Η Ευρώπη μπορεί να μειώσει το ενεργειακό κόστος, να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας και να απεξαρτηθεί από τα ορυκτά καύσιμα μόνο μέσω του επιταχυνόμενου εξηλεκτρισμού της οικονομίας, ήταν το κύριο συμπέρασμα στο Power Summit 2026 της Eurelectric που διεξήχθη στο Ελσίνκι.
Του Χάρη Φλουδόπουλου. Στη σύνοδο εκπρόσωποι της βιομηχανίας, επιχειρήσεων ηλεκτρισμού, τεχνολογίας και των data centers παρουσίασαν ένα νέο μοντέλο συνεργασίας που στοχεύει στην άμεση εισροή πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας στην πραγματική οικονομία.
Οι ομιλητές τόνισαν ότι, παρότι η παραγωγή ρεύματος έχει απανθρακοποιηθεί αισθητά, οι τομείς των μεταφορών, των κτιρίων και της βιομηχανίας παραμένουν σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένοι από πετρέλαιο και αέριο, και γι’ αυτό ο εξηλεκτρισμός αποτελεί το επόμενο κρίσιμο βήμα.
Η ενέργεια που χάνονται
Ο Jan Rosenow του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης παρουσίασε δεδομένα που δείχνουν ότι σήμερα η ηλεκτρική ενέργεια καλύπτει μόλις το 23% της τελικής ενεργειακής κατανάλωσης στην Ευρώπη, ενώ το υπόλοιπο 77% εξακολουθεί να βασίζεται σε ορυκτά καύσιμα.
Στο συνέδριο επισημάνθηκε ότι σχεδόν τα δύο τρίτα της πρωτογενούς ενέργειας χάνονται στις διαδικασίες μετατροπής και χρήσης καυσίμων, ενώ η μετάβαση σε ηλεκτρικές τεχνολογίες και ΑΠΕ μπορεί να μειώσει δραστικά αυτές τις απώλειες και, αντίστοιχα, το κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Ως πρότυπο παρουσιάστηκε η εμπειρία των σκανδιναβικών χωρών: στη Νορβηγία, τη Σουηδία και τη Φινλανδία οι αντλίες θερμότητας έχουν σε μεγάλο βαθμό αντικαταστήσει τη θέρμανση με πετρέλαιο, αποτέλεσμα του συνδυασμού φθηνού ρεύματος, φορολογικών κινήτρων και μακροπρόθεσμης πολιτικής.
Κλειδί η ενεργειακή αποδοτικότητα
Στο επίκεντρο της συζήτησης για τη βιομηχανία βρέθηκε η δυνατότητα ηλεκτροδότησης διεργασιών που θεωρούνται δύσκολες.
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε ο Rosenow, έως και το 90% των βιομηχανικών διεργασιών χαμηλής και μέσης θερμοκρασίας μπορεί τεχνικά να ηλεκτροδοτηθεί με τις διαθέσιμες τεχνολογίες, γεγονός που μετατοπίζει το πρόβλημα από την τεχνολογία στη διαμόρφωση κόστους και φορολογίας.
Συγκεκριμένα επισημάνθηκε ότι σε χώρες όπου το ρεύμα επιβαρύνεται με υψηλούς φόρους και χρεώσεις, οι επενδύσεις σε εξηλεκτρισμό αποθαρρύνονται παρά τα λειτουργικά οφέλη.
Πίεση στο ενεργειακό κόστος
Ο Paul Voss της Ευρωπαϊκής Ένωσης Αλουμινίου τόνισε ότι το κόστος ενέργειας είναι σήμερα ο πιο ισχυρός παράγοντας πίεσης για τη μεταποίηση στην Ευρώπη και ότι η βιομηχανία ανταγωνίζεται παραγωγούς με χαμηλότερο κόστος ή μεγάλα επιδοτήσεις.
Όπως είπε, η βιομηχανία χρειάζεται σταθερές και προβλέψιμες τιμές ηλεκτρισμού για να παραμείνει εντός Ευρώπης, καθώς και πρόσβαση σε ανταγωνιστικές τιμές για να συνεχίσει τη λειτουργία της.
Στο πλαίσιο αυτό παρουσιάστηκε η πρωτοβουλία της Eurelectric με τίτλο “Power Couples“, που προωθεί τη στενότερη συνεργασία μεταξύ ενεργοβόρων βιομηχανιών, data centers, παρόχων ηλεκτρικής ενέργειας και διαχειριστών δικτύων.
Η πρωτοβουλία “Power Couples”
Ο Andrea Falciai της Accenture παρουσίασε συμπεράσματα μελέτης βασισμένης σε περισσότερα από 3.500 δεδομένα αγοράς, συνεντεύξεις με επιχειρήσεις και ανάλυση δεκάδων έργων εξηλεκτρισμού.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι όταν διαφορετικοί καταναλωτές ηλεκτρισμού συντονίζουν τις επενδύσεις τους σε ΑΠΕ, αποθήκευση και ευελιξία, το συνολικό κόστος ενέργειας μειώνεται σημαντικά και αυξάνεται η απόδοση των επενδύσεων.
Προέκυψε χαρακτηριστικό παράδειγμα όπου ένα σύστημα που περιλάμβανε data center, βιομηχανική μονάδα και εταιρεία ηλεκτρισμού απέδωσε πολύ καλύτερα όταν οι υποδομές λειτουργούσαν συντονισμένα, σε αντίθεση με ξεχωριστές επενδύσεις.
Data centers ως συνεργάτες
Η σημασία των data centers συζητήθηκε εκτενώς, καθώς συχνά παρουσιάζονται ως επιβάρυνση για τα δίκτυα λόγω της αυξανόμενης ζήτησης από εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.
Η Diane Hodnett της Google επισήμανε ότι τα κέντρα δεδομένων μπορούν να συμβάλλουν στην επίλυση του προβλήματος, αφού η εταιρεία έχει συνάψει συμβάσεις αγοράς πράσινης ενέργειας πολλών γιγαβάτ στην Ευρώπη και εξετάζει τη συνδυαστική ενσωμάτωση αποθήκευσης, ευελιξίας και τοπικής παραγωγής.
Ταυτόχρονα υπογραμμίστηκε η ανάγκη καλύτερου σχεδιασμού δικτύων και χωροθέτησης ώστε η επέκταση των data centers να μην δημιουργεί νέες πιέσεις στα ηλεκτρικά συστήματα.
Ανάγκη για συνολική στρατηγική
Το γενικό συμπέρασμα ήταν ότι οι τεχνολογίες υπάρχουν ήδη: ΑΠΕ, αντλίες θερμότητας, ηλεκτρικές βιομηχανικές εφαρμογές, μπαταρίες και ευφυή δίκτυα αποτελούν ώριμες λύσεις.
Αυτό που λείπει, σύμφωνα με τους συμμετέχοντες, είναι ένα συνεκτικό πολιτικό πλαίσιο που θα μειώνει το κόστος του ηλεκτρισμού, θα επιταχύνει τις επενδύσεις σε δίκτυα και αποθήκευση και θα ενθαρρύνει συνέργειες μεταξύ βιομηχανίας και ενεργειακού τομέα.
Όπως ειπώθηκε χαρακτηριστικά στο Ελσίνκι, ο εξηλεκτρισμός δεν είναι πλέον απλώς μια πολιτική για το κλίμα. Είναι πλέον η βασική βιομηχανική στρατηγική της Ευρώπης για την ανταγωνιστικότητα, την ενεργειακή ασφάλεια και τη διατήρηση της παραγωγικής βάσης τις επόμενες δεκαετίες.
