Τα συμπληρώματα ωμέγα-3 παραμένουν δημοφιλή μεταξύ πολλών ηλικιωμένων, που τα χρησιμοποιούν για να αντιμετωπίσουν προβλήματα σχετιζόμενα με την ηλικία. Συνήθως προβάλλονται ως υποστηρικτικά για την καρδιαγγειακή υγεία και για τη μείωση του κινδύνου γνωστικής έκπτωσης και άνοιας.
Ωστόσο, νέα έρευνα που δημοσιεύθηκε στο The Journal of Prevention of Alzheimer’s Disease υποδεικνύει ότι οι από του στόματος κάψουλες ωμέγα-3 μπορεί στην πραγματικότητα να σχετίζονται με ταχύτερη έκπτωση της γνωστικής λειτουργίας.
Αντιφατικά δεδομένα
Πολλοί ηλικιωμένοι δηλώνουν ότι ωφελούνται από τα συμπληρώματα, αλλά τα επιστημονικά ευρήματα είναι αμφίβολα. Μελέτες σε ζώα και επιδημιολογικές έρευνες έχουν δείξει πιθανές προστατευτικές επιδράσεις στον γηράσκοντα εγκέφαλο, ενώ ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους δεν έχουν επιβεβαιώσει σαφή γνωστικά οφέλη.
Για να δοκιμάσουν αν τα συμπληρώματα όντως επιβραδύνουν τη γνωστική έκπτωση, ερευνητές από την Κίνα ανέλυσαν μακροχρόνια δεδομένα ασθενών από την Πρωτοβουλία Νευροαπεικόνισης για τη Νόσο Alzheimer (ADNI) και εξέτασαν λεπτομερείς εγκεφαλικές τομογραφίες.
Σχεδιασμός της μελέτης
Η ανάλυση κάλυψε γνωστικές αλλαγές και εικόνες εγκεφάλου σε διάστημα πέντε ετών. Συγκεκριμένα, οι ερευνητές συνέκριναν 273 χρήστες ωμέγα-3 με μια ομάδα ελέγχου 546 μη χρηστών. Οι συμμετέχοντες αντιστοιχίστηκαν ως προς την ηλικία, το φύλο, τη γενετική σύνθεση και τη διάγνωση.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι χρήστες συμπληρωμάτων παρουσίασαν ταχύτερη έκπτωση και στις τρεις βασικές γνωστικές δοκιμασίες που συμπλήρωσαν κατά τη διάρκεια της μελέτης: MMSE, ADAS‑Cog13 και CDR‑SB.
Γενετικός παράγων και ευρήματα
Το πρότυπο της ταχύτερης έκπτωσης παρέμεινε ανεξάρτητο από τη γενετική προδιάθεση. Και στις δύο ομάδες υπήρχε ο ίδιος αριθμός ατόμων με το γονίδιο APOE ε4, γνωστό ως παράγοντας υψηλότερου κινδύνου για νόσο Alzheimer, πράγμα που υποδηλώνει ότι η διαφορά στην έκπτωση δεν εξηγείται απλά από αυτόν τον γενετικό παράγοντα.
Για να κατανοήσουν πιθανούς μηχανισμούς, οι ερευνητές μελέτησαν τις εγκεφαλικές τομογραφίες αναζητώντας φυσιολογικές αλλαγές που θα μπορούσαν να αιτιολογήσουν την επιταχυνόμενη έκπτωση.
Απεικόνιση: όχι οι κλασικές πρωτεϊνοπάθειες
Η ταχύτερη γνωστική έκπτωση δεν φαινόταν να συνδέεται με τα τυπικά σημάδια της νόσου Alzheimer, όπως η συσσώρευση αμυλοειδών πλακών ή οι μη φυσιολογικές συσσωματώσεις της πρωτεΐνης tau.
Αντίθετα, οι τομογραφίες έδειξαν σημαντική μείωση στον μεταβολισμό της γλυκόζης στον εγκέφαλο. Η ερευνητική ομάδα θεωρεί ότι αυτή η πτώση μπορεί να συνδέεται με τη λήψη συμπληρωμάτων ωμέγα-3. Η μείωση του μεταβολισμού της γλυκόζης συνήθως αντανακλά συναπτική δυσλειτουργία: δηλαδή, ενώ η δομή του εγκεφάλου μπορεί να διατηρείται, η επικοινωνία μεταξύ των νευρικών κυττάρων γίνεται λιγότερο αποδοτική.
«Τα συμπληρώματα ωμέγα-3 μπορεί να σχετίζονται με επιταχυνόμενη γνωστική έκπτωση σε ηλικιωμένους, πιθανώς μέσω δυσμενών επιδράσεων στην εγκεφαλική συναπτική λειτουργία και όχι μέσω κλασικών πρωτεϊνοπαθειών της νόσου Αλτσχάιμερ», έγραψαν οι συγγραφείς στη μελέτη τους.
Περιορισμοί και αιτία-συσχέτιση
Οι συγγραφείς τονίζουν ότι τα ευρήματά τους δεν αποτελούν οριστική απόδειξη βλάβης. Πρόκειται για παρατηρητική μελέτη και όχι για τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή: εντόπισε συσχέτιση, όχι αιτιώδη σχέση.
Παρόλα αυτά, όπως επισήμαναν οι ερευνητές, αυτή η συσχέτιση αξίζει περαιτέρω διερεύνηση και υποδεικνύει την ανάγκη επαναξιολόγησης της ευρείας χρήσης των ωμέγα-3 για γνωστική προστασία.
«Αυτά τα ευρήματα αμφισβητούν την επικρατούσα άποψη ότι τα ωμέγα-3 είναι ομοιόμορφα ωφέλιμα και υπογραμμίζουν την ανάγκη για μια προσεκτική επαναξιολόγηση της ευρείας χρήσης τους για γνωστική προστασία», κατέληξαν οι συγγραφείς.
