αποκλιμάκωση ανατιμήσεων καταγράφουν τα πρώτα στοιχεία από την εφαρμογή της Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου για την αντιμετώπιση της αθέμιτης κερδοφορίας, σύμφωνα με την Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή. Στα δεδομένα που έχει επεξεργαστεί η Αρχή εμφανίζεται σημαντική μείωση των αυξήσεων σε 63 βασικές κατηγορίες προϊόντων που υπάγονται στο μέτρο.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, οι μηνιαίες ανατιμήσεις περιορίστηκαν από κατά μέσο όρο 881 την περίοδο Οκτωβρίου 2025-Μαρτίου 2026 σε μόλις 17,5 την περίοδο Απριλίου-Μαΐου 2026, ενώ οι μειώσεις τιμών εκτοξεύθηκαν από 27 σε 1.808 ανά μήνα. Η Αρχή εκτιμά ότι αυτά τα ευρήματα αποτυπώνουν σαφώς αλλαγή στη συμπεριφορά της αγοράς και αυξημένη συμμόρφωση των επιχειρήσεων με το ισχύον πλαίσιο ελέγχου του περιθωρίου κέρδους.
Μετά την έναρξη ισχύος της ΠΝΠ στις 11 Μαρτίου 2026, όπως επισημαίνει η Αρχή, οι ανατιμήσεις στις καλυπτόμενες κατηγορίες εμφανίζονται μειωμένες κατά 50,3 φορές σε σχέση με την περίοδο πριν την εφαρμογή του μέτρου, ενώ οι υποτιμήσεις αυξήθηκαν κατά 67 φορές. Το πλήρες πλαίσιο αξιολογείται ως παράγοντας που αποτρέπει υπερβολικές αυξήσεις και ευνοεί πιο συχνές μειώσεις τιμών από τις επιχειρήσεις.
Μηχανισμός ελέγχου ανά προϊόν
Η Αρχή ξεκαθαρίζει ότι η Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου δεν αποτελεί οριζόντιο πάγωμα τιμών. Ο έλεγχος πραγματοποιείται σε επίπεδο επιχείρησης και ανά κωδικό προϊόντος, με σύγκριση του μικτού περιθωρίου κέρδους κάθε επιχείρησης με το αντίστοιχο περιθώριο της περιόδου αναφοράς του 2025. Η αξιολόγηση γίνεται με βάση τα ιστορικά στοιχεία κάθε επιχείρησης ώστε να προκύπτει εξατομικευμένη εκτίμηση της τυχόν υπέρβασης.
Η διαδικασία ελέγχου στηρίζεται σε συγκεκριμένα στοιχεία: η Αρχή εντοπίζει κατηγορίες και προϊόντα με αποκλίσεις, ζητά αναλυτικά δεδομένα από τις επιχειρήσεις και προχωρά σε συγκρίσεις μεταξύ περιόδων αναφοράς και ελέγχου προτού επιβληθούν κυρώσεις όπου διαπιστωθεί υπέρβαση του επιτρεπόμενου μικτού περιθωρίου κέρδους. Η προσέγγιση αυτή στοχεύει στη διαφάνεια και στη δίκαιη εφαρμογή του μέτρου.
Διαφάνεια πριν τις κυρώσεις
Παρά τα θετικά πρώτα αποτελέσματα, η Αρχή επισημαίνει ότι τα ευρήματα δεν συνεπάγονται μηδενισμό του συνολικού πληθωρισμού των τροφίμων, αφού ο γενικός δείκτης επηρεάζεται και από άλλες μεταβλητές, όπως τα νωπά προϊόντα, την εποχικότητα, τις διεθνείς τιμές και κατηγορίες που δεν καλύπτονται από την ΠΝΠ. Η εικόνα της αγοράς διαμορφώνεται από ένα σύνολο παραγόντων που δεν εξαντλούνται αποκλειστικά στον έλεγχο του περιθωρίου κέρδους.
Στην ανακοίνωσή της, η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή αναφέρει ότι τα πρώτα αποτελέσματα δείχνουν πως η αγορά ανταποκρίνεται όταν συνδυάζονται νομοθετικό πλαίσιο, έλεγχος και διαφάνεια. Ο στόχος είναι η προστασία των καταναλωτών και η διασφάλιση συνθηκών υγιούς ανταγωνισμού, με το μέτρο να αποδίδει στα πρώτα του στάδια.
Στόχοι και επόμενα βήματα
Η παρακολούθηση θα συνεχιστεί με στόχο τη διατήρηση της συμμόρφωσης και την περαιτέρω περιοριστική επίδραση στις αδικαιολόγητες ανατιμήσεις. Η επανάληψη της ανάλυσης σε τακτά διαστήματα και η συστηματική συλλογή δεδομένων αποσκοπούν στο να ενισχύσουν την αποτελεσματικότητα των μέτρων και να διατηρήσουν την αποκλιμάκωση ανατιμήσεων σε βάθος χρόνου.
