Γράφει η Κυριακή Φραγκουδάκη, Διευθύντρια Νοσηλευτικής Διεύθυνσης, ΥΓΕΙΑ.
«Οι Νοσηλευτές μας. Το μέλλον μας. Οι Νοσηλευτές που έχουν δύναμη και αυτονομία σώζουν ζωές». Με αυτό το σύνθημα το ICN γιορτάζει φέτος την Παγκόσμια Ημέρα Νοσηλευτών. Η 12η Μαΐου, επέτειος της γέννησης της Florence Nightingale, της πρωτοπόρου της σύγχρονης νοσηλευτικής, έχει καθιερωθεί ως η διεθνής μέρα που τιμά την προσφορά, τον επαγγελματισμό και την αυταπάρνηση των νοσηλευτών, υπογραμμίζοντας τον κρίσιμο ρόλο τους ως τη ραχοκοκαλιά των συστημάτων υγείας παγκοσμίως.
Η δέσμευση της ηγεσίας
Ο José Luis Cobos Serrano, Πρόεδρος του Διεθνούς Συμβουλίου Νοσηλευτών, τόνισε: «ο προσωπικός του στόχος είναι η δέσμευσή του στην εξασφάλιση ότι οι Νοσηλευτές έχουν την εξουσία, τους πόρους, και τις συνθήκες εργασίας που δικαιούνται ώστε να παρέχουν άριστη φροντίδα. Η πραγματική ενδυνάμωση σημαίνει την απομάκρυνση κάθε φραγμού ώστε οι Νοσηλευτές να αξιοποιούν πλήρως τις γνώσεις και τις δεξιότητές τους και την δημιουργία κάθε ευκαιρίας ώστε οι φωνές των Νοσηλευτών να επηρεάσουν την μελλοντική φροντίδα υγείας».
Καθημερινά οι νοσηλευτές βελτιώνουν και σώζουν ζωές· η επίδραση της φροντίδας τους αυξάνεται όταν ο ρόλος τους ενισχύεται θεσμικά. Στο πλαίσιο της παγκόσμιας έλλειψης νοσηλευτικού δυναμικού και των αυξανόμενων αναγκών φροντίδας, ο φετινός εορτασμός εστιάζει στις αλλαγές που πρέπει να γίνουν στα συστήματα υγείας ώστε να αξιοποιηθεί πλήρως η δύναμη των νοσηλευτών.
Αυτονομία και ασφαλές περιβάλλον
Για να μεγιστοποιηθεί το όφελος από τη νοσηλευτική φροντίδα χρειάζονται ασφαλή και δίκαια εργασιακά περιβάλλοντα, όπου οι νοσηλευτές θα μπορούν να εργάζονται με αυτονομία και να ασκούν επιρροή μέσω της ηγεσίας τους. Οι νοσηλευτές συνεχίζουν να παρέχουν φροντίδα, να θωρακίζουν κοινότητες και να στηρίζουν τα συστήματα υγείας συχνά υπό μεγάλη πίεση, ενώ η συνεισφορά τους δεν αναγνωρίζεται ούτε ανταμείβεται πάντα επαρκώς.
Ο ρόλος στην καθημερινή φροντίδα
Στη «γραμμή του πυρός», οι νοσηλευτές αλληλεπιδρούν περισσότερο με τους ασθενείς και υπερασπίζονται τα δικαιώματά τους. Εκπαιδεύουν ασθενείς και οικογένειες στη διαχείριση της ασθένειας, προσφέρουν συναισθηματική υποστήριξη και, σε συνεργασία με άλλους επαγγελματίες, συγκροτούν διεπιστημονικές ομάδες που σχεδιάζουν και υλοποιούν τα πλάνα φροντίδας. Μέσω διοικητικών ρόλων και νοσηλευτικής έρευνας προάγουν επίσης την καινοτομία στα συστήματα υγείας.
Σήμερα το νοσηλευτικό επάγγελμα αντιμετωπίζει σοβαρές ελλείψεις. Βασικοί παράγοντες είναι η γήρανση του νοσηλευτικού δυναμικού, τα υψηλά ποσοστά αποχώρησης και η επίδραση της πανδημίας Covid -19, που έφερε πολλούς έμπειρους νοσηλευτές εκτός του χώρου της υγείας.
Παράγοντες εξουθένωσης
Η υψηλή αναλογία ασθενών προς νοσηλευτές, οι πολύωρες βάρδιες και οι υποστελεχωμένες μονάδες οδηγούν σε επαγγελματική εξουθένωση. Η έλλειψη ηγεσίας, οι ανεπαρκείς δεξιότητες των προϊσταμένων, ο εκφοβισμός και η αγενής μεταχείριση—ειδικά προς τους νεότερους εργαζόμενους—επηρεάζουν αρνητικά την παραμονή στο επάγγελμα. Πολλοί νοσηλευτές θεωρούν ότι οι απολαβές τους δεν ανταποκρίνονται στο υψηλό στρες και στις απαιτήσεις της εργασίας, ιδίως εν μέσω αυξημένου κόστους ζωής.
Στοχευμένες λύσεις
Για να διατηρηθούν έμπειροι και ικανοί νοσηλευτές απαιτούνται στοχευμένες στρατηγικές: ασφαλείς αναλογίες ασθενών προς νοσηλευτές που μειώνουν την εξουθένωση και βελτιώνουν την ασφάλεια των ασθενών· προγράμματα υποδοχής και ένταξης για νέους νοσηλευτές· και συνεχής εκπαίδευση των προϊσταμένων ώστε να είναι υποστηρικτικοί και επικοινωνιακοί.
Οι νοσηλευτές χρειάζονται δίκαιη αμοιβή και επιβράβευση για την παραμονή τους στους οργανισμούς υγείας. Εξίσου σημαντικά είναι η ενίσχυση της αυτονομίας, η αναγνώριση των γνώσεων και δεξιοτήτων τους και η συμμετοχή τους στη λήψη αποφάσεων. Οι οργανισμοί οφείλουν να σχεδιάσουν σαφείς ευκαιρίες καριέρας και να παρέχουν ευέλικτα ωράρια με επαρκή διαστήματα ανάπαυσης για την ισορροπία εργασίας-ζωής. Τέλος, απαιτείται μηδενική ανοχή σε εργασιακή βία και εκφοβισμό και η δημιουργία θετικού εργασιακού κλίματος.
Οι νοσηλευτές είναι πολύ περισσότερα από επαγγελματίες με στολή: είναι θεραπευτές που νοιάζονται, εκπαιδευτές που ενημερώνουν, ακούραστοι σύμμαχοι των ασθενών. Αποτελούν την καθησυχαστική παρουσία σε ευάλωτες στιγμές, τα εξειδικευμένα χέρια που χορηγούν θεραπείες και τους ακροατές με ενσυναίσθηση που κατανοούν τόσο τις ιατρικές ανάγκες όσο και την ψυχολογική πίεση.
Η αναγνώριση και στήριξη των νοσηλευτών δεν είναι μόνον ηθική υποχρέωση αλλά και αναγκαία επένδυση για το μέλλον της υγείας. Το μέλλον των συστημάτων υγείας εξαρτάται από εκείνους που βρίσκονται καθημερινά δίπλα στον άνθρωπο.
