Πετρέλαιο σε τροχιά «φωτιάς»: Εκρηκτική άνοδος άνω του 3% μετά το νέο μπλόκο στις συνομιλίες ΗΠΑ – Ιράν. Οι τελευταίες εκτιμήσεις

Οι διεθνείς αγορές ενέργειας βρέθηκαν ξανά σε κατάσταση συναγερμού, καθώς η νέα εμπλοκή στις διαπραγματεύσεις ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν πυροδότησε ισχυρό ράλι στις τιμές του πετρελαίου. Οι επενδυτές παρακολουθούν με αυξανόμενη ανησυχία τις εξελίξεις γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, ένα από τα σημαντικότερα περάσματα πετρελαίου στον κόσμο, με τον φόβο μιας παρατεταμένης ενεργειακής κρίσης να επιστρέφει δυναμικά στο προσκήνιο.

Το συμβόλαιο του Brent κατέγραψε άνοδο περίπου 3,4%, φτάνοντας στα 107,77 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI σημείωσε ακόμα μεγαλύτερη ενίσχυση, της τάξης του 4,2%, αγγίζοντας τα 102,18 δολάρια. Η επιστροφή του WTI πάνω από το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων θεωρείται από τους αναλυτές ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς ενισχύει τις εκτιμήσεις για παραμονή των τιμών σε υψηλά επίπεδα για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Το νέο κύμα ανατιμήσεων ήρθε αμέσως μετά την έντονη αντίδραση του Ντόναλντ Τραμπ στην αντιπρόταση της Τεχεράνης για αποκλιμάκωση της κρίσης. Ο Αμερικανός πρόεδρος απέρριψε δημόσια την ιρανική πρόταση, χρησιμοποιώντας ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα και χαρακτηρίζοντάς την «απαράδεκτη», γεγονός που επιδείνωσε περαιτέρω το ήδη τεταμένο κλίμα στις αγορές.

Σενάρια κρίσης και φόβοι για νέο ενεργειακό σοκ

Η αβεβαιότητα γύρω από την κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ προκαλεί έντονο προβληματισμό στις διεθνείς αγορές, καθώς από το συγκεκριμένο πέρασμα διακινείται περίπου το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου σε περίοδο ειρήνης. Οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή στη ναυσιπλοΐα μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία, από τον πληθωρισμό έως τις μεταφορές και τη βιομηχανική παραγωγή.

Ο πρώην ενεργειακός σύμβουλος του Τζο Μπάιντεν, Άμος Χόχσταϊν, προειδοποίησε ότι η αγορά βρίσκεται σε ένα εξαιρετικά εύθραυστο σημείο. Όπως ανέφερε, το αδιέξοδο ανάμεσα στις δύο πλευρές δημιουργεί μια κατάσταση «ούτε πολέμου ούτε ειρήνης», με αποτέλεσμα η αβεβαιότητα να διατηρείται σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα. Σύμφωνα με τον ίδιο, ακόμα και αν υπάρξει συμφωνία το επόμενο διάστημα, οι τιμές του πετρελαίου δύσκολα θα αποκλιμακωθούν άμεσα.

Ο Χόχσταϊν εκτίμησε ότι το πετρέλαιο μπορεί να κινηθεί σταθερά μεταξύ 90 και 100 δολαρίων το βαρέλι έως και το τέλος του 2027, ακόμα και στην περίπτωση που τα Στενά ανοίξουν ξανά μέσα στους επόμενους μήνες. Παράλληλα, έκανε λόγο για «κίνδυνο γκρεμού» στην αγορά ενέργειας αν δεν υπάρξει συμφωνία μέχρι τον Ιούνιο, επισημαίνοντας ότι όταν η αγορά περάσει σε καθεστώς σοβαρής αναταραχής, η επαναφορά στην κανονικότητα γίνεται εξαιρετικά δύσκολη.

Οι επιλογές του Τραμπ και το τεράστιο κόστος μιας στρατιωτικής κίνησης

Την ίδια στιγμή, ο πρώην ανώτατος διοικητής του ΝΑΤΟ, ναύαρχος Τζέιμς Σταυρίδης, υποστήριξε ότι η αμερικανική πλευρά βρίσκεται πλέον μπροστά σε τρία ιδιαίτερα δύσκολα σενάρια. Το πρώτο αφορά πιθανή αποχώρηση από τη σύγκρουση, το δεύτερο νέα μεγάλης κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση και το τρίτο μια οργανωμένη επιχείρηση για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ με στρατιωτικά μέσα.

Σύμφωνα με τον ίδιο, το τελευταίο ενδεχόμενο θεωρείται πλέον το πιθανότερο, ωστόσο συνεπάγεται τεράστιο οικονομικό και στρατιωτικό κόστος. Όπως εκτίμησε, μια τέτοια επιχείρηση θα απαιτούσε εκτεταμένη ανάπτυξη ναυτικών δυνάμεων, παρουσία στρατευμάτων στην περιοχή και δαπάνες που ενδέχεται να ξεπεράσουν το 1 δισεκατομμύριο δολάρια την εβδομάδα.

Οι αγορές δείχνουν να προεξοφλούν ήδη το χειρότερο δυνατό σενάριο. Από την έναρξη της κρίσης στα τέλη Φεβρουαρίου, τόσο το Brent όσο και το WTI έχουν ενισχυθεί περισσότερο από 40%, εξέλιξη που έχει επηρεάσει άμεσα τις διεθνείς τιμές καυσίμων και μεταφορών. Αναλυτές προειδοποιούν ότι αν συνεχιστεί αυτή η πορεία, οι πιέσεις θα μεταφερθούν σύντομα και στα νοικοκυριά μέσω νέου κύματος ανατιμήσεων.

Πιέσεις σε χρηματιστήρια και φόβοι για πληθωριστική έκρηξη

Η άνοδος του πετρελαίου δεν επηρεάζει μόνο την αγορά ενέργειας αλλά και το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Στη Wall Street, οι βασικοί δείκτες δέχθηκαν πιέσεις, καθώς οι επενδυτές ανησυχούν ότι η νέα ενεργειακή κρίση θα οδηγήσει σε επιτάχυνση του πληθωρισμού και σε διατήρηση υψηλών επιτοκίων από τη Fed.

Τα τελευταία στοιχεία για τον αμερικανικό πληθωρισμό έδειξαν ετήσια αύξηση της τάξης του 3,8%, με σημαντικό μέρος της ανόδου να αποδίδεται στην αύξηση του ενεργειακού κόστους. Οι επενδυτές φοβούνται πλέον ότι μια νέα παρατεταμένη ένταση στη Μέση Ανατολή μπορεί να δημιουργήσει συνθήκες ανάλογες με εκείνες προηγούμενων πετρελαϊκών κρίσεων, επηρεάζοντας ανάπτυξη, κατανάλωση και επενδύσεις.

Παράλληλα, αρκετοί οικονομικοί αναλυτές θεωρούν ότι η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ έχει εξελιχθεί σε βασικό παράγοντα αστάθειας για ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία. Οι αγορές παρακολουθούν πλέον κάθε δήλωση από την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη, γνωρίζοντας ότι ακόμη και μια μικρή κλιμάκωση μπορεί να οδηγήσει σε νέο άλμα στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου.