Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι μία από τις πιο διαδεδομένες παρανοήσεις είναι πως οι φιλίες «πρέπει να έρχονται φυσικά» χωρίς προσπάθεια. Στην πραγματικότητα, στην σύγχρονη ζωή οι κοινωνικές σχέσεις απαιτούν συνειδητή φροντίδα, χρόνο και πρωτοβουλία.
Ισχυροί κοινωνικοί δεσμοί σχετίζονται με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής, καλύτερη ψυχική υγεία και μικρότερο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης. Παρά ταύτα πολλοί αντιμετωπίζουν τις σχέσεις αυτές ως «πολυτέλεια» και όχι ως ουσιαστική ανάγκη.
Ο ρόλος της φιλίας στην υγεία
Η Τζέιμι Κρεμς, κοινωνική ψυχολόγος και διευθύντρια του UCLA Center for Friendship Research στις ΗΠΑ, επισημαίνει ότι οι άνθρωποι συνήθως επενδύουν περισσότερο στις οικογενειακές ή ερωτικές σχέσεις και παραμελούν τις φιλίες — κάτι που, όπως λέει, είναι λάθος.
«Πρέπει να σταματήσουμε να υποτιμούμε τα οφέλη της φιλίας», αναφέρει, και εξηγεί ότι οι ισχυροί κοινωνικοί δεσμοί συνδέονται με μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής, αυξημένα επίπεδα ευτυχίας και μικρότερο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης αργότερα στη ζωή. «Τα οφέλη είναι τεράστια, αλλά συχνά αντιμετωπίζουμε τις φιλίες σαν πολυτέλεια και όχι σαν ανάγκη», προσθέτει.
Τι δείχνουν οι έρευνες
Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερες μελέτες δείχνουν ότι οι κοινωνικές σχέσεις επηρεάζουν άμεσα τόσο την ψυχική όσο και τη σωματική υγεία. Μία αναφορά στο επιστημονικό περιοδικό Gerontology βρήκε ότι η συχνή επαφή με φίλους συνδέεται με καλύτερη γνωστική λειτουργία σε μεγαλύτερες ηλικίες.
Οι ερευνητές σημειώνουν ότι οι φιλίες ενισχύουν δραστηριότητες που κρατούν τον εγκέφαλο ενεργό — όπως οι συζητήσεις, οι κοινές εμπειρίες και η κοινωνική συμμετοχή.
Επιπλέον, επιστήμονες του Harvard αναφέρουν ότι η κοινωνική απομόνωση σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων, άγχους, κατάθλιψης και άνοιας, ενώ η μοναξιά έχει συνδεθεί ακόμη και με αυξημένο κίνδυνο πρόωρου θανάτου.
Προστασία από τη βιολογική γήρανση
Άλλες μελέτες υποστηρίζουν ότι στενές κοινωνικές σχέσεις μπορεί να λειτουργούν προστατευτικά απέναντι στη βιολογική γήρανση, επηρεάζοντας δείκτες φλεγμονής και γήρανσης των κυττάρων.
Οι επιστήμονες τονίζουν πως δεν αρκεί ο αριθμός των γνωστών· σημαντικότερη είναι η ποιότητα. Σύμφωνα με δεδομένα, περίπου τρεις έως πέντε στενές φιλίες φαίνεται να συνδέονται με καλύτερη ψυχική υγεία και λιγότερη μοναξιά.
Γιατί μικραίνει ο κοινωνικός κύκλος
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι για να διατηρηθεί ένας κοινωνικός κύκλος χρειάζεται τόσο να συντηρούμε τις υπάρχουσες φιλίες όσο και να δημιουργούμε νέες. Αυτό όμως γίνεται δυσκολότερο με την ηλικία.
Ο Μόε Άρι Μπράουν, ψυχοθεραπευτής και ειδικός στις διαπροσωπικές σχέσεις, εξηγεί ότι σε περιόδους με έντονη κοινωνική ζωή υπήρχαν πολλές «αυτόματες» ευκαιρίες επαφής: το σχολείο, οι σπουδές, οι συγκάτοικοι, οι γειτονιές ή ένα ιδιαίτερα κοινωνικό εργασιακό περιβάλλον.
Μεγάλες αλλαγές —όπως μετακόμιση, νέα δουλειά, δημιουργία οικογένειας ή οι διαφορετικές υποχρεώσεις της ενήλικης ζωής— μεταβάλλουν σταδιακά τις προτεραιότητες και τον διαθέσιμο χρόνο.
Συγκρούσεις και «τρίτοι χώροι»
Πολλοί δυσκολεύονται να διαχειριστούν συγκρούσεις μέσα στις φιλίες και, αντί να συζητήσουν ή να επιλύσουν προβλήματα, αφήνουν τις σχέσεις να ατονήσουν. Ο Μπράουν διευκρινίζει πάντως ότι κάποιες φορές αυτό είναι φυσιολογικό.
