Γράφει η Μαρία Μάλμερ Στένεργκαρντ — Ο πόλεμος που διεξάγει η Ρωσία εναντίον της Ουκρανίας δεν έχει σταματήσει και η λύση περνάει από το κόστος που θα επιβάλουμε στον πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν. Η ανάλυση της ρωσική οικονομία εύθραστη δείχνει ότι η κρίση είναι βαθύτερη από ό,τι παρουσιάζει το Κρεμλίνο και ότι πρέπει να ενταθεί η οικονομική πίεση για να αλλάξει η ισορροπία.
Από την έναρξη της πλήρους εισβολής πριν από 4 χρόνια, το Κρεμλίνο προσπαθεί να πείσει ότι η οικονομία του είναι ανθεκτική, αλλά οι σουηδικές υπηρεσίες και οικονομολόγοι καταλήγουν σε αντίθετα συμπεράσματα. Η εκτίμησή μας είναι ότι η ρωσική οικονομία εύθραστη, με στοιχεία που δείχνουν διαφορές ανάμεσα στα επίσημα μεγέθη και σε ανεξάρτητους δείκτες όπως η νυχτερινή φωτεινότητα.
Οι βασικές αποδείξεις είναι σαφείς: ενώ η Ρωσία ισχυρίστηκε ανάπτυξη περίπου 13% μεταξύ 2020 και 2024, η αξιολόγηση μέσω νυχτερινής φωτεινότητας υποδεικνύει συρρίκνωση κοντά στο 8% την ίδια περίοδο. Ταυτόχρονα, τα επίσημα στοιχεία για τον πληθωρισμό φαίνονται σημαντικά υποτιμημένα.
Κλειδιά για την εικόνα
Το παράδειγμα του 2024 είναι ενδεικτικό: όταν ο πληθωρισμός φέρεται στο ~10%, η κεντρική τράπεζα έφτασε το βασικό επιτόκιο στο 21%, ένδειξη ότι οι πραγματικές πιέσεις στις τιμές είναι υψηλότερες. Η σουηδική Υπηρεσία Στρατιωτικών Πληροφοριών και Ασφάλειας πιστεύει ότι ο πραγματικός πληθωρισμός υπερβαίνει την επίσημη πρόβλεψη του περίπου 5%, περιορίζοντας την αγοραστική δύναμη και τη δυνατότητα για μεγάλης κλίμακας στρατιωτικές δαπάνες.
Μια μελέτη του βρετανικού κράτους εκτιμά ότι οι κυρώσεις έχουν προκαλέσει τουλάχιστον 450 δισεκατομμύρια δολάρια ζημιά στη ρωσική οικονομία από τον Φεβρουάριο του 2022. Οι τομείς των ενεργειακών εξαγωγών έχουν χτυπηθεί σκληρά: τα έσοδα από ενέργεια τον Ιανουάριο του 2026 μειώθηκαν κατά ~50% σε σύγκριση με τον ίδιο μήνα του προηγούμενου έτους.
Κι αν και η Ρωσία εκμεταλλεύτηκε προσωρινά την αναταραχή στην περιοχή του Περσικού Κόλπου μετά τα γεγονότα με το Ιράν, οι σουηδικές μυστικές υπηρεσίες υπολογίζουν ότι η μέση τιμή των Ουραλίων πρέπει να παραμείνει πάνω από 100 δολάρια το βαρέλι για να φέρει ουσιαστική βελτίωση στα δημόσια ταμεία της.
Οικονομικές και στρατιωτικές συνέπειες
Επιπλέον, οι επιτυχείς επιθέσεις της Ουκρανίας εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων έχουν περιορίσει τα οφέλη από πιθανές αυξήσεις τιμών, ενώ η στρατιωτική εικόνα στο μέτωπο έχει αλλάξει: οι ρωσικές προελάσεις έχουν σχεδόν παγώσει και η Ουκρανία ανακτά εδάφη.
Οι απώλειες για τη Ρωσία στο μέτωπο είναι τεράστιες: κάποιες εκτιμήσεις μιλούν για 1.200.000 απώλειες συνολικά από την έναρξη της εισβολής, με μέσο ρυθμό περίπου 35.000 μηνιαίως το 2025. Η στρατολόγηση γίνεται όλο και πιο δαπανηρή και οι εσωτερικές ανησυχίες αυξάνονται μεταξύ των ελίτ.
Ακόμα και φιλοκρεμλινικά think tanks έχουν προειδοποιήσει για ρίσκα συστημικής τραπεζικής κρίσης, ενώ ο ίδιος ο Πούτιν έχει αναγνωρίσει αδύναμα σημεία και διέταξε πρόσφατα μέτρα για να βελτιωθούν οι οικονομικές επιδόσεις.
Ευρωπαϊκές αποφάσεις και προτάσεις
Η Ευρωπαϊκή Ένωση πήρε πρόσφατα αποφάσεις ουσίας: έδωσε το πράσινο φως για δάνειο ύψους 90 δισεκατομμυρίων ευρώ (ή 106 δισεκατομμυρίων δολαρίων) για να καλυφθούν σημαντικές ανάγκες της Ουκρανίας για το 2026-2027 και ενέκρινε το 20ο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας.
Ωστόσο, η δουλειά δεν τελειώνει εδώ: ένα συγκεκριμένο, ισχυρό μέτρο μπορεί να αλλάξει δραματικά την κατάσταση — η πλήρης απαγόρευση ναυτιλιακών υπηρεσιών (ασφάλιση, πρόσβαση σε λιμάνια, χρηματοδότηση κ.ά.) για τα πλοία που εξάγουν ρωσικό πετρέλαιο, αέριο ή άνθρακα θα έπληττε βαριά τα κρατικά έσοδα του Κρεμλίνου.
Η ενίσχυση της πρωτοβουλίας από ένα ανώτατο όριο τιμών σε πλήρη απαγόρευση, που η Σουηδία θα επιθυμούσε να δει να εφαρμόζεται από την ΕΕ και ιδανικά από την G7, θα μείωνε σημαντικά την ικανότητα της Ρωσίας να χρηματοδοτεί τον πόλεμο.
Συμπέρασμα και συνέπειες
Σε ονομαστικούς όρους η ρωσική οικονομία είναι λίγο μεγαλύτερη από την οικονομία της Πολιτείας της Νέας Υόρκης και μικρότερη από την οικονομία του Τέξας. Η πραγματική της ευθραυστότητα γίνεται αντιληπτή στα νοικοκυριά που νιώθουν την πίεση και στο γεγονός ότι τα περισσότερα ρευστά αποθέματα του εθνικού ταμείου πλούτου έχουν εξαντληθεί για να χρηματοδοτήσουν τον πόλεμο.
Οι δυτικές κυρώσεις έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές και η περαιτέρω ενίσχυσή τους παραμένει ο καλύτερος τρόπος για να αυξηθεί το κόστος για τον Πούτιν και να τον ωθήσει προς αξιόπιστες ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις. Δεν μπορούμε να αλλάξουμε την επιθυμία του Πούτιν να ελέγξει την Ουκρανία, αλλά μπορούμε να αλλάξουμε πόσο θα του κοστίσει.
Γράφει η Μαρία Μάλμερ Στένεργκαρντ ως Υπουργός Εξωτερικών της Σουηδίας.
© 2025 Διατίθεται από το “The New York Times Licensing Group”
