Οι μεγαλύτεροι ιδιοκτήτες δεξαμενόπλοιων προειδοποιούν ότι η αγορά δεξαμενόπλοιων μπορεί να καταρρεύσει μόλις αρθούν οι γεωπολιτικοί περιορισμοί που προκάλεσαν τα πρόσφατα ρεκόρ κερδών, ενώ προετοιμάζονται για απότομη πτώση των ναύλων εάν οι ΗΠΑ και το Ιράν συμφωνήσουν στην επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
Η σύγκρουση στο Ιράν και ο έλεγχος της διώρυγας από τον Φεβρουάριο οδήγησαν σε έκρηξη των κερδών του κλάδου, με τον κλάδο να σημειώνει ρεκόρ 36 δισ. δολαρίων το πρώτο τρίμηνο, σύμφωνα με την Clarksons, έναντι του προηγούμενου τριμηνιαίου ρεκόρ των 26 δισ. δολαρίων το 2022.
Τα υψηλά έσοδα έστρεψαν μέρος των επενδύσεων σε παραγγελίες νέων πλοίων: η εταιρεία ναυτιλιακών δεδομένων AXSMarine αναφέρει ότι οι φετινές παραγγελίες για τα μεγαλύτερα δεξαμενόπλοια έχουν ήδη ξεπεράσει το σύνολο οποιουδήποτε προηγούμενου έτους. Ο Alexander Saverys, διευθύνων σύμβουλος της CMB Tech, προειδοποιεί ότι υπάρχει υπερπροσφορά εν αναμονή και επισημαίνει τη ρίσκο της αγοράς: «Η αγορά έχει παραγγείλει, κατά τη γνώμη μου, υπερβολικά πολλά πλοία. Και αυτό αργά ή γρήγορα θα μας γυρίσει μπούμερανγκ».
Στροφή στη ζήτηση και στα ναύλα
Τις πρώτες εβδομάδες της κρίσης οι μέσοι ημερήσιοι ναύλοι για ένα δεξαμενόπλοιο εκτοξεύθηκαν στα 162.992 δολάρια την ημέρα, ενώ για τα μεγαλύτερα πλοία χωρητικότητας περίπου 2 εκατ. βαρελιών ο μέσος ναύλος άγγιξε τα 386.685 δολάρια.
Το κλείσιμο των Στενών είχε ως αποτέλεσμα να εγκλωβιστούν περισσότερα από 160 πετρελαιοφόρα στον Περσικό Κόλπο, περιορίζοντας προσωρινά τη διαθέσιμη προσφορά πλοίων και ωθώντας προς τα πάνω το κόστος ναύλωσης. Επιπλέον, η παράκαμψη μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας για την αποφυγή της Ερυθράς Θάλασσας και των επιθέσεων των Χούθι αύξησε τις μεταφορικές αποστάσεις και τα κόστη.
Καθώς η αγορά προεξοφλεί ενδεχόμενη επαναλειτουργία των Στενών, οι μέσοι ημερήσιοι ναύλοι για τα μεγαλύτερα δεξαμενόπλοια έχουν υποχωρήσει πρόσφατα σε όρια μεταξύ 55.000 και 95.000 δολαρίων την ημέρα, αλλά παραμένουν πάνω από τον μακροχρόνιο μέσο όρο των 30.000–40.000 δολαρίων.
Ποσοστά παραγγελιών και ρίσκα
Η έκρηξη των παραγγελιών φέτος κινητοποιεί ανησυχίες για έναν νέο κύκλο άνθησης και κατάρρευσης, χαρακτηριστικό που έχει σημαδέψει τη ναυτιλία για δεκαετίες. Πηγές του κλάδου τονίζουν ότι οι επενδυτές έχουν ήδη δεσμεύσει κεφάλαια σε νεότευκτα και μεταχειρισμένα σκάφη, δημιουργώντας πλεονάζουσα προσφορά όταν οι συνθήκες ομαλοποιηθούν.
Ο Χάρης Βαφειάς σχολίασε στους Financial Times: «Πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί», και προσέθεσε ότι «Έχουν γίνει πολλές επενδύσεις τόσο σε μεταχειρισμένα όσο και σε νεότευκτα πλοία.»
Η AXSMarine εκτιμά ότι ο όγκος των παραγγελιών φέτος θα προσεγγίσει τα επίπεδα του 2024, έτους που ήταν η τρίτη πιο δραστήρια από το 2000, αυξάνοντας την πιθανότητα διόρθωσης όταν επιστρέψει η κανονικότητα στα θαλάσσια περάσματα.
Ελληνική κυριαρχία στον κλάδο
Οι Financial Times επισημαίνουν ότι η αγορά δεξαμενόπλοιων κυριαρχείται από Έλληνες πλοιοκτήτες: ο ενεργός ελληνικός στόλος αποτιμάται στα 66,4 δισ. δολάρια, δηλαδή κατά 26 δισ. δολάρια περισσότερο από τον κινεζικό, σύμφωνα με την Veson Nautical.
Παρά τη συνήθεια της ναυτιλίας σε κύκλους, παράγοντες του κλάδου αναφέρουν ότι τα πρόσφατα ρεκόρ και οι μαζικές παραγγελίες ανταποκρίνονται και σε μια μακρά περίοδο υποπροσφοράς πλοίων, επομένως οι περισσότεροι δεν θεωρούν βέβαιη μια άμεση καταστροφή της αγοράς.
Η Μαρία Αγγελικούση, διευθύνουσα σύμβουλος της Angelicoussis Group, τόνισε: «Κοιτάζοντας την αγορά των δεξαμενόπλοιων, ναι, υπήρξε μια αύξηση των παραγγελιών νέων πλοίων το τελευταίο διάστημα, αλλά αυτή ακολουθεί μια περίοδο έλλειψης διαθέσιμων πλοίων» και η Capital Maritime Group του Ευάγγελου Μαρινάκη έχει επίσης προχωρήσει σε μεγάλες παραγγελίες.
Μακροπρόθεσμες επιπτώσεις
Ορισμένοι παράγοντες προβλέπουν ότι ο πόλεμος θα επιφέρει μόνιμες αλλαγές στον τρόπο μεταφοράς του πετρελαίου παγκοσμίως, με πιο ασφαλείς αλλά και συχνά πιο δαπανηρές διαδρομές να στηρίζουν σε βάθος χρόνου τα επίπεδα των ναύλων. Η Αγγελική Φράγκου, διευθύνουσα σύμβουλος της Navios Partners, προειδοποίησε ότι οι «υπερβολικές παραγγελίες νέων πλοίων» θα ασκήσουν πιέσεις στους ναύλους, αλλά εκτίμησε ότι οι ανάγκες εθνικής ασφάλειας και η διασφάλιση αξιόπιστων ενεργειακών αλυσίδων θα μετριάσουν τις επιπτώσεις.
Συμπερασματικά, ο κλάδος των δεξαμενόπλοιων κινδυνεύει από υπερπροσφορά σε περίπτωση επαναλειτουργίας των Στενών, παρά το γεγονός ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας έχουν επιβαρύνει πολλούς άλλους τομείς της οικονομίας. Οι επόμενοι μήνες θα κρίνουν αν οι παραγγελίες και τα πρόσφατα κέρδη θα οδηγήσουν σε μια έντονη διόρθωση ή σε μια πιο ομαλή εξισορρόπηση προσφοράς και ζήτησης.
