Του Νίκου Κωτσικόπουλου
Η αγορά έχει προεξοφλήσει την πρώτη αύξηση επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας κατά 0,25 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ η κίνηση του euribor τριμήνου υποδηλώνει ότι οι επενδυτές δεν περιμένουν απλώς τις αποφάσεις της συνεδρίασης της ΕΚΤ στις 11 Ιουνίου για να τις τιμολογήσουν — το κάνουν ήδη.
Συγκεκριμένα, το euribor τριμήνου από την προηγούμενη σύνοδο της ΕΚΤ στις 30 Ιουνίου έχει ανέλθει στο επίπεδο του 2,199% (στρογγυλοποιημένο στο 2,20%). Με άλλα λόγια, η αγορά έχει τιμολογήσει περίπου τα 4/5 της αναμενόμενης πρώτης ανόδου και αυτή η προεξόφληση αρχίζει να περνάει στο κόστος του χρήματος, ασκώντας σταδιακά περιοριστική επίδραση, έστω και ήπια προς το παρόν.
Κινήσεις του euribor τον Απρίλιο
Το χαμηλότερο σημείο του euribor τριμήνου τον Απρίλιο καταγράφηκε στο 2,075% την 1η Απριλίου, ενώ η υψηλότερη τιμή σημειώθηκε στις 14 Απριλίου στο 2,243%. Στο δεύτερο δεκαπενθήμερο του μήνα, το επιτόκιο δεν επέστρεψε κάτω από το 2,15%, διατηρούμενο σε επίπεδα που θεωρούνται ρεαλιστικά σε σχέση με τα στοιχεία της ΕΚΤ.
Ανάγνωση από την πρόεδρο της ΕΚΤ
Στη συνέντευξή της, η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ παρέθεσε στοιχεία που δείχνουν άνοδο στο κόστος χρήματος. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ότι το μέσο κόστος έκδοσης ομολόγων στην αγορά αυξήθηκε στο 3,9% το Μάρτιο, από 3,5% τον Φεβρουάριο. Αυτό καταδεικνύει ότι επιχειρήσεις και τράπεζες οι οποίες δανείζονται μέσω ομολόγων πληρώνουν υψηλότερα επιτόκια.
Τα τραπεζικά επιτόκια των δανείων δεν εμφάνισαν σημαντικές μεταβολές τον Φεβρουάριο, αλλά η χρονική υστέρηση των στατιστικών δυσχεραίνει την αξιόπιστη εκτίμηση για τον Μάρτιο και τον Απρίλιο. Παρ’ όλα αυτά, παρατηρείται ήδη μια πιο συγκρατημένη στάση στις χρηματοδοτήσεις σε όλη την Ευρώπη.
Στενότερα κριτήρια δανειοδότησης
Σύμφωνα με την πρόσφατη έρευνα της ΕΚΤ για τα δάνεια στην Ευρωζώνη, τα κριτήρια χορήγησης δανείων προς τις επιχειρήσεις έγιναν αυστηρότερα στο πρώτο τρίμηνο του έτους. Η αυστηροποίηση αυτή αποδίδεται κυρίως στην αυξημένη ανησυχία των τραπεζών για τους οικονομικούς κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι πελάτες τους.
Παράλληλα, η ζήτηση για επιχειρηματικά δάνεια υποχώρησε ελαφρώς το α’ τρίμηνο, ιδίως όσον αφορά τις επενδύσεις πάγιου κεφαλαίου. Πρόκειται για σημάδι αυτορρύθμισης της αγοράς και μιας πρώτης, μικρής σύσφιξης ενόψει επικείμενων αυξήσεων επιτοκίων.
Αύξηση των κινδύνων στα χαρτοφυλάκια
Καθώς η αγορά δεν αναμένει μεγάλες αυξήσεις βραχυπρόθεσμα, οι κινήσεις παραμένουν μετρημένες. Ωστόσο, οι ευρωπαϊκές τράπεζες έχουν αρχίσει να αποτιμούν περισσότερο τον κίνδυνο, δεδομένου ότι έχουν «γεμίσει» τα χαρτοφυλάκιά τους με δάνεια.
Ο μέσος δείκτης δανείων προς καταθέσεις στην Ευρωζώνη ξεπερνά το 100%. Συγκεκριμένα, το Δεκέμβριο του 2025 ήταν στο 100,49%, με τρεις συστημικές τράπεζες στη Φινλανδία να εμφανίζουν ρεκόρ, έχοντας χορηγήσει δάνεια κατά 70,54% περισσότερα από το συνολικό ύψος των καταθέσεών τους.
Ορισμένες τράπεζες, κυρίως σε βόρειες χώρες, έχουν ήδη αναλάβει μεγαλύτερο ρίσκο — Εσθονία με δείκτη 114%, Γερμανία 112%, Ολλανδία 109,54% — και αυτό εξηγεί γιατί τα κριτήρια χορήγησης δανείων σκληραίνουν.
Η θέση των ελληνικών τραπεζών
Σημαντικό είναι ότι οι ελληνικές συστημικές τράπεζες εμφανίζουν έναν από τους χαμηλότερους δείκτες δανείων προς καταθέσεις: το Δεκέμβριο του 2025 ο δείκτης μετρήθηκε στο 62,55%. Οι ελληνικές τράπεζες βρίσκονται σε φάση ανάπτυξης και η πιστωτική επέκταση βασίστηκε σε δάνεια του ΤΑΑ, στα οποία τα επιτόκια είναι ουσιαστικά τα μισά.
Ως αποτέλεσμα, η επιβάρυνση των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών είναι μικρότερη, προσδίδοντας επιπλέον χαρακτηριστικά ασφαλείας. Ωστόσο, οι πρώτες, πολύ μικρές αυξήσεις σε δάνεια με κυμαινόμενα επιτόκια έχουν ήδη αρχίσει να εμφανίζονται.
