Η Παγκόσμια Ημέρα Επιζώντων από τον Καρκίνο, που γιορτάζεται την πρώτη Κυριακή του Ιουνίου και φέτος πέφτει στις 7η Ιουνίου 2026, αναδεικνύει την πρόοδο στην αντιμετώπιση των όγκων και τον ρόλο της έγκαιρης διάγνωσης για τους επιζώντες από καρκίνο.
Η έννοια του “επιζών από καρκίνο” περιλαμβάνει κάθε άνθρωπο από τη στιγμή της διάγνωσης και μετά, ανεξαρτήτως σταδίου ή πορείας θεραπείας, υπογραμμίζει η Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής και παθολόγος στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ και το Νοσοκομείο Αλεξάνδρα. Η εικόνα του καρκίνου αλλάζει: πλέον μπορεί να ελεγχθεί μακροπρόθεσμα και σε αρκετές περιπτώσεις να επιτευχθεί ίαση.
Σύμφωνα με την ίδια, τα τελευταία είκοσι χρόνια η ογκολογία κατέγραψε την ίσως σημαντικότερη επιστημονική εξέλιξη της ιστορίας της, χάρη στην κατανόηση του μοριακού υποβάθρου των όγκων και στην ανάπτυξη βιοδεικτών. Οι εργασίες που παρουσιάστηκαν στο συνέδριο της American Society of Clinical Oncology (ASCO 2026) “επιβεβαιώνουν ότι η σύγχρονη ογκολογία μετατοπίζεται από τη γενικευμένη θεραπευτική προσέγγιση προς την εξατομικευμένη ιατρική ακριβείας. Σήμερα, η επιλογή θεραπείας βασίζεται ολοένα περισσότερο στα μοριακά χαρακτηριστικά του όγκου, στο ανοσολογικό του προφίλ και στη βιολογία της νόσου κάθε ασθενούς”.
Νεότερες θεραπείες και τεχνολογίες
Ιδιαίτερα καθοριστική είναι η συνεισφορά της ανοσοθεραπείας. Όπως εξηγεί η Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, οι αναστολείς των σημείων ελέγχου του ανοσοποιητικού έχουν αλλάξει ριζικά την πρόγνωση για μορφές όπως το μελάνωμα, ο μη μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα, ο ουροθηλιακός καρκίνος και ο καρκίνος του νεφρού.
Η ίδια ανέφερε ότι “Οι μακροχρόνιες καμπύλες επιβίωσης που παρατηρούνται πλέον σε μέρος των ασθενών ήταν αδιανόητες πριν από μία δεκαετία” και τόνισε τη σημασία της μετακίνησης καινοτόμων θεραπειών στα πρώιμα στάδια νόσου.
Τα τελευταία χρόνια προέκυψαν επίσης ισχυρά θεραπευτικά εργαλεία όπως τα antibody-drug conjugates. Συγκεκριμένα, στο συνέδριο παρουσιάστηκε ότι “τα antibody-drug conjugates (ADCs), αποτελούν μία από τις σημαντικότερες θεραπευτικές εξελίξεις της τελευταίας πενταετίας. Συνδυάζοντας την ακρίβεια της μοριακής στόχευσης με τη δράση ισχυρών αντικαρκινικών φαρμάκων, επιτρέπουν την εκλεκτική καταστροφή των νεοπλασματικών κυττάρων με σχετική διατήρηση ενός ευνοϊκού προφίλ ασφάλειας. Η επιτυχία τους στον καρκίνο του μαστού, του πνεύμονα, του στομάχου και της ουροδόχου κύστης οδηγεί ήδη σε επέκταση των ενδείξεών τους σε πολλούς ακόμη τύπους καρκίνου”.
Ανοσοθεραπείες και νέες προσεγγίσεις
Επιπλέον, προόδους σημειώνουν τα διειδικά αντισώματα (bispecific antibodies), οι κυτταρικές θεραπείες και άλλες ανοσολογικές προσεγγίσεις που στοχεύουν με μεγαλύτερη ακρίβεια την ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος έναντι των καρκινικών κυττάρων.
Τα πρώτα αποτελέσματα από πολλές από αυτές τις τεχνολογίες, που παρουσιάστηκαν στο ASCO 2026, δημιουργούν ελπίδες για περαιτέρω αύξηση της συνολικής επιβίωσης τα επόμενα χρόνια και για διεύρυνση των δυνατοτήτων ιάσης.
Όπως επισημαίνει η ίδια, “Παράλληλα, η μεγαλύτερη ίσως μεταβολή αφορά τη μεταφορά αυτών των καινοτόμων θεραπειών στα πρώιμα στάδια της νόσου. Σημαντικές μελέτες που παρουσιάστηκαν φέτος έδειξαν ότι η χορήγηση ανοσοθεραπείας, ορμονοθεραπείας ή στοχευμένων παραγόντων πριν ή μετά τη χειρουργική εξαίρεση του όγκου μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο υποτροπής. Η στρατηγική αυτή έχει ως στόχο όχι απλώς την παράταση της επιβίωσης αλλά την αύξηση των ποσοστών οριστικής ίασης”.
Πρόληψη και έγκαιρη διάγνωση
Παρά τα όσα επιτεύχθηκαν, η Θεοδώρα Ψαλτοπούλου υπενθυμίζει πως κανένα φάρμακο δεν αντικαθιστά την πρόληψη. Η διεθνής κοινότητα εκτιμά ότι μεγάλο ποσοστό των κακοηθειών συνδέεται με τροποποιήσιμους παράγοντες όπως το κάπνισμα, η παχυσαρκία, η καθιστική ζωή και η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ.
Τα οργανωμένα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου, όπως η μαστογραφία, η κολονοσκόπηση και ο έλεγχος για τον HPV, παραμένουν κρίσιμα εργαλεία για να εντοπιστεί η νόσος σε προκλινικά ή πρώιμα στάδια, όταν οι θεραπείες έχουν την μέγιστη αποτελεσματικότητα.
«Η Παγκόσμια Ημέρα Επιζώντων από τον Καρκίνο αποτελεί, επομένως, μια ημέρα εορτασμού αλλά και ευαισθητοποίησης και βρίσκει την ογκολογική κοινότητα σε μια περίοδο πρωτοφανούς επιστημονικής προόδου. Τιμά τους ανθρώπους που αντιμετώπισαν ή συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν τη νόσο, αναδεικνύει τη σημασία της επιστημονικής έρευνας και υπενθυμίζει ότι η πρόληψη, η έγκαιρη διάγνωση και η πρόσβαση σε σύγχρονες, αποτελεσματικές θεραπείες μπορούν να μετατρέψουν τον καρκίνο από μια δυνητικά θανατηφόρο νόσο σε μια κατάσταση με ολοένα καλύτερη πρόγνωση και ποιότητα ζωής. Η μάχη κατά του καρκίνου συνεχίζεται, αλλά σήμερα περισσότεροι άνθρωποι από ποτέ έχουν τη δυνατότητα όχι μόνο να επιβιώσουν, αλλά να ζήσουν για πολλά χρόνια με καλή λειτουργικότητα και ποιότητα ζωής μετά τη διάγνωση της νόσου», καταλήγει η Θεοδώρα Ψαλτοπούλου.
ΑΠΕ
