Μετά τον Ντόναλντ Τραμπ, στο Πεκίνο φθάνει και ο Βλάντιμιρ Πούτιν, γεγονός που αναδεικνύει τον αυξανόμενο ρόλο της Κίνας στη διεθνή σκηνή.
Συμπτωματική συγκυρία
Η επίσκεψη του Βλάντιμιρ Πούτιν συμπίπτει με τη συμπλήρωση 25 ετών από την υπογραφή της σινο-ρωσικής Συμφωνίας Φιλίας και Καλής Γειτονίας το 2001. Ομως, το ότι πραγματοποιείται λίγες ημέρες μετά την επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ στο Πεκίνο καθιστά το χρονικό πλαίσιο ιδιαίτερα αξιόλογο και αναδεικνύει την αυξημένη επιρροή της Κίνας σε ένα κατακερματισμένο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Οικονομική εξάρτηση της Μόσχας
Οι συνομιλίες ανάμεσα στον Πούτιν και τον Σι Τζιπίνγκ θα περιστραφούν σε μεγάλο βαθμό γύρω από κοινά εμπορικά και οικονομικά ζητήματα. Εξαιτίας της εισβολής στην Ουκρανία, η Μόσχα έχει απομονωθεί από τη Δύση, ενώ η Κίνα εμφανίζεται ως ο σημαντικότερος εμπορικός εταίρος της με μεγάλη διαφορά.
Η ρωσική αγορά απορροφά περίπου το ένα τρίτο των κινεζικών εξαγωγών, ενώ από την άλλη πλευρά τουλάχιστον το 25% των ρωσικών εξαγωγών κατευθύνεται στην Κίνα.
Υποψίες για στρατιωτική συνεργασία
Υπάρχουν υποψίες ότι η συνεργασία επεκτείνεται και στον στρατιωτικό τομέα. Το καλοκαίρι του 2025 έρευνα του Reuters ισχυρίστηκε ότι κινεζικές εταιρείες χρησιμοποιούσαν εταιρείες-κελύφη για να προμηθεύουν Ρώσους με κινητήρες για ντρόουνς. Το Πεκίνο αρνείται κατηγορηματικά αυτές τις κατηγορίες.
Αξιολόγηση αναλυτών
Σύμφωνα με τον Κλάους Σόονγκ, αναλυτή του Mercator Institute for China Studies (MERICS) στο Βερολίνο, οι γεωπολιτικές εξελίξεις φέρνουν την Κίνα σε πλεονεκτική θέση. Τόσο οι ΗΠΑ όσο και η Ρωσία χρειάζονται τη σύμπραξή της, αν και για διαφορετικούς λόγους: οι ΗΠΑ για στρατηγικό ανταγωνισμό, η Ρωσία για ενεργειακή τροφοδοσία και γεωπολιτική στήριξη.
Μπορεί η Κίνα να διαμεσολαβήσει;
Ένας άμεσος στόχος της επίσκεψης του Πούτιν είναι να εξασφαλίσει ότι οποιαδήποτε προσέγγιση μεταξύ Κίνας και ΗΠΑ δεν θα γίνει εις βάρος της Μόσχας. Μεσοπρόθεσμα, τίθεται το ερώτημα κατά πόσον το Πεκίνο μπορεί να λειτουργήσει ως «ειλικρινής διαμεσολαβητής» εάν η Ρωσία επιδιώξει να τερματίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία, όπως σημειώνει ο Κλάους Σόονγκ.
Σημάδια όπως η σχετικά υποβαθμισμένη ρωσική στρατιωτική παρέλαση για την Ημέρα της Νίκης στις 9 Μαΐου και τα συνεχή πλήγματα των ουκρανικών δυνάμεων σε ενεργειακές υποδομές οδηγούν στην εκτίμηση ότι στη Ρωσία υπάρχει κόπωση από τον πόλεμο.
Ασυμμετρία και ενεργειακά συμφέροντα
Αναγνωρίζεται όμως και μια ασυμμετρία: η Ρωσία χρειάζεται περισσότερο τη στήριξη της Κίνας απ’ ό,τι το αντίστροφο. Ο Κλάους Σόονγκ επισημαίνει ότι ο πόλεμος δεν συμφέρει τα μακροπρόθεσμα συμφέροντα της Κίνας, αλλά μια κατάρρευση καθεστώτων όπως της Ρωσίας ή του Ιράν θα ήταν ακόμα χειρότερη για τα κινεζικά συμφέροντα.
Επιπλέον, οι εντάσεις στα Στενά του Ορμούζ επηρεάζουν τις αλυσίδες εφοδιασμού και κάνουν τις ρωσικές ενεργειακές πηγές πιο ελκυστικές για το Πεκίνο. Το 2025 το 18% των κινεζικών εισαγωγών πετρελαίου προερχόταν από τη Ρωσία, έναντι 13% από το Ιράν και 42% από άλλες χώρες του Περσικού Κόλπου. Η Ρωσία χρειάζεται την κινεζική αγορά και οι Κινέζοι εξασφαλίζουν φιλικές τιμές, ενώ ταυτόχρονα η Κίνα προσπαθεί να αποφύγει την υπερβολική εξάρτηση από το ρωσικό πετρέλαιο.
Σχέση συνεργασίας αλλά με όρια
Ο Κλάους Σόονγκ συνοψίζει μεταφορικά: «Η Κίνα και η Ρωσία είναι σαν ένα ζευγάρι που κοιμάται στο ίδιο κρεβάτι, αλλά βλέπει διαφορετικά όνειρα» — δηλαδή τα συμφέροντά τους συνδέονται αλλά δεν ταυτίζονται πλήρως.
Κατά την επίσκεψη του Πούτιν αναμένεται να υπογραφούν έως και 40 νέες διμερείς συμφωνίες. Όμως, όπως επισημαίνει ο αναλυτής, για χώρες όπως η Κίνα και η Ρωσία μια συμφωνία σηματοδοτεί την αρχή μιας μακράς διαδικασίας και όχι το τέλος της.
Παραδείγματα αθέτησης προσδοκιών
Ως παράδειγμα αναφέρεται η Αναπτυξιακή Τράπεζα που ανακοίνωσε το Πεκίνο το 2010 στο πλαίσιο του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO) και που για χρόνια έμεινε ανενεργή. Στη σύνοδο κορυφής του οργανισμού το 2025 επιχειρήθηκε ξανά η αναβίωση του σχεδίου, αλλά μέχρι σήμερα η τράπεζα δεν έχει λειτουργήσει.
Στις αρχές του Φεβρουαρίου 2022, λίγο πριν από την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, ο Πούτιν και ο Σι Τζιπίνγκ είχαν δηλώσει ότι «δεν υπάρχουν όρια στη φιλία» των δύο κρατών. Από τότε, ωστόσο, Κινέζοι αξιωματούχοι άρχισαν να μειώνουν τις διαβεβαιώσεις αυτές, με τον τότε επιτετραμμένο της Κίνας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, Φου Κονγκ, να χαρακτηρίζει τη φράση ως καθαρά ρητορική.
Παρά τις αμφιβολίες, ο Κλάους Σόονγκ καταλήγει ότι όταν η Κίνα ζυγίζει τις επιλογές της ανάμεσα στην Ευρώπη και τη Ρωσία, η Ρωσία εξακολουθεί να έχει περισσότερα να της προσφέρει.
Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου
Deutsche Welle
