Του Άγη Βερούτη

Η Ουκρανία ζητάει, σε περίπτωση συμπαραγωγής θαλάσσιων drones με την Ελλάδα, να ενσωματωθούν φίλτρα. Να αποκλείεται η χρήση τους εναντίον τουρκικών assets ή στην Ανατολική Μεσόγειο. Και αυτό δημιουργεί πρόβλημα.

Αν ένα ουκρανικό φίλτρο μπλοκάρει ένα ελληνικό σύστημα μπροστά σε τουρκικό στόχο —είτε πρόκειται για αποβατικό εντός των χωρικών μας υδάτων είτε για την άμυνα ελληνικής φρεγάτας απέναντι σε επίθεση κορεσμού— τότε δεν μιλάμε πλέον για συμπαραγωγή όπλου. Αγόρασε το κράτος ένα περιλαίμιο.

Το περιστατικό στη Λευκάδα

Προ λίγων ημερών ανασύρθηκε στη Λευκάδα ένα μαύρο θαλάσσιο drone MAGURA, ουκρανικής κατασκευής, πιθανώς οπλισμένο με 100 κιλά εκρηκτικών.

Εφόσον υπάρχει η τεχνική δυνατότητα να μπουν φίλτρα για τουρκικούς στόχους και για την Ανατολική Μεσόγειο, είναι προφανές ότι για την Τουρκία μπορούν να βρεθούν αντίστοιχες ρυθμίσεις. Το ερώτημα είναι γιατί για την Ελλάδα δεν βρέθηκαν.

Μοιράζονται ρόλους

Η Ελλάδα έχει κάνει δωρεά στρατιωτικού υλικού προς την Ουκρανία, ενώ, απ’ όσο γνωρίζω, η Τουρκία της πουλάει. Δεν της χαρίζει τίποτα. Είναι απόλυτα φυσιολογικό το Κίεβο να κοιτάει το συμφέρον του — είναι κράτος σε πόλεμο και μετράει ποιος του χρειάζεται και ποιος περισσεύει.

Το ενοχλητικό είναι ότι μας θεωρεί δεδομένους και νομίζει πως αρκούν οι ευχαριστίες. Δύο χαμόγελα, μια θερμή δήλωση, λίγη πατριωτική συγκίνηση για τις κοινές μας αξίες, μια φωτογραφία με τον Ζελένσκι με αμπέχονο και μαύρο ζιβάγκο των ειδικών δυνάμεων —και μια φράση του τύπου «η Ελλάδα στάθηκε από την πρώτη στιγμή στο πλευρό μας».

Η ελληνική προσφορά και το κόστος

Συγκινηθήκαμε. Κι ύστερα; Η Ελλάδα στάθηκε στην Ουκρανία και πλήρωσε διπλωματικό και οικονομικό κόστος. Μπήκε ευθέως στην ευρωπαϊκή γραμμή, δεν κράτησε ίσες αποστάσεις, δεν είπε «αφήστε τους να τα βρουν μόνοι τους». Πήρε θέση υπέρ της χώρας που δέχθηκε εισβολή.

Πρέπει, άλλωστε, να μιλάει κανείς για διεθνές δίκαιο στο Αιγαίο και στην Κύπρο αν πράγματι πιστεύει σε αυτό — και έτσι έπραξε. Το πρόβλημα αρχίζει όταν αυτή η στάση ερμηνεύεται ως δωρεάν υπηρεσία, ενώ κάθε ευρώ δημόσιου κόστους έχει ιδιοκτήτη: τον Έλληνα φορολογούμενο.

Αξιοπιστία ή αφέλεια;

Όταν στην εξωτερική μας πολιτική συγχέεται η αξιοπιστία με την αφέλεια και η θέση αρχών με τη λευκή επιταγή, κάποιοι φαίνεται πως ξεχνούν ότι εργάζονται για ένα κράτος που λέγεται Ελλάδα. Μπορεί να νομίζουν ότι είναι freelancers στο Υπουργείο Εξωτερικών. Δεν είναι.

Στηρίξαμε την Ουκρανία, άρα η Ουκρανία θα καταλάβει; Δώσαμε, άρα θα εκτιμήσει; Στηθήκαμε σωστά, άρα θα σταθεί κι αυτή όταν έρθει η δική μας ώρα; Όχι απαραίτητα — όλα αυτά είναι ρομαντικά και ακατάλληλα για εξωτερική πολιτική κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ.

Διπλό παιχνίδι

Η Ουκρανία είναι σε πόλεμο και μετράει κάθε κίνηση σκληρά. Η Τουρκία της είναι χρήσιμη: έχει τα Στενά, drones και δίαυλο με τη Μόσχα. Πατάει σε δύο βάρκες και, αντί να ριχτεί στη θάλασσα, χρεώνει εισιτήριο και στις δύο. Δεν ζητάει αγάπη. Ζητάει χρησιμότητα.

Με την Τουρκία η Ουκρανία κάνει γεωπολιτική. Με την Ελλάδα κάνει δημόσιες σχέσεις.

Τι πληρώσαμε, τι παίρνουμε

Η Ελλάδα τιμολογήθηκε με το κόστος της εμπορικής σχέσης της με τη Ρωσία, που της προμήθευε φτηνή ενέργεια. Η αύξηση του ενεργειακού κόστους πλήρωσε η ελληνική κοινωνία και ανέβασε το κόστος ζωής.

