Το χωροταξικό τουρισμού τέθηκε στο επίκεντρο καθώς ο Σύνδεσμος Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων και η ΕΛΛΕΤ κατέθεσαν διαφορετικές θέσεις στη δημόσια διαβούλευση για το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο Τουρισμού (ΕΧΠ-Τ), συμφωνώντας ωστόσο ότι η χώρα χρειάζεται ένα πλαίσιο.
Ο Σύνδεσμος Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων επικεντρώνει την κριτική του στους περιορισμούς που, όπως υποστηρίζει, εισάγει το προτεινόμενο ΕΧΠ-Τ χωρίς να λαμβάνονται επαρκώς υπόψη οι ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής.
Σύμφωνα με τον ΣΕΤΕ, ο σχεδιασμός πρέπει να διατηρήσει στρατηγικό χαρακτήρα και να αποφεύγονται γενικευμένες ρυθμίσεις που εφαρμόζονται οριζόντια σε εντελώς διαφορετικούς προορισμούς.
Ανησυχίες του ΣΕΤΕ
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται από τον ΣΕΤΕ στη νησιωτική Ελλάδα, όπου η προτεινόμενη ομαδοποίηση των νησιών δεν αποτυπώνει πάντα τις πραγματικές ανάγκες κάθε τόπου.
Όπως επισημαίνει ο ΣΕΤΕ, σε ορισμένα μικρά νησιά ακόμη και μια μονάδα 100 κλινών μπορεί να θεωρηθεί μεγάλη, ενώ σε πιο ανεπτυγμένους προορισμούς οι προτεινόμενοι περιορισμοί κρίνονται μη ανταγωνιστικοί σε σχέση με άλλες αγορές της Μεσογείου.
Ο ΣΕΤΕ συνδέει αυτή την παρατήρηση με την ανάγκη ανάπτυξης υποδομών που θα στηρίξουν την επιμήκυνση της περιόδου, όπως συνεδριακοί χώροι, εγκαταστάσεις ευεξίας και αθλητικές εγκαταστάσεις.
Νησιά και φέρουσα ικανότητα
Παράλληλα, ο ΣΕΤΕ ζητά μεγαλύτερο ρόλο των τοπικών κοινωνιών και της αυτοδιοίκησης στην εξειδίκευση των ρυθμίσεων μέσω των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων.
Στο θέμα της φέρουσας ικανότητας ο ΣΕΤΕ εκφράζει αντίθεση στην επέκταση της υποχρέωσης εκπόνησης Έκθεσης Εκτίμησης Φέρουσας Ικανότητας (ΕκΕΦΙ) και στις μεμονωμένες τουριστικές μονάδες.
Ο ΣΕΤΕ υποστηρίζει ότι η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται σε επίπεδο ευρύτερης χωρικής ενότητας και όχι ανά επένδυση, καθώς διαφορετικά μπορεί να προκύψουν αποσπασματικές ή και αντιφατικές αξιολογήσεις.
Βραχυχρόνιες μισθώσεις
Ο σύνδεσμος αναφέρεται επίσης στις βραχυχρόνιες μισθώσεις, επισημαίνοντας ότι το προτεινόμενο πλαίσιο μπορεί να αποτελέσει βάση για τον έλεγχο του φαινομένου σε περιοχές όπου η ανάπτυξη έχει λάβει ανεξέλεγκτες διαστάσεις και επιβαρύνει τις υποδομές και την αγορά στέγασης.
Ο ΣΕΤΕ ζητά ακόμη να απαλειφθεί η πρόβλεψη για νέο τέλος υπέρ του Πράσινου Ταμείου, υποστηρίζοντας ότι οι τουριστικές επενδύσεις επιβαρύνονται ήδη από το τέλος ανθεκτικότητας.
Από διαφορετική σκοπιά προσεγγίζει το σχέδιο η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού — η ΕΛΛΕΤ — η οποία θεωρεί ότι το νέο πλαίσιο δεν αντιμετωπίζει με επαρκή αυστηρότητα την πίεση που δέχονται ήδη αρκετοί τουριστικοί προορισμοί.
Κατηγοριοποίηση και νησιωτικές μονάδες
Η ΕΛΛΕΤ επισημαίνει ότι η κατηγοριοποίηση των περιοχών βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στις ξενοδοχειακές κλίνες, χωρίς να συνυπολογίζονται τα ενοικιαζόμενα δωμάτια και οι κλίνες βραχυχρόνιας μίσθωσης, παρότι, όπως αναφέρει, από το 2023 υπερβαίνουν αριθμητικά τις ξενοδοχειακές σε αρκετές περιοχές της χώρας.
Κατά την ΕΛΛΕΤ, αυτή η προσέγγιση οδηγεί σε υποεκτίμηση της πραγματικής επιβάρυνσης ορισμένων προορισμών και διαστρεβλώνει την εικόνα της πίεσης στις τοπικές υποδομές.
Η ΕΛΛΕΤ ζητά επίσης το νησί να αποτελεί τη βασική χωρική μονάδα αξιολόγησης αντί της δημοτικής ενότητας, θεωρώντας ότι κάθε νησί λειτουργεί ως ενιαίος τουριστικός προορισμός, και φέρνει ως παράδειγμα την Κέρκυρα, που κατατάσσεται σε δύο διαφορετικές κατηγορίες παρά τις ενιαίες πιέσεις.
Αυστηρότερα μέτρα και προτάσεις
Η ΕΛΛΕΤ θεωρεί επιπλέον ότι το πλαίσιο παραμένει ελαστικό ακόμη και στις πλέον επιβαρυμένες περιοχές, επισημαίνοντας πως στην κατηγορία «Ελεγχόμενης Ανάπτυξης» εξακολουθεί να επιτρέπεται η δημιουργία νέων ξενοδοχείων τριών, τεσσάρων και πέντε αστέρων.
Μεταξύ των προτάσεων που καταθέτει η ΕΛΛΕΤ περιλαμβάνονται αυστηρότερες προβλέψεις για ύδρευση, διαχείριση αποβλήτων και χρήση θαλασσινού νερού στις πισίνες, κατάργηση των ad hoc χωροθετήσεων και επαναφορά της πρόβλεψης για ζώνη κλιματικής προστασίας +0,6 μέτρων στην παράκτια ζώνη, που έχει αφαιρεθεί από το νέο σχέδιο.
Συνολικά, οι δύο φορείς διατυπώνουν διαφορετικές προσεγγίσεις και προτεραιότητες αλλά μοιράζονται την κοινή άποψη ότι η χώρα χρειάζεται ένα σαφές και λειτουργικό χωροταξικό τουρισμού που θα λαμβάνει υπόψη ιδιαιτερότητες, νησιά και φαινόμενα όπως οι βραχυχρόνιες μισθώσεις.
