Σε τροχιά περαιτέρω αναδιάρθρωσης αναμένεται να κινηθεί τα επόμενα χρόνια η ελληνική αγορά των σούπερ μάρκετ, με τον αριθμό των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον κλάδο να περιορίζεται.
Οι αυξημένες λειτουργικές δαπάνες, τα χαμηλά περιθώρια κέρδους και οι πιέσεις που δέχονται οι αλυσίδες δημιουργούν τις συνθήκες για έναν νέο κύκλο εξαγορών και συγχωνεύσεων.
Αναγκαία συνθήκη η συγκέντρωση της αγοράς, αλλά όχι πανάκεια για την κερδοφορία
Το ενδεχόμενο περαιτέρω συγκέντρωσης της αγοράς περιέγραψε με σαφήνεια ο πρόεδρος της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας (ΕΣΕ) και επικεφαλής της αλυσίδας Διαμαντής Μασούτης, Γιάννης Μασούτης. Όπως ανέφερε κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου της ΕΣΕ, η εικόνα του κλάδου τα επόμενα χρόνια θα είναι διαφορετική, με λιγότερους επιχειρηματικούς ομίλους να διατηρούν ισχυρή παρουσία στην αγορά.
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η περιορισμένη κερδοφορία, αλλά και οι ζημίες που εμφανίζουν ορισμένες αλυσίδες, καθιστούν τη συγκέντρωση όχι απλώς μια επιχειρηματική επιλογή, αλλά μια εξέλιξη που υπαγορεύεται από τις συνθήκες της αγοράς.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο αντιπρόεδρος της ΕΣΕ και επικεφαλής της METRO ΑΕΒΕ, Αριστοτέλης Παντελιάδης, ο οποίος εκτίμησε ότι έχει ήδη ξεκινήσει μια νέα περίοδος ανακατατάξεων, καθώς το αυξημένο κόστος λειτουργίας σε συνδυασμό με τη χαμηλή κερδοφορία θα οδηγήσουν σταδιακά σε μείωση του αριθμού των μεγάλων και μεσαίων αλυσίδων.
Ωστόσο, όπως διευκρίνισε, εξακολουθεί να υπάρχει περιθώριο δραστηριοποίησης για μικρότερες επιχειρήσεις που ακολουθούν μια διαφορετική εμπορική στρατηγική και απευθύνονται σε πιο εξειδικευμένα καταναλωτικά κοινά.
Παρά τις αναμενόμενες επιχειρηματικές ανακατατάξεις, ο κ. Παντελιάδης επισήμανε ότι η συγκέντρωση δεν ενισχύει αυτομάτως την κερδοφορία.
Για να θεωρείται βιώσιμο το επιχειρηματικό μοντέλο του κλάδου, θα πρέπει να επιτευχθεί περιθώριο κέρδους προ φόρων κοντά στο 3% —ένας στόχος που συνδέεται περισσότερο με την εμπορική πολιτική, την αποτελεσματική διαχείριση των λειτουργικών εξόδων και τη διαφοροποίηση των προϊόντων, παρά με τον αριθμό των ανταγωνιστών. Ιδιαίτερη σημασία έχει, παράλληλα, η δυνατότητα των αλυσίδων να διατηρούν ανταγωνιστικές τιμές στα βασικά αγαθά, χωρίς να μετακυλίουν το σύνολο των αυξημένων δαπανών στους καταναλωτές.
Σχετική σταθεροποίηση στις τιμές, αλλά με εστίες ανατιμήσεων
Στο μέτωπο των τιμών, ο Γιάννης Μασούτης περιέγραψε την τρέχουσα εικόνα ως μια περίοδο σχετικής σταθεροποίησης, στην οποία ωστόσο εξακολουθούν να καταγράφονται πιέσεις σε συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων.
Όπως διευκρίνισε, δεν διαφαίνεται αυτή τη στιγμή ένας νέος γενικευμένος κύκλος ανατιμήσεων, προειδοποιώντας όμως ότι οι εκτιμήσεις για το 2027 παραμένουν ιδιαίτερα επισφαλείς λόγω των γεωπολιτικών εξελίξεων, του ενεργειακού κόστους, των μεταφορών και της κλιματικής αλλαγής.
Ήδη, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΣΕ, κατά το τελευταίο τρίμηνο έχουν σημειωθεί αυξήσεις στις τιμές των γαλακτοκομικών, οι οποίες αποδίδονται κυρίως στην άνοδο του κόστους του αιγοπρόβειου γάλακτος.
