Η έρευνα κατά του Ραχμί Κοτς ξεκίνησε από τη Γενική Εισαγγελία της Σμύρνης μετά από δηλώσεις που έγιναν στα εγκαίνια νοσοκομείου στις 5 Ιουνίου και θεωρούνται προσβλητικές προς Κούρδισσες γυναίκες. Οι δηλώσεις, όπου ο επιχειρηματίας αφηγείται έναν υποθετικό διάλογο με «αστείο» τόνο, προκάλεσαν έντονες καταγγελίες και ακολούθησαν ένοπλες επιθέσεις σε εγκαταστάσεις που συνδέονται με τον όμιλο.
Ο Ακίν Γκιουρλέκ, υπουργός Δικαιοσύνης, ανέφερε στην πλατφόρμα Χ ότι η έρευνα ξεκίνησε «με βάση δηλώσεις που θεωρούνται ότι στοχοποιούν γυναίκες και πολίτες που ανήκουν σε συγκεκριμένη εθνοτική ταυτότητα». Στην ίδια ανάρτηση τόνισε επίσης: «η χρήση τέτοιων σχολίων με το πρόσχημα ενός αστείου ή χιούμορ δεν μειώνει την αγένεια που επιδεικνύεται απέναντι στις γυναίκες μας και σε ένα συγκεκριμένο τμήμα της κοινωνίας μας».
Η Koç Holding δημοσίευσε μήνυμα συγγνώμης εκ μέρους του Ραχμί Κοτς μετά τις αντιδράσεις. Στο μήνυμά του ο επιχειρηματίας ανέφερε: «Ζητώ ειλικρινά συγγνώμη για τα λόγια μου, τα οποία δεν είχαν πρόθεση να στοχοποιήσουν κανέναν. Θα ήθελα να εκφράσω την ειλικρινή μου λύπη».
Αντιδράσεις πολιτών και οργανώσεων
Οι δηλώσεις προκάλεσαν καταγγελίες από κουρδικά και γυναικεία σχήματα, που τις χαρακτήρισαν ρατσιστικές και σεξιστικές. Το κόμμα DEM και γυναικείες οργανώσεις απαίτησαν σαφή απάντηση και δημόσια απολογία.
Ο συμπρόεδρος του DEM, Τουντζέρ Μπακιρχάν, χαρακτήρισε τις δηλώσεις «ρατσιστική ρητορική που υποτιμά τις Κούρδισσες» και πρόσθεσε ότι «τα σώματα, οι ταυτότητες και η αξιοπρέπεια των γυναικών δεν αποτελούν αντικείμενο αστείων. Καμία κοινωνική θέση, κανένα προνόμιο δεν μπορεί να ταπεινώσει τις Κούρδισσες. Δεν αποδεχόμαστε αυτή την προσέγγιση και περιμένουμε μια απτή συγγνώμη».
Το Κίνημα Ελεύθερων Γυναικών (TJA) σε ανακοίνωσή του κατήγγειλε τη ρητορική και υπογράμμισε: «Δεν θα παραμείνουμε σιωπηλοί απέναντι στις αποικιακές, ανδροκρατούμενες νοοτροπίες και τους λόγους που προσπαθούν να μας στοχοποιήσουν τόσο με ρατσιστικές όσο και με σεξιστικές προκαταλήψεις». Σε δεύτερο κείμενο το TJA τόνισε: «Αυτές οι συζητήσεις, που παράγονται με το πρόσχημα των αστείων, αντανακλούν την κυρίαρχη νοοτροπία που στοχεύει στον αγώνα για την ελευθερία που διεξάγουν οι Κούρδισσες γυναίκες και στον ηγετικό τους ρόλο στην κοινωνική αντίσταση».
Καταδίκη από Δικηγορικό Σύλλογο
Το Κέντρο Δικαιωμάτων των Γυναικών του Δικηγορικού Συλλόγου Κωνσταντινούπολης επέκρινε τις εκφράσεις και σημείωσε ότι «τα μισογύνικα και ρατσιστικά σχόλια του Ραχμί Κοτς, τα οποία ο ίδιος περιέγραψε ως “αστείο” σε εγκαίνια νοσοκομείου, είναι απαράδεκτα», προσθέτοντας ότι τα σχόλια αυτά συμβάλλουν στην «ομαλοποίηση των διακρίσεων».
