Η Πολιτική Ιστορία Ψυχανάλυσης παρουσιάζει το βιβλίο «Πολιτική Ιστορία της Ψυχανάλυσης» του Gabarron-Garcia, από τις πότλατς, που φωτίζει τις πιο πολιτικοποιημένες και γόνιμες περιόδους της ψυχανάλυσης του 20ού αιώνα.
«Βιβλία σαν αυτό του ψυχαναλυτή Gabarron-Garcia είναι σήμερα περισσότερο αναγκαία από ποτέ, γιατί οι αγώνες που πρέπει να δοθούν σε όλα τα επίπεδα ενάντια στη βιοπολιτική και τον νεοφιλελευθερισμό, την ψυχιατρικοποίηση και τον κοινωνικό έλεγχο απαιτούν, όπως λέει ο συγγραφέας, ‘τη στράτευση και στο κλινικό πεδίο κοντά στις σύγχρονες λαϊκές τάξεις’» — Κατερίνα Μάτσα.
«Η ψυχανάλυση πρέπει να παραμένει πολιτικά ουδέτερη». Αυτή η φράση, που αποδόθηκε στον Φρόυντ, έχει χρησιμοποιηθεί ώστε να επιστρατεύεται η ψυχαναλυτική γνώση για την υποστήριξη αντιδραστικών θέσεων — ενάντια στο φύλο, στα αντιαποικιακά και στα κοινωνικά κινήματα — και συμβάλλει στη λήθη της επαναστατικής παρακαταθήκης του κλάδου.
Πολιτική Ιστορία Ψυχανάλυσης: κεντρικά σημεία
Επιστρέφοντας σε ορισμένες από τις πλέον πολιτικοποιημένες στιγμές της ιστορίας, ο Gabarron-Garcia αναλύει πώς διαμορφώθηκε η ιδέα της πολιτικής ουδετερότητας της ψυχανάλυσης και αναδεικνύει μια διαρκή γενεαλογία πολιτικών ψυχαναλυτικών πρακτικών.
Αναφέρονται από τις περίφημες πολυκλινικές, στην ψυχαναλυτική δομή για παιδιά της Βέρα Σμιτ, στην επαναστατική Ρωσία, ως το ρηξικέλευθο εγχείρημα της Σοσιαλιστικής Κολεκτίβας των Ασθενών στη Χαϊδελβέργη της δεκαετίας του 1970.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το κεφάλαιο για τη ζωή και το έργο του ψυχιάτρου και ψυχαναλυτή Φρανσουά Τοσκεγιές, θεμελιωτή της θεσμικής ψυχοθεραπείας, αρχικά στο ψυχιατρείο Σαντ-Αλμπάν και στη συνέχεια, μαζί με τον ψυχίατρο και ψυχαναλυτή Ζαν Ουρύ, στην περίφημη κλινική Λα Μπορντ.
Θεσμική ψυχοθεραπεία και κλινική πρακτική
Η θεσμική ψυχοθεραπεία περιγράφεται ως ένα κίνημα ριζικής αλλαγής στην ψυχιατρική που αμφισβήτησε την ψυχιατρική εξουσία, τον καθιερωμένο ρόλο και τη θέση του ψυχιάτρου μέσα στον θεσμό.
Στη Λα Μπορντ η ψυχανάλυση έγινε υπόθεση ολόκληρου του προσωπικού — κάτι αδιανόητο για τον ψυχιατρικό κόσμο της εποχής. Συναρθρώνοντας το θεραπευτικό με το πολιτικό, η θεσμική ψυχοθεραπεία άνοιξε νέους δρόμους στην ψυχιατρική, ως θεωρία και ως κλινική πρακτική.
Σε ξεχωριστό κεφάλαιο παρουσιάζεται επίσης το έργο της σπουδαίας ψυχαναλύτριας, φεμινίστριας και κομμουνίστριας Μαρί Λάνγκερ, και η συμβολή της στις πολιτικές διαστάσεις της ψυχαναλυτικής πράξης.
Κρίση, μαζικές ροπές και πολιτική
Το βιβλίο εξετάζει επίσης το επίκαιρο ερώτημα γιατί οι μάζες σε καιρούς κρίσης έλκονται από τον φασισμό και πώς ψυχαναλυτικές πρακτικές και ιδέες έχουν χρησιμοποιηθεί με πολιτικούς σκοπούς.
Η ιστορία που αναδεικνύει ο Gabarron-Garcia αναδιαπραγματεύεται το επίσημο αφήγημα της ψυχανάλυσης και προσφέρει κρίσιμα διδάγματα για το αναλυτικό παρόν και τις κοινωνικές προκλήσεις της εποχής.
Πρόλογος: Κατερίνα Μάτσα
Σχετικά με τον συγγραφέα
Ο ψυχαναλυτής και κλινικός ψυχολόγος Florent Gabarron-Garcia (Φλορέντ Γκαμπάρορον-Γκαρσία) είναι επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Paris 8 και μέλος της συντακτικής επιτροπής του περιοδικού Chimères, που ιδρύθηκε από τους Ντελέζ και Γκουαταρί.
Εκπαιδευμένος στην κλινική της Λα Μπορντ, ο συγγραφέας εργάζεται εδώ και δέκα χρόνια στον χώρο της ψυχιατρικής, και το βιβλίο του εξετάζει την πολιτική διάσταση της ψυχανάλυσης μέσα από ιστορικές και κλινικές μαρτυρίες.