Ανοδικές πιέσεις αναμένονται επίσης στην αγορά της μπύρας, με τις σχετικές ανατιμήσεις να εκτιμάται ότι θα εμφανιστούν στα ράφια στις αρχές Δεκεμβρίου, ενώ αυξημένο κόστος καταγράφεται και στα ζυμαρικά και τα δημητριακά εξαιτίας της ανόδου των τιμών των πρώτων υλών και κυρίως του σιταριού.
Τα οικονομικά μεγέθη και το κοινωνικό αποτύπωμα του κλάδου
Αναφορικά με τις επενδύσεις, ο γενικός διευθυντής της ΕΣΕ, Απόστολος Πεταλάς, ανέφερε ότι συνεχίζονται με υψηλή ένταση παρά τις πιέσεις στο λειτουργικό κόστος, φτάνοντας τα 660 εκατ. ευρώ μόνο το 2025 και τα 3,8 δισ. ευρώ συνολικά την τελευταία δεκαετία.
Σε επίπεδο οικονομικών επιδόσεων, ο κύκλος εργασιών το 2025 διαμορφώθηκε στα 13,6 δισ. ευρώ, τα λειτουργικά έξοδα στα 3,4 δισ. ευρώ και τα κέρδη προ φόρων στα 189 εκατ. ευρώ, με το αντίστοιχο περιθώριο κέρδους να περιορίζεται στο 1,39%.
Την ίδια στιγμή, με βάση τα στοιχεία του ΙΕΛΚΑ, ο πληθωρισμός τροφίμων στα σούπερ μάρκετ διαμορφώθηκε τον Οκτώβριο στο 0,53%, έναντι 2,1% βάσει ΕΛΣΤΑΤ και 1,60% βάσει Eurostat.
Στην εξέλιξη αυτή συμβάλλουν ο έντονος ανταγωνισμός, οι προσφορές, τα προγράμματα πιστότητας και η διεύρυνση των επιλογών τιμής, με τη συνολική αξία των προωθητικών ενεργειών την περίοδο 2023-2025 να ανέρχεται σε περίπου 5 δισ. ευρώ.
Παράλληλα, ο κ. Πεταλάς ανέδειξε το ισχυρό κοινωνικό και οικονομικό αποτύπωμα του οργανωμένου λιανεμπορίου, το οποίο απασχολεί 125.000 εργαζομένους σε περισσότερα από 3.800 καταστήματα (με το 40% εκτός Αττικής και Θεσσαλονίκης, το 62% γυναίκες και το 38% άνω των 50 ετών), συνεργάζεται κατά 90% με ελληνικές προμηθευτικές επιχειρήσεις και συνεισφέρει το 5,6% του ΑΕΠ.
Έρευνα ΙΕΛΚΑ: Τι ζητούν οι καταναλωτές από το σούπερ μάρκετ του μέλλοντος
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του ΙΕΛΚΑ, καθηγητής Γεώργιος Δουκίδης, παρουσίασε τις «11+1 Προκλήσεις για το Σούπερ Μάρκετ του 2035», καθώς και τα ευρήματα πανελλαδικής έρευνας για την εμπιστοσύνη του κοινού.
Οι αλλαγές στην καταναλωτική συμπεριφορά, η τεχνητή νοημοσύνη, οι νέες δεξιότητες του ανθρώπινου δυναμικού και οι περιβαλλοντικές απαιτήσεις διαμορφώνουν ένα νέο τοπίο, όπου η εμπιστοσύνη του καταναλωτή αναδεικνύεται σε κεντρικό ζητούμενο.
Σύμφωνα με την έρευνα, το 69% των καταναλωτών θέτει ως βασική προτεραιότητα τις χαμηλότερες καθημερινές τιμές και το 37% ζητά περισσότερες και μεγαλύτερες προσφορές, ενώ το 56% αναγνωρίζει ότι μία αύξηση τιμής μπορεί να είναι δικαιολογημένη όταν αυξάνεται το κόστος παραγωγής.
Τέλος, ως βασική αξία του κλάδου αναγνωρίζονται κυρίως η μεγάλη ποικιλία προϊόντων (35%), η πρόσβαση σε χαμηλότερες τιμές έναντι άλλων καναλιών αγορών (26%) και η ευκολία των αγορών (17%).




