Του Άγη Βερούτη
έξοδος από επιτήρηση — Η Κομισιόν ανακοίνωσε επισήμως ότι η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει πλέον μακροοικονομικές ανισορροπίες. Η ανακοίνωση σηματοδοτεί την τυπική λήξη ενός κύκλου αξιολογήσεων, αλλά στην καθημερινότητα του πολίτη το αποτέλεσμα δεν έγινε ορατό: η φορολογική επιβάρυνση και τα μνημονιακά μέτρα παραμένουν.
Μόνο που από την επιτήρηση βγήκε και επισήμως το κράτος. Όχι ο πολίτης. Το δημόσιο εξακολουθεί να εισπράττει με όρους που επιβλήθηκαν ως έκτακτοι πριν από χρόνια και ο προϋπολογισμός του 2026 προβλέπει πολύ υψηλότερα φορολογικά μεγέθη σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν.
Φόροι που έμειναν μόνιμοι
Στην πράξη ο μέσος πολίτης δεν βλέπει χαλάρωση: ο ΕΝΦΙΑ δεν εξαφανίστηκε, ο ΦΠΑ παραμένει στα ράφια, ο ειδικός φόρος κατανάλωσης είναι μέσα στο ρεζερβουάρ και τα τέλη κυκλοφορίας επιμένουν. Η προκαταβολή φόρου και το τέλος επιτηδεύματος εξακολουθούν να επιβαρύνουν επαγγελματίες και επιχειρήσεις.
Η φορολογική μηχανή λειτουργεί σαν μόνιμη πηγή εσόδων: το κράτος, αντί να συρρικνωθεί, ψηφιοποιήθηκε και δημιούργησε νέες δομές και υπηρεσίες, αλλά δεν μείωσε ουσιαστικά τα λειτουργικά του κόστη ή τις αρμοδιότητες που παράγουν έξοδα.
Αυτή η μεταμόρφωση του δημόσιου τομέα οδήγησε σε μια κατάσταση όπου η συλλογή περισσότερων φόρων εμφανίζεται ως σταθερότητα, όχι ως έκτακτο μέτρο αντιμετώπισης κρίσης.
Τα νούμερα της πραγματικότητας
Το 2019, τα συνολικά έσοδα από φόρους ήταν περίπου 51,4 δισ. ευρώ. Ο κρατικός προϋπολογισμός για το 2026 προβλέπει περίπου 73,6 δισ. ευρώ φορολογικά έσοδα και σχεδόν 80 δισ. ευρώ καθαρά έσοδα. Η κοινωνία καλείται να πληρώσει πάνω από 20 δισ. περισσότερους φόρους σε σχέση με το 2019.
Παράλληλα, το κράτος επιδιώκει πρωτογενή πλεονάσματα γύρω στο 5% του ΑΕΠ, διατηρώντας την πίεση στους φορολογούμενους για να χρηματοδοτούν την αποπληρωμή και τα δημόσια ταμεία.
Αυτά τα μεγέθη δεν είναι «επιστροφή στην κανονικότητα» αλλά μία νέα φορολογική κανονικότητα που έγινε συνήθεια.
Πώς πλήττεται η ανάπτυξη
Η υπερφορολόγηση δεν αδειάζει μόνο τις τσέπες. Κόβει τη δυναμική της ανάπτυξης στη ρίζα: αφαιρεί κεφάλαια που θα μπορούσαν να γίνουν επένδυση, δεύτερος εργαζόμενος, νέο μηχάνημα ή αύξηση μισθού.
Το κράτος εισπράττει πριν ωριμάσει το κέρδος, πριν υπάρξει αποταμίευση, πριν ληφθεί το ρίσκο για ένα νέο επιχειρηματικό βήμα. Και μετά περιμένει από την οικονομία να μεγαλώσει με λιγότερους πόρους.
Αποτέλεσμα: το ΑΕΠ δεν αυξάνεται όσο θα μπορούσε, επειδή η παραγωγική οικονομία στερείται ρευστότητα και επενδυτικών κινήτρων.
Η φύση του κράτους σήμερα
Το κράτος δεν λειτουργεί ως συνέταιρος που βάζει κεφάλαιο και αναλαμβάνει ρίσκο. Βάζει προθεσμίες, πρόστιμα, κατασχέσεις και μπαίνει πρώτο στο τιμολόγιο και στην απόδειξη.
Όταν η επιχείρηση ή ο επαγγελματίας χάνει, το κράτος δεν μοιράζεται το ρίσκο. Όταν ο πολίτης δυσκολεύεται, η δημόσια συμπόνια δεν μεταφράζεται σε φορολογικές ελαφρύνσεις αλλά σε λόγια.
Η ψηφιοποίηση απλώς έβαλε κωδικούς και πλατφόρμες πάνω σε παλιές δομές χωρίς να τις μειώσει ουσιαστικά, έτσι διατηρήθηκε το ίδιο βάρος πάνω στην οικονομία.
Τι σημαίνει αυτό πολιτικά
Η κυβέρνηση μπορεί να πανηγυρίζει για την τυπική έξοδο από τους ελέγχους, αλλά το κρίσιμο ερώτημα είναι τι πανηγυρίζει: την αυτονομία του κράτους ή την ελάφρυνση του φορολογουμένου;
Η νέα «ελευθερία» του κράτους δεν μεταφράζεται αυτόματα σε απελευθέρωση για τον πολίτη. Αν οι πρόσθετοι πόροι που συλλέγει το κράτος δεν επιστρέψουν στην κοινωνία, τότε άλλαξε μόνο ο φορέας ελέγχου, όχι η καθημερινότητα.
Η Ελλάδα βγήκε από την επιτήρηση.
Το συμπέρασμα για τον πολίτη
Ο φορολογούμενος όχι.
Αυτόν τον κρατάει ακόμη το χέρι του κράτους. Όχι από τον ώμο. Από την τσέπη.
agissilaos@gmail.com
