Οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ πραγματοποίησαν αιφνιδιαστική επίσκεψη στο Όουκ Ριτζ του Τενεσί, σε μια κίνηση που εντάσσεται στις διαπραγματεύσεις για μια πιθανή συμφωνία με το Ιράν και στην προετοιμασία τεχνικών μέτρων υλοποίησης.
Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν πως οι συνομιλίες προσεγγίζουν την ολοκλήρωση ενός μνημονίου κατανόησης, ενώ η Ουάσινγκτον έχει ήδη συγκροτήσει ομάδα περίπου 100 ειδικών που θα ενεργοποιηθεί σε περίπτωση προκαταρκτικής συμφωνίας.
“Η συνάντηση στο Όουκ Ριτζ δεν σημαίνει ότι η συμφωνία είναι δεδομένη, αλλά δείχνει ότι οι συνομιλίες έχουν αποκτήσει ιδιαίτερη σοβαρότητα και ότι η αμερικανική πλευρά θέλει να είναι έτοιμη για κάθε ενδεχόμενο”, ανέφερε Αμερικανός αξιωματούχος.
Ο ρόλος των ειδικών
Το Όουκ Ριτζ στεγάζει το Εθνικό Εργαστήριο και το συγκρότημα πυρηνικής ασφάλειας Y-12, όπου εργάζονται κορυφαίοι ειδικοί σε εμπλουτισμό ουρανίου, φυγοκεντρήσεις και διαχείριση πυρηνικών υλικών, και οι οποίοι κλήθηκαν για τεχνικές συζητήσεις.
Στο επίκεντρο των συνομιλιών στο Τενεσί βρέθηκαν τα πρακτικά βήματα εφαρμογής ενός πιθανού πλαισίου, καθώς και η σύνταξη σχεδίων για την απομάκρυνση ή τον περιορισμό αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου.
Σύμφωνα με πηγές, τα εναπομείναντα κενά στις διαπραγματεύσεις κρίνονται διαχειρίσιμα, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν τεχνικές και πολιτικές διαφωνίες που πρέπει να γεφυρωθούν πριν από οποιαδήποτε εφαρμογή.
Πρακτικές προετοιμασίες
Η ομάδα των περίπου 100 ειδικών περιλαμβάνει στελέχη με εμπειρία σε αποστολές ανάκτησης και διαχείρισης πυρηνικών υλικών σε χώρες όπως η Λιβύη και το Καζακστάν, ενώ πρόσφατα συμμετείχαν στη μεταφορά εμπλουτισμένου ουρανίου από τη Βενεζουέλα στις Ηνωμένες Πολιτείες για επεξεργασία.
Τα τεχνικά σενάρια που συζητήθηκαν αφορούν τον τρόπο επιθεώρησης, τα πρωτόκολλα απομάκρυνσης υλικών και τις δυνατότητες φύλαξης ή μεταφοράς, καθώς και την εκτίμηση χρόνων και πόρων για την υλοποίηση.
Αξιωματούχοι τόνισαν ότι οι τεχνοκρίτες θα κληθούν να εκπονήσουν λεπτομερή σχέδια μόλις συμφωνηθεί το προκαταρκτικό πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Κύρια ανοιχτά ζητήματα
Στο πολιτικό πεδίο, οι δύο πλευρές φέρονται να έχουν συμφωνήσει σε ένα 60ήμερο πλαίσιο που προβλέπει παράταση εκεχειρίας, διασφάλιση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και δυνατότητα εξαγωγής ιρανικού πετρελαίου, καθώς και έναρξη συνομιλιών για το μέλλον του εμπλουτισμένου ουρανίου.
Ωστόσο, ο Ντόναλντ Τραμπ ζήτησε δύο τροποποιήσεις στο προσχέδιο της συμφωνίας, ενώ η ιρανική πλευρά αναμένεται να προωθήσει τις δικές της παρατηρήσεις πριν από οριστικές αποφάσεις.
Ένα από τα βασικά σημεία διαφωνίας αφορά το χρονοδιάγραμμα διαχείρισης των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου: η Ουάσινγκτον επιμένει στην ολοκλήρωση εντός 60 ημερών, ενώ η Τεχεράνη ζητεί προθεσμία 90 ημερών.
Ο δρόμος προς το μνημόνιο
Παράλληλα, παραμένει ανοιχτό το ζήτημα της αποδέσμευσης παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων στο εξωτερικό: οι ΗΠΑ ζητούν σταδιακή αποδέσμευση μετά την εφαρμογή δεσμεύσεων, ενώ η Τεχεράνη αιτείται άμεση πρόσβαση σε μέρος των κεφαλαίων.
Αμερικανοί αξιωματούχοι εμφανίζονται συγκρατημένα αισιόδοξοι και δηλώνουν ότι λαμβάνουν θετικά μηνύματα από Ιρανούς συνομιλητές, αλλά επισημαίνουν και την ύπαρξη εσωτερικών διαφορών στην ιρανική ηγεσία για την κατεύθυνση των διαπραγματεύσεων.
Εφόσον οι συνομιλίες περάσουν στη δεύτερη φάση, οι τεχνικές ομάδες θα κληθούν να εκπονήσουν αναλυτικά σχέδια για τη διαχείριση και απομάκρυνση πυρηνικού υλικού, τον περιορισμό του εμπλουτισμού ουρανίου και τους μηχανισμούς επαλήθευσης της συμμόρφωσης της ιρανικής πλευράς, βήματα που θα καθορίσουν την πιθανή εφαρμογή οποιασδήποτε συμφωνία με το Ιράν.
