυχία. Αποφασίζουν μεθοδικά να ανεβάσουν τη χειρότερη παράσταση όλων των εποχών, με στόχο το φιάσκο και το άμεσο κατέβασμα από το πρόγραμμά του πρώτου κιόλας βραδιού.
Το σχέδιο περιλαμβάνει μια τρισάθλια γραφή, κακούς ηθοποιούς και μια απερίγραπτη μπαλαφάρα — και όμως, όπως γνωρίζουμε από το έργο, το κοινό το αντιλαμβάνεται ως κωμωδία και εκείνο το οποίο προερχόταν για φιάσκο γίνεται μεγάλη επιτυχία.
Η πρεμιέρα και η έκπληξη
Αυτό ακριβώς σκεφτήκαμε παρακολουθώντας την πρεμιέρα του κόμματος του Αλέξη Τσίπρα. Ό,τι έβλεπα κι ό,τι άκουγα με άφηνε άναυδο. “Δεν είναι δυνατόν!” τσιμπιόμουν. “Επίτηδες το κάνει! Πλάκα κάνει!”
Από που να αρχίσεις; Από την προπαγάνδα των μηνών που εκτόξευε ότι ετοίμαζε το απόλυτο ριμπράντινγκ και θα επιστρέψει τόσο ανανεωμένος που θα είναι σχεδόν αγνώριστος; Ή από την προετοιμασία —σύμφωνα με κάποιους δημοσιογράφους— της υποτιθέμενης διαδοχής από τον ευτράπελο Στέφανο Κασελάκη, ο οποίος, αφού προωθήθηκε ως πιθανός διάδοχος, φαίνεται να αισθάνεται προδομένος.
Το επικοινωνιακό σενάριο
Η συνταγή, κατά τον αρθρογράφο, ήταν απλή: παραιτείστε από βουλευτής, απεκδυόμενος θεαματικά δήθεν τα προνόμια, ενώ διατηρείτε την προίκα του πρώην πρωθυπουργού. Εκδώστε ένα βιβλίο αναμνήσεων, επαναδιατυπώστε κρίσιμα γεγονότα και κάντε μια λελογισμένη αυτοκριτική για τα μάτια του κόσμου, περνώντας τους παλιούς συνεργάτες σας από το πριονοκορδέλα.
Σμίξτε με τον λαό στις βιβλιοπαρουσιάσεις, υπόσχεστε πως δεν θα στερήσετε επί πολύ τη στιβαρή σας ηγεσία, πυκνώστε τις δημόσιες παρεμβάσεις και αναζητήστε το ιδανικό τάιμινγκ για τη μεγάλη επιστροφή. “Τον Μάρτιο ήταν νωρίς, τον Σεπτέμβριο θα είναι αργά, τώρα είναι η ώρα!” ανακοινώσατε προ δεκαπενθημέρου, και δώσατε “Ραντεβού με την Ιστορία” στη σκιά της Ακρόπολης.
Ο καθρέφτης του Ανδρέα
Πού να σταθώ; Στην απροκάλυπτη μίμηση του Ανδρέα Παπανδρέου —στη ρητορική, στον τόνο, στις κινήσεις—, ενώ ο αρθρογράφος παρατηρεί ότι ο Ανδρέας ήταν, πιστοποιούν ακόμη και αντίπαλοί του, ένας μάγος των λέξεων που εισήγαγε νέους όρους, όπως τον όρο “κατεστημένο”.
Στη θεατρινίστικη έκπληξη όταν ένα κοριτσάκι του έδωσε ένα ρολό χαρτί με το όνομα του νέου κόμματος, το οποίο ο ίδιος είχε προεγκρίνει; Στο ίδιο το όνομα, ΕΛΑΣ, που για τους κάτω των πενήντα παραπέμπει στην Ελληνική Αστυνομία και όχι στην Εθνική Αντίσταση;
Η διακήρυξη και οι ασάφειες
Να κρίνω την ιδρυτική διακήρυξη της ΕΛΑΣ; Στο διαπιστωτικό σκέλος λίγοι θα διαφωνούσαν, αλλά οι προτάσεις πολιτικές, συγκεκριμένες, απουσιάζουν· τις αντικαθιστά ένα αφηρημένο ευχολόγιο που λέει το “τι” και αποσιωπά το “πώς”. “Θα υψώσουμε ασπίδα στην ακρίβεια και θα δώσουμε δύναμη στην εργασία…” —και πού ακριβώς τα μέσα;
Εμφανίζονται προτάσεις-ρήματα χωρίς εξειδίκευση: “Θα θεσπίσουμε τη λογοδοσία παντού…” —η λογοδοσία δεν είναι ήδη θεσπισμένη στα χαρτιά; “Θα στηρίξουμε” -προσέξτε, όχι “θα αυξήσουμε”- “τους μισθούς των γιατρών και των νοσηλευτών… Θα εντάξουμε τους εκπαιδευτικούς σε ειδικό μισθολόγιο…” Και οι υπόλοιποι; Ποιος θα καλύψει το κόστος;
Δημοσκοπήσεις και αναλογίες
Στις πρώτες δημοσκοπήσεις μετά την ίδρυσή της, η ΕΛΑΣ εμφανίζεται δεύτερη, αλλά με ποσοστό αρκετά μικρότερο από την επίδοση του Σύριζα στις δεύτερες εκλογές του 2023. Θυμίζει ο αρθρογράφος ότι το κόμμα του Δημήτρη Αβραμόπουλου είχε φτάσει στις δημοσκοπήσεις στο 21%, παρότι τελικά δεν κατέβηκε στις εκλογές.
Για να επιστρέψουμε στον Μελ Μπρουκς, οι δύο τρελοί παραγωγοί στο τέλος την πατάνε: αυτό που είχαν προετοιμάσει για παταγώδη αποτυχία μετατρέπεται σε μεγάλη επιτυχία, αλλά με την κρίσιμη διαφορά ότι ενώ εκείνοι το προετοίμαζαν για δράμα, το κοινό το εισέπραξε ως κωμωδία.
