λιωμένο υλικό Άρη: Νέα επιστημονική μελέτη αποκαλύπτει ζώνες με μερικώς λιωμένο υλικό κάτω από την επιφάνεια του Άρης, σε βάθος έως 100 χιλιομέτρων, βάση ανάλυσης σεισμικών δεδομένων της αποστολής InSight της NASA στην περιοχή Elysium Planitia.
Οι ερευνητές που υπογράφουν τη μελέτη καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι το εσωτερικό του Άρης παραμένει ενεργό — με επιβράδυνση των σεισμικών κυμάτων σε βάθη περίπου 70 έως 100 χιλιομέτρων και εκτιμήσεις για ποσοστά τήγματος που μπορούν να φτάσουν έως και 12%, γεγονός που υποδεικνύει την πιθανότητα ενεργού μανδύα και αναζωπύρωσης ηφαιστειακής δραστηριότητας.
Η νέα έρευνα βασίστηκε στα σεισμικά δεδομένα που συγκέντρωσε το σκάφος InSight της NASA πριν ολοκληρωθεί η αποστολή του και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications. Οι επιστήμονες ανέλυσαν τον τρόπο διάδοσης των σεισμικών κυμάτων στο υπέδαφος και διαπίστωσαν ανωμαλίες που δεν ταιριάζουν με ένα πλήρως στερεοποιημένο εσωτερικό.
Σεισμοί και λιωμένο υλικό
Στην περιοχή Elysium Planitia, κοντά στον ισημερινό του Άρης, τα σεισμικά κύματα επιβραδύνονται σημαντικά σε ζώνες του ανώτερου μανδύα, ένδειξη που οι ερευνητές αποδίδουν στην παρουσία μερικώς λιωμένου πετρώματος. Το εύρημα αυτό έρχεται να αμφισβητήσει την μακρόχρονη άποψη ότι ο πλανήτης είναι γεωλογικά «νεκρός».
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα ποσοστά τήγματος σε ορισμένες περιοχές μπορεί να φτάνουν ακόμη και το 12%, αριθμός που υποδεικνύει σημαντική παρουσία ημίρρευστων υλικών στον ανώτερο μανδύα. Αυτή η κατάσταση μπορεί να τροφοδοτεί εν δυνάμει ηφαιστειακή δραστηριότητα και να δημιουργεί θερμικές ροές προς την επιφάνεια.
Το συμπέρασμα είναι εντυπωσιακό: ο Άρης ίσως δεν είναι τόσο «νεκρός» όσο πιστεύαμε.
Ενδείξεις για ενεργό μανδύα
Για δεκαετίες η επιστημονική κοινότητα θεωρούσε ότι ο Άρης είχε σταματήσει τις γεωλογικές διεργασίες πριν από δισεκατομμύρια χρόνια, ένας ψυχρός κόσμος χωρίς τεκτονική δραστηριότητα και ενεργά ηφαίστεια, σε αντίθεση με τη Γη. Η νέα μελέτη ωστόσο προσφέρει απτές ενδείξεις ότι το εσωτερικό του πλανήτη εξακολουθεί να δουλεύει.
Παλαιότερες έρευνες στην ίδια περιοχή είχαν επισημάνει σεισμική δραστηριότητα και την πιθανότητα πρόσφατων ηφαιστειακών εκρήξεων. Μάλιστα, μια από τις προηγούμενες μελέτες είχε εκτιμήσει ότι μία από τις νεότερες ηφαιστειακές εκρήξεις στον Άρης μπορεί να συνέβη πριν από μόλις 53.000 χρόνια — χρονικό διάστημα που στην πλανητική γεωλογία θεωρείται σχεδόν «χθες».
Elysium Planitia υπό παρατήρηση
Η νέα μελέτη φαίνεται να δίνει την πιο ισχυρή μέχρι σήμερα ένδειξη ότι η Elysium Planitia εξακολουθεί να τροφοδοτείται από θερμό υλικό που ανεβαίνει από βαθύτερα στρώματα του πλανήτη. Οι επιστήμονες μιλούν για ένα πιθανό ενεργό «μανδυακό λόφι» κάτω από την πεδιάδα, μηχανισμός που θυμίζει διεργασίες που τροφοδοτούν ηφαιστειακές περιοχές στη Γη.
Αν η υπόθεση αυτή επιβεβαιωθεί, τότε ο Άρης δεν θα πρέπει πλέον να αντιμετωπίζεται ως απόλυτα αδρανής πλανήτης. Η ύπαρξη εσωτερικής θερμότητας αυξάνει την πιθανότητα διατήρησης υπόγειων αποθεμάτων υγρού νερού και ενδεχομένως πιο φιλόξενων συνθηκών σε βάθη κάτω από την επιφάνεια.
Οι επιστήμονες που μελετούν τον «Κόκκινος Πλανήτης» επισημαίνουν επίσης ότι τέτοιες θερμικές πηγές θα μπορούσαν να υποστηρίξουν μικροβιακή ζωή ή να διατηρούν χημικές διεργασίες σημαντικές για βιολογική δραστηριότητα, εάν βεβαίως επιβεβαιωθούν οι ενδείξεις για μόνιμη ή επαναλαμβανόμενη παροχή θερμότητας.
Συνέπειες για την έρευνα
Τα τελευταία χρόνια έχουν ανακαλυφθεί ενδείξεις για πρόσφατη ηφαιστειακή δραστηριότητα, ασυνήθιστες σεισμικές δονήσεις και πιθανές δεξαμενές νερού στο υπέδαφος — και η νέα μελέτη προσθέτει ακόμη ένα κρίσιμο κομμάτι στο παζλ. Η εικόνα του Άρης ως απλού, παγωμένου κόσμου γίνεται όλο και πιο σύνθετη.
Η ερευνητική κοινότητα αναμένει νέες αναλύσεις και ενδεχομένως μελλοντικές αποστολές που θα ελέγξουν απευθείας την φύση και την έκταση του τήγματος κάτω από την Elysium Planitia, προκειμένου να επιβεβαιωθούν οι τρέχουσες ερμηνείες των σεισμικών δεδομένων.
Η νέα σεισμική εικόνα του Άρης υπενθυμίζει ότι, ενώ από το διάστημα ο πλανήτης φαίνεται παγωμένος και ακίνητος, βαθιά κάτω από την επιφάνειά του κάτι συνεχίζει να κινείται, να θερμαίνεται και πιθανώς να λιώνει ακόμη σήμερα.
Νέα σεισμικά δεδομένα από την αποστολή InSight της NASA υποδεικνύουν ότι κάτω από την περιοχή Elysium Planitia του Άρης ενδέχεται να υπάρχει ακόμη μερικώς λιωμένο υλικό, αμφισβητώντας την αντίληψη ότι ο πλανήτης είναι γεωλογικά νεκρός.