Οι επικρίσεις δεν περιορίστηκαν σε πολιτικούς φορείς: γυναικείες ενώσεις και δικηγορικοί φορείς ζήτησαν να εξεταστεί και το ενδεχόμενο ποινικών ευθυνών, καθώς και να δοθεί σαφής δημόσια απάντηση από τον επιχειρηματία και τον όμιλο.
Παρά τα αιτήματα για καταδίκη, ορισμένοι πολιτικοί υπερασπίστηκαν τον Ραχμί Κοτς και εξέφρασαν αντίθετη άποψη για την έναρξη της έρευνας, επισημαίνοντας την επιρροή και την προσφορά του στην οικονομία.
Ένοπλες επιθέσεις και τοποθεσίες
Οι δηλώσεις του επιχειρηματία συνδέθηκαν με ένοπλες επιθέσεις σε εγκαταστάσεις του ομίλου και σε μία τράπεζα. Στις 7 Ιουνίου άγνωστοι πυροβόλησαν εναντίον των κεντρικών εγκαταστάσεων της Otokoç στην περιοχή Μάλτεπε της Κωνσταντινούπολης, ενώ λίγες ώρες αργότερα δεύτερο κέντρο πωλήσεων της Otokoç στην Αττάλεια δέχθηκε επίσης επίθεση.
Την ίδια νύχτα, ένοπλοι επιτέθηκαν σε υποκατάστημα της Yapı Kredi Bank στην περιοχή Σουρ του Ντιγιαρμπακίρ. Μέχρι στιγμής καμία οργάνωση δεν έχει αναλάβει την ευθύνη για αυτές τις επιθέσεις.
Το κόμμα DEM καταδίκασε τις επιθέσεις, ενώ ο πρόεδρος του MHP, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, υπερασπίστηκε τον επιχειρηματία και χαρακτήρισε λανθασμένη την απόφαση για έναρξη δικαστικής έρευνας. Σε γραπτή δήλωσή του σημείωσε ότι «δεν θεωρούμε σωστό ένας πολύτιμος επιχειρηματίας, ο οποίος στα 95 χρόνια ζωής του, με την οικογενειακή του ανατροφή και συμπεριφορά, έχει την επιθυμία να υπηρετήσει την Τουρκία, να στοχοποιείται με απαράδεκτη γλώσσα».
Το προφίλ του Ραχμί Κοτς
Ο Ραχμί Κοτς είναι Επίτιμος Πρόεδρος και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Ομίλου Κοτς, γεννημένος στις 9 Οκτωβρίου 1930 στην Άγκυρα. Σπούδασε Διοίκηση Επιχειρήσεων στο Johns Hopkins και μπήκε στην επαγγελματική ζωή το 1958 στην Otokoç.
Μεταπήδησε το 1960 στην Koç Ticaret και αργότερα ανέλαβε σημαντικές θέσεις στο συγκρότημα καθώς μεταφέρθηκε η έδρα στην Κωνσταντινούπολη το 1964. Διετέλεσε Πρόεδρος του Εκτελεστικού Συμβουλίου το 1970, Αντιπρόεδρος το 1975 και Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου το 1980, πριν παραδώσει την προεδρία στον γιο του Μουσταφά Κοτς.
Σύμφωνα με την τελευταία κατάταξη του Forbes, ο Ραχμί Κοτς βρίσκεται στην 14η θέση των πλουσιότερων στην Τουρκία, με εκτιμώμενη περιουσία περίπου 2,6 δισεκ. δολάρια. Η νομική διερεύνηση και οι πολιτικές αντιδράσεις αναμένεται να επηρεάσουν τις συζητήσεις για τα όρια λόγου και ευθυνών στην Τουρκία το επόμενο διάστημα.