«Είναι εντάξει να ξεπερνάμε κάποιες σχέσεις», λέει, εξηγώντας ότι καθώς αλλάζουν οι άνθρωποι, μπορεί να διαπιστώσουν ότι ορισμένες φιλίες δεν ταιριάζουν πλέον με τις αξίες ή τη ζωή τους.
Επιπλέον, μειώνονται οι λεγόμενοι «τρίτοι χώροι» —χώροι έξω από το σπίτι και τη δουλειά όπου οι άνθρωποι συναντιούνται αυθόρμητα— ενώ το αυξημένο κόστος ζωής δυσκολεύει ακόμη και τις απλές κοινωνικές εξόδους.
Μικρές επαφές με μεγάλη αξία
Για να ξαναχτίσει κανείς την κοινωνική του ζωή, αξίζει να ξεκινήσει από τις «μικρές» επαφές. Ο Μπράουν τονίζει ότι ακόμη και σύντομες καθημερινές αλληλεπιδράσεις έχουν σημασία: ο άνθρωπος στο καφέ της γειτονιάς, ένας γείτονας, κάποιος στο γυμναστήριο ή ένας άλλος γονιός στο σχολείο ενισχύουν το αίσθημα σύνδεσης και μειώνουν τη μοναξιά.
Έρευνες δείχνουν επίσης ότι ακόμη και οι «ασθενείς κοινωνικοί δεσμοί» μπορούν να βελτιώσουν τη διάθεση και την αίσθηση ευεξίας.
Επαναλαμβανόμενες επαφές και δραστηριότητες
Η Τζέιμι Κρεμς υπογραμμίζει ότι η συχνή επαφή είναι κρίσιμη για τη δημιουργία φιλίας. Γι’ αυτό οι ειδικοί προτείνουν να αναζητήσετε χώρους με επαναλαμβανόμενη επαφή: λέσχες βιβλίου, ομάδες εθελοντισμού, χόμπι, αθλητικές δραστηριότητες ή σταθερά στέκια όπου γίνεστε «τακτικός».
Η επανάληψη κάνει τις κοινωνικές επαφές πιο φυσικές και λιγότερο πιεστικές.
Επικοινωνήστε ξανά με παλιούς φίλους
Πολλοί αποφεύγουν να ξαναστείλουν μήνυμα σε ανθρώπους από τους οποίους έχουν απομακρυνθεί επειδή φοβούνται ότι θα είναι «άβολο». Η Κρεμς σημειώνει ότι συνήθως οι άνθρωποι υποτιμούν το πόσο θετικά μπορεί να νιώσει ένας παλιός φίλος όταν δεχτεί μια τέτοια επικοινωνία.
«Οι άνθρωποι σκέφτονται ότι μετά από 15 χρόνια θα είναι περίεργο να ξαναμιλήσουμε. Στην πραγματικότητα όμως είναι σχεδόν πάντα κάτι όμορφο», αναφέρει.
Φιλία σαν ραντεβού
Σήμερα υπάρχουν ακόμη και εφαρμογές ή οργανωμένες συναντήσεις που βοηθούν ανθρώπους να γνωρίσουν νέους φίλους, με τρόπο αντίστοιχο των εφαρμογών γνωριμιών. Οι ειδικοί λένε ότι, ακόμη κι αν κάτι τέτοιο μοιάζει αμήχανο, αξίζει να το δοκιμάσει κανείς.
«Οι περισσότεροι άνθρωποι νιώθουν την ίδια αμηχανία», λέει ο Μόε Άρι Μπράουν. «Το σημαντικό είναι να μην αφήσουμε αυτή την αίσθηση να μας εμποδίσει να δημιουργήσουμε ουσιαστικές σχέσεις».
Η τελική σύσταση
Οι ειδικοί καταλήγουν ότι η μεγαλύτερη παρανόηση είναι η ιδέα πως οι φιλίες πρέπει να «έρχονται φυσικά». Στη σημερινή εποχή χρειάζεται συνειδητή φροντίδα, χρόνος και πρωτοβουλία για να γνωρίσουμε και να διατηρήσουμε φίλους.
«Δεν ζούμε πλέον σε μικρές κοινότητες όπου βλέπαμε καθημερινά τους ίδιους ανθρώπους», σημειώνει η Κρεμς. «Σήμερα πρέπει να καταβάλουμε προσπάθεια ακόμη και για να γνωρίσουμε κάποιον με τον οποίο θα μπορούσαμε να γίνουμε φίλοι».
Με πληροφορίες από Washington Post
istock
