Ο Ντόναλντ Τραμπ άφησε αμφιβολίες για τη δέσμευση των ΗΠΑ απέναντι στο NATO και ταυτόχρονα έστειλε αυστηρό μήνυμα στο Ιράν, φέρνοντας ξανά στο επίκεντρο το ζήτημα Τραμπ NATO Ιράν. Οι δηλώσεις έγιναν μπροστά σε δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο την 22/6 και αναμένεται να προκαλέσουν νέο γύρο συζητήσεων στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον έχει προσφέρει μεγάλα μέσα και ότι σε ορισμένες περιπτώσεις δέχθηκε μη ικανοποιητική ανταπόκριση από συμμάχους, ενώ παράλληλα τόνισε ότι προς την Τεχεράνη οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να ενεργήσουν αποφασιστικά. Στη συνέντευξη, ο Τραμπ επανέλαβε προειδοποιήσεις για το Ιράν και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο σκληρών μέτρων.
Στο κέντρο της κριτικής του βρέθηκαν συγκεκριμένα ευρωπαϊκά κράτη και ο ηγέτης της αντιπολίτευσης στο Ηνωμένο Βασίλειο, με τον Τραμπ να ισχυρίζεται ότι οι ΗΠΑ επωμίζονται δυσανάλογο κόστος για την ασφάλεια των συμμάχων.
Η αναφορά στο παρελθόν
Μιλώντας συγκεκριμένα για προηγούμενη στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιράν, ο Τραμπ υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ είχαν προσφέρει σημαντικά μέσα, αλλά δεν έλαβαν την αναμενόμενη συνδρομή από κάποιους συμμάχους. Το επιχείρημα αυτό το έθεσε ως αιτία για να αμφισβητήσει τη μελλοντική δέσμευση της Ουάσιγκτον.
Σχετικά με την ανταπόκριση των συμμάχων, ο Τραμπ είπε χαρακτηριστικά: «Δαπανήσαμε όλα αυτά τα χρήματα. Και μετά, όταν ίσως θέλαμε βοήθεια για κάτι μικρό, μας είπαν “όχι, θα προτιμούσαμε να μη βοηθήσουμε”».
Έχοντας αυτό υπόψη, προειδοποίησε ότι η αντίδραση της Ουάσιγκτον στο μέλλον δεν είναι δεδομένη και μπορεί να αλλάξει ανάλογα με τη συμπεριφορά των συμμάχων.
Αιχμές για Ιταλία και άλλους
Ο Ντόναλντ Τραμπ κατονομάσε συγκεκριμένες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, λέγοντας ότι δεν ανταποκρίθηκαν όπως περίμενε. Στην αναφορά του μπήκαν η Ιταλία, η Γερμανία και ο Βρετανός πολιτικός Κιρ Στάρμερ, οι οποίοι, κατά τον Τραμπ, «φέρθηκαν άσχημα» απέναντι στις ΗΠΑ.
Συγκεκριμένα είπε ότι «η Ιταλία φέρθηκε πολύ άσχημα» και πρόσθεσε ότι «εκείνοι δεν μας στήριξαν, ενώ εμείς γι’ αυτούς ξοδέψαμε δισεκατομμύρια δολάρια».
Επιπλέον, επανέλαβε την άποψη ότι «η Γερμανία και ο Στάρμερ φέρθηκαν επίσης πολύ άσχημα», κατονομάζοντας έτσι τους κύριους στόχους της κριτικής του για το διατλαντικό βάρος ασφάλειας.
Οι ανησυχίες στην Ευρώπη
Οι δηλώσεις αυτές αναζωπυρώνουν φόβους στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ότι μια νέα θητεία του Τραμπ μπορεί να μεταβάλει τη στάση των ΗΠΑ απέναντι στην αρχή της συλλογικής άμυνας της Συνθήκης του NATO. Αναλυτές επισημαίνουν ότι η αξία της προβλεψιμότητας των ΗΠΑ είναι κρίσιμη για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Ο Αμερικανός πρόεδρος συνέχισε, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να ακολουθήσει παρόμοια προσέγγιση: «Ήταν ηλίθιο που το είπαν αυτό, γιατί θα μπορούσαμε κι εμείς να πούμε το ίδιο. Και μπορεί να το πούμε».
Η θέση αυτή, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, μπορεί να αλλάξει τη δυναμική στη λήψη αποφάσεων των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και να ενισχύσει συζητήσεις για μεγαλύτερη αυτονομία στην άμυνα.
Η προειδοποίηση προς την Τεχεράνη
Παράλληλα με τις αιχμές για τους συμμάχους, ο Τραμπ επικεντρώθηκε στο Ιράν, επαναλαμβάνοντας ότι οι ΗΠΑ δεν θα ανεχθούν αποκλίσεις από δεσμεύσεις της Τεχεράνης. Στις δηλώσεις του χρησιμοποίησε αυστηρή γλώσσα κατά της ιρανικής ηγεσίας.
Συγκεκριμένα ανέφερε: «Εάν το Ιράν δεν τηρήσει τη συμφωνία ή εάν οι Ιρανοί δεν συμπεριφέρονται σωστά, θα κάνω ό,τι πρέπει να κάνω».
Σε πιο μετριοπαθή τόνο, πάντως, ο Τραμπ τόνισε ότι δεν αναμένει προβλήματα «Όσο το Ιράν μας σέβεται, δεν θα έχουμε κανένα πρόβλημα» και υπενθύμισε το ενδιαφέρον των ΗΠΑ για τη διατήρηση ανοιχτών των Στενών του Ορμούζ, κρίσιμης αρτηρίας για τις αγορές ενέργειας.
Συνέπειες και στρατηγική
Οι δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ έρχονται σε μια περίοδο αυξημένων εντάσεων στη Μέση Ανατολή και αβεβαιότητας στη διατλαντική σχέση. Αναλυτές επισημαίνουν ότι κάθε σήμα μη-προδιαγεγραμμένης δέσμευσης από τις ΗΠΑ μπορεί να επηρεάσει τις διεθνείς αγορές και την περιφερειακή ισορροπία.
Καθώς οι ευρωπαίοι σύμμαχοι αφομοιώνουν τα μηνύματα από την Ουάσιγκτον, η ανάγκη για διπλωματική διαχείριση γίνεται πιο έντονη, ενώ η περίπτωση του Ιράν παραμένει το βασικό τεστ για την αμερικανική στρατηγική στην περιοχή.