Το ερώτημα λοιπόν είναι απλό: η Ελλάδα έχασε πολλά για την Ουκρανία. Η Ουκρανία τι είναι διατεθειμένη να κάνει για την Ελλάδα; Όχι να χάσει — απλώς να κάνει;

Αντιπρόταση στο τραπέζι

Αν η συζήτηση για τα θαλάσσια drones κολλάει στο πού και πώς θα μπορεί να τα χρησιμοποιήσει η Ελλάδα, τότε το θέμα γίνεται βαθιά πολιτικό. Αν το Κίεβο φοβάται να δώσει την τεχνολογία χωρίς αντι-τουρκικό φίλτρο, ας βάλει κάτι άλλο στο τραπέζι: μια καθαρή συζήτηση για το Αιγαίο και την Κύπρο. Ή ένα πραγματικό κομμάτι από την ανασυγκρότηση που θα έρθει. Κάτι ουσιαστικό.

Όχι μόνο χαμόγελα και υποκλίσεις. Όχι μόνο «ευχαριστούμε θερμά» και μετά προσοχή μην κακοκαρδίσουμε την Άγκυρα.

Το μάθημα του Λευκού Οίκου

Στον Λευκό Οίκο, στις 28 Φεβρουαρίου 2025, οι ευχαριστίες δεν ήταν νόμισμα. Η συνάντηση Τραμπ–Ζελένσκι πήγε άσχημα, η κοινή συνέντευξη ακυρώθηκε και η συμφωνία δεν υπογράφηκε. Εκεί φάνηκε κάτι απλό: όταν ο άλλος νομίζει ότι πληρώνει, δεν αρκείται σε ευχαριστίες.

Κανείς δεν θα μας πουλούσε αγκαλίτσες αν δεν ήμασταν αγοραστές. Άρα η σωστή ερώτηση επιστρέφει προς τα μέσα: εμείς γιατί τις αγοράζουμε;

Η εικόνα που καλλιεργούμε

Ποιος αποφάσισε ότι η Ελλάδα θα δίνει στήριξη και θα εισπράττει αβροφροσύνες; Ποιος έπλασε την εικόνα του αφελούς συμμάχου που αρκείται σε μια ευγενική αναφορά στο ανακοινωθέν;

Έτσι δεν σε σέβονται. Σε θεωρούν δεδομένο. Σε βάζουν στο ράφι των προθύμων που λένε πάντα «ναι», δεν ζητάνε, δεν ενοχλούν και φεύγουν ικανοποιημένοι μετά τη χειραψία, σαν να έκλεισαν μεγάλη συμφωνία.

Η διαφορά του παζαριού

Η Τουρκία το κάνει με τον δικό της τρόπο: εκβιάζει, παζαρεύει, καθυστερεί, ανοίγει πόρτες και μετά τις κλείνει — πουλάει χρησιμότητα. Ενοχλητικό; Πολύ. Αποτελεσματικό; Συχνά, ναι.

Η Ουκρανία, όταν μιλάει με την Τουρκία, καταλαβαίνει αυτό το παιχνίδι. Όταν όμως μιλάει με την Ελλάδα, ξαφνικά θεωρεί αρκετό το «ευχαριστούμε θερμά».

Νέο τιμολόγιο

Η Ελλάδα δεν χρειάζεται να αλλάξει πλευρά. Χρειάζεται να αλλάξει τιμολόγιο. Αν διαπιστώνει ότι αυτή η σχέση δεν έχει αμοιβαιότητα, πρέπει να ξεκαθαρίσει ότι στις διακρατικές σχέσεις το «ευχαριστώ» δεν είναι νόμισμα.

Ναι, στηρίζουμε το διεθνές δίκαιο — επειδή αυτό είναι το ελληνικό συμφέρον. Ναι, στεκόμαστε απέναντι σε κάθε αλλαγή συνόρων με βία — επειδή αυτό μας αφορά. Αλλά να πάψουμε να συμπεριφερόμαστε σαν δεδομένοι.

Τι αξίζει η γεωγραφία

Η γεωγραφία μας έχει αξία. Τα λιμάνια, η ψήφος στην Ευρώπη, η πολιτική κάλυψη, δεν είναι φιλοφρονήσεις. Είναι εργαλεία κρατικής ισχύος. Όποιος τα απολαμβάνει, πρέπει και να ανταποδίδει. Διαφορετικά αυτό δεν λέγεται εξωτερική πολιτική — λέγεται κάτι άλλο.

Κι αν η Ουκρανία επιμείνει σε φίλτρα που προστατεύουν την Τουρκία, τότε με τα θαλάσσια drones παίρνει θέση απέναντι στο ελληνικό συμφέρον.

Το θέμα δεν είναι αν μας αγαπάει η Ουκρανία, αν μας συμπαθεί η Ρωσία ή αν μας υπολογίζει η Τουρκία. Το θέμα είναι αν οι Ουκρανοί μετρούν τι θα τους κοστίσει αν πάψουμε να τους στηρίζουμε αβλεπί. Γιατί, στο κάτω-κάτω, κανείς από τους υπόλοιπους που την υποστηρίζουν δεν είπε «βρισκόμαστε σε πόλεμο με τη Ρωσία»!

Η Ουκρανία μας πουλάει αγκαλίτσες.

Εμείς, γιατί τις αγοράζουμε;

agissilaos@gmail.com