Το Στενό του Ορμούζ θα παραμείνει ανοικτό, αλλά υπό νέους όρους που θα καθοριστούν από το Ιράν και το Ομάν, με την ανακοίνωση ότι θα επιβληθούν τέλη διέλευσης, δήλωσε τη Δευτέρα ο πρεσβευτής του Ιράν στη Μόσχα.
Ο πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν έχει μειώσει δραστικά τις ροές πετρελαίου μέσω του στενού, από όπου πριν από τη σύγκρουση διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου. Παρά το γεγονός ότι αρκετά δεξαμενόπλοια κατάφεραν πρόσφατα να εξέλθουν από τον Περσικό Κόλπο, οι ροές τόσο πετρελαίου όσο και υγροποιημένου φυσικού αερίου παραμένουν σημαντικά περιορισμένες.
Ο πρεσβευτής Καζέμ Τζαλαλί δήλωσε στην ρωσική εφημερίδα Izvestia σε συνέντευξη που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα, όπως μεταδίδει το Reuters: “Φυσικά, αυτό το στενό θα είναι ανοικτό, αλλά με νέους όρους που θα καθοριστούν από τις ιρανικές και ομανικές αρχές”.
Νέοι όροι και χρεώσεις
Στην ίδια συνέντευξη ο Καζέμ Τζαλαλί πρόσθεσε επίσης: “Κατανοούμε ότι το Ιράν και το Ομάν παρέχουν ορισμένες υπηρεσίες που σχετίζονται με αυτό το στενό. Και θα επιβάλλονται χρεώσεις για αυτές τις υπηρεσίες”.
Το Ιράν έχει επιμείνει ότι μια μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία θα του επιτρέψει να απαιτεί τέλη από τα πλοία που διέρχονται από το Στενό, με τα ποσά να καθορίζονται ανάλογα με τον τύπο του πλοίου, το φορτίο και τις εκάστοτε συνθήκες. Η ανακοίνωση αφήνει ανοιχτό το πλαίσιο —και τη διαδικασία— που θα ακολουθηθεί για τις χρεώσεις αυτές.
Η πρόταση αυτή προκάλεσε άμεσες αντιδράσεις από τις ΗΠΑ. Στα τέλη Μαΐου, οι ΗΠΑ προειδοποίησαν το Ομάν να μην συνεργαστεί με το Ιράν για την επιβολή διοδίων, ενώ ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε ότι ο πρεσβευτής του Ομάν τον διαβεβαίωσε πως δεν υπάρχουν σχέδια για τέτοιου είδους χρεώσεις.
Διεθνείς αντιδράσεις και ένταση
Τη Δευτέρα το Ισραήλ ανακοίνωσε ότι έπληξε στρατιωτικούς στόχους στο δυτικό και κεντρικό Ιράν, παρά το γεγονός ότι ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να είχε ζητήσει από τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου να αποφύγει περαιτέρω επιθέσεις. Η κλιμάκωση των επιχειρήσεων εντείνει τις ανησυχίες για τη σταθερότητα της ναυσιπλοΐας στην περιοχή.
Η Ιαπωνία, η οποία πριν από την κρίση κάλυπτε περίπου το 95% των ενεργειακών της αναγκών από τη Μέση Ανατολή, ανακοίνωσε ότι δεν κατέβαλε κάποιο τέλος όταν δεξαμενόπλοιο συνδεόμενο με ιαπωνικά συμφέροντα διήλθε από τη θαλάσσια οδό τον Μάιο. Η στάση αυτή δείχνει το διπλό πρόβλημα: από τη μία οι επιχειρήσεις προσπαθούν να διατηρήσουν τις εφοδιαστικές αλυσίδες, από την άλλη η πολιτική και στρατιωτική ένταση δυσχεραίνουν τη λειτουργία τους.
Συνέπειες στις τιμές και την ασφάλεια
Η επιβολή τελών διέλευσης από το Ιράν και το Ομάν —εάν υλοποιηθεί— μπορεί να αυξήσει το κόστος μεταφοράς και να μεταφραστεί σε πιέσεις στις τιμές ενέργειας διεθνώς, δεδομένου ότι το Στενό του Ορμούζ παραμένει κρίσιμο σημείο για την παγκόσμια προμήθεια πετρελαίου και αερίου.
Οι επόμενες κινήσεις θα καθορίσουν αν το πέρασμα θα λειτουργήσει υπό σταθερούς, διεθνώς αποδεκτούς κανόνες ή αν οι νέες χρεώσεις και οι γεωπολιτικές τριβές θα οδηγήσουν σε περαιτέρω αναταράξεις στη ναυτιλία και τις ενεργειακές αγορές. Το ερώτημα πλέον είναι πώς θα συμφωνήσουν πρακτικά το Ιράν και το Ομάν τους όρους και ποια θα είναι η αντίδραση των μεγάλων ναυτιλιακών και ενεργειακών χωρών.
