επανένταξη Τουρκίας F-35 — Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο ήταν απολύτως σαφής ότι η ισχύουσα αμερικανική νομοθεσία δεν επιτρέπει στην κυβέρνηση των ΗΠΑ να επαναφέρει την Τουρκία στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35 όσο η Άγκυρα διατηρεί στην κατοχή της το ρωσικό αντιπυραυλικό σύστημα S-400.
Η δήλωση δόθηκε κατά την ακρόαση στην Επιτροπή Διεθνών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων, μετά από ερώτηση της βουλευτού των Δημοκρατικών Ντίνα Τίτους σχετικά με πρόσφατες παρατηρήσεις του Αμερικανού πρέσβη στην Άγκυρα, Τομ Μπάρακ, για ένα πιθανό σενάριο επιστροφής. Ο Μάρκο Ρούμπιο υπενθύμισε ότι ο νόμος δεσμεύει την Ουάσιγκτον και αποκλείει ελιγμούς σε αυτό το θέμα.
Νομικό πλαίσιο και συνέπειες
Στην ακρόαση ο Μάρκο Ρούμπιο τόνισε ότι η αδυναμία επανένταξης οφείλεται στις δεσμεύσεις που προβλέπει ο αμυντικός προϋπολογισμός των ΗΠΑ, γνωστός ως NDAA, καθώς και στις κυρώσεις που επιβάλλονται από τον νόμο CAATSA (Αντιμετώπιση των Αντιπάλων των ΗΠΑ Μέσω Κυρώσεων).
Ο υπουργός Εξωτερικών εξήγησε ότι, με βάση αυτά τα νομικά πλαίσια, η αμερικανική κυβέρνηση «έχει δεμένα τα χέρια της» και δεν διαθέτει διακριτική ευχέρεια για να παρακάμψει τις προβλέψεις που απαγορεύουν την επανενσωμάτωση στον μηχανισμό παράδοσης και συνεργασίας των F-35.
Ερωτήσεις στην Επιτροπή
Η ερώτηση της Ντίνα Τίτους αφορούσε τις δηλώσεις του Τομ Μπάρακ, που άφηναν ανοιχτό ένα ενδεχόμενο επανένταξης, και ζήτησε από τον Μάρκο Ρούμπιο αν υπάρχει έδαφος για αλλαγή πολιτικής. Ο υπουργός απάντησε ότι το ζήτημα δεν εξαρτάται από πολιτικές δηλώσεις αλλά από το γράμμα του νόμου.
Αναλυτικά, ο Μάρκο Ρούμπιο υπενθύμισε ότι τα μέτρα στο NDAA και οι διατάξεις του CAATSA συνιστούν νομικές δεσμεύσεις που περιορίζουν την ικανότητα της εκτελεστικής εξουσίας να λάβει μονομερείς αποφάσεις σε σχέση με τον εξοπλισμό και τη συνεργασία με τρίτες χώρες.
Ο ίδιος ο Μάρκο Ρούμπιο κατέληξε με σαφή διατύπωση, επαναλαμβάνοντας στο ακροατήριο: «Όπως γνωρίζετε, αυτό ρυθμίζεται από τον νόμο. Αυτή τη στιγμή δεν έχουμε άλλη επιλογή, διότι το θέμα διέπεται από νομοθετικές διατάξεις, τόσο από τις προβλέψεις που έχουν συμπεριληφθεί στο NDAA όσο και από άλλες διατάξεις της αμερικανικής νομοθεσίας».
Πλαίσιο νόμων και περιορισμοί
Η αναφορά σε NDAA και CAATSA δείχνει ότι πρόκειται για νομοθετήματα που συνδέονται άμεσα με την εθνική ασφάλεια και την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ, και ως τέτοια επιβάλλουν συγκεκριμένες κυρώσεις και περιορισμούς. Η τήρηση αυτών των διατάξεων δεν αφήνει περιθώρια για ευέλικτες διπλωματικές κινήσεις όταν πρόκειται για αμυντική τεχνολογία ευαίσθητης φύσης.
Η θέση που διατύπωσε ο Μάρκο Ρούμπιο αντικατοπτρίζει την επίσημη γραμμή ότι οποιαδήποτε αλλαγή στην κατάσταση θα απαιτούσε πρώτα τροποποίηση του νομοθετικού πλαισίου ή την άρση των προϋποθέσεων που έχουν τεθεί, και όχι απλώς διοικητικές αποφάσεις ή δηλώσεις εκπροσώπων.
Η παρουσίαση της υπόθεσης στην Επιτροπή Διεθνών Υποθέσεων υπογράμμισε επίσης την ευαισθησία που υπάρχει γύρω από την τεχνολογία F-35 και τους κινδύνους που σχετίζονται με την ταυτόχρονη ύπαρξη ρωσικών συστημάτων αεράμυνας όπως το S-400 σε κράτος που συμμετείχε ή θεωρείται ότι θα επανέλθει σε συνεργασία.
Συμπεράσματα και επόμενα βήματα
Συνοπτικά, ο Μάρκο Ρούμπιο κατέστησε σαφές ότι, σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο των ΗΠΑ, η επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35 δεν μπορεί να γίνει «προς το παρόν» όσο η Άγκυρα διατηρεί το S-400. Η τοποθέτηση αυτή κλείνει το δρόμο σε άμεσες διοικητικές κινήσεις και μεταφέρει την εστίαση σε ενδεχόμενες μελλοντικές νομοθετικές ή πολιτικές μεταβολές.
Η επανάληψη της φράσης «επειδή το θέμα διέπεται από νομοθετικές διατάξεις» από τον Μάρκο Ρούμπιο υπογραμμίζει την αποφασιστικότητα των ΗΠΑ να ακολουθήσουν το γράμμα του νόμου σε αυτό το ζήτημα, αφήνοντας σε δεύτερη φάση τη συζήτηση για διπλωματικές πρωτοβουλίες ή αλλαγές στη σχέση με την Τουρκία.
