ΔΠΥ και τίτλος κτήσης ανοίγουν συχνά τη συζήτηση για το όριο μεταξύ ανεξάρτητης και μισθωτής εργασίας, ειδικά μπροστά στην Επιθεώρηση Εργασίας, το Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ και τον e-ΕΦΚΑ.
Η αμοιβή με ΔΠΥ και ο τίτλος κτήσης αποτελούν θεμιτά εργαλεία της οικονομικής δραστηριότητας, αλλά η χρήση τους έχει όρια και κινδύνους.
Η ασφαλιστική τακτοποίηση ή η καταβολή εισφορών δεν αρκεί αυτόματα για να αποκλείσει τον έλεγχο της πραγματικής σχέσης.
Κρίσιμα στοιχεία σχέσης
Η Επιθεώρηση Εργασίας, το Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ και ο e-ΕΦΚΑ μπορούν να ελέγξουν αν πίσω από την ονομασία κρύβεται μισθωτή απασχόληση.
Το παρόν κείμενο περιορίζεται στην εργατική και ασφαλιστική διάσταση της χρήσης τους και στον κίνδυνο υποκρυπτόμενης μισθωτής εργασίας.
Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία του Πέτρου Παπαπέτρου, της Νίκης Χατζοπούλου και της Αλεξάνδρας Δαλιάνη*
Η ουσία υπερισχύει
Καθοριστικό στοιχείο, επομένως, δεν είναι το παραστατικό αλλά η πραγματική λειτουργία της σχέσης.
Το κρίσιμο δεν είναι μόνο το παραστατικό ούτε μόνο η ασφαλιστική αντιμετώπιση, αλλά ο τρόπος που λειτουργεί πρακτικά η συνεργασία.
Όταν η συνεργασία έχει στοιχεία σταθερής απασχόλησης, προσωπικής εξάρτησης, ωραρίου, εποπτείας και ένταξης στην επιχείρηση, η χρήση ΔΠΥ ή τίτλου κτήσης μπορεί να θεωρηθεί καταχρηστική.
Πότε το ΔΠΥ είναι νόμιμο
Η έκδοση ΔΠΥ δεν δημιουργεί αυτομάτως πρόβλημα νομιμότητας. Είναι κανονική μορφή όταν ο παρέχων υπηρεσίες δρα ως ανεξάρτητος επαγγελματίας.
Αυτό συμβαίνει όταν ο συνεργάτης οργανώνει ο ίδιος την εργασία, καθορίζει χρόνο και τρόπο εκτέλεσης και αναλαμβάνει τον επιχειρηματικό κίνδυνο.
Η διάρκεια της συνεργασίας δεν αρκεί από μόνη της για να την μετατρέψει σε εξαρτημένη, εφόσον υπάρχει ουσιαστική αυτονομία και δυνατότητα παροχής σε τρίτους.
Όρια καταχρηστικής χρήσης
Σοβαρός κίνδυνος υπάρχει όταν το ΔΠΥ χρησιμοποιείται προσχηματικά για να καλύψει μισθωτή εργασία και να αποφευχθούν υποχρεώσεις.
Οι ελεγκτικές αρχές εξετάζουν κυρίως αν υπάρχει σταθερό ωράριο, υποχρέωση φυσικής παρουσίας, παροχή οδηγιών, συνεχής εποπτεία, χρήση εξοπλισμού της επιχείρησης και οργανική ένταξη στη δομή της.
Όταν τα παραπάνω στοιχεία συσσωρεύονται, ο τυπικός χαρακτηρισμός ως παροχής ανεξάρτητων υπηρεσιών αποδυναμώνεται.
Παραδείγματα υψηλού ρίσκου
Εργαζόμενος που δουλεύει καθημερινά, υπόκειται σε έλεγχο, εντάσσεται σε ιεραρχία και χρησιμοποιεί μέσα της επιχείρησης δύσκολα είναι ανεξάρτητος, ανεξαρτήτως ΔΠΥ.
Ιδιαίτερα ευαίσθητοι τομείς είναι τα call centers, οι εταιρείες marketing, τεχνικές εταιρείες, εκπαιδευτικοί οργανισμοί, δομές υγείας και επιχειρήσεις πληροφορικής.
Όταν ολόκληρα τμήματα λειτουργούν με ΔΠΥ ενώ η πραγματικότητα παραπέμπει σε μισθωτή εργασία, ο κίνδυνος επαναχαρακτηρισμού αυξάνει.
Ρόλος του ΕΡΓΑΝΗ
Το Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ αποτελεί σήμερα εργαλείο ελέγχου της πραγματικής σχέσης και όχι μόνο μηχανισμό καταχώρισης.
Κρίσιμο είναι ότι η ύπαρξη ΑΠΔ ή η εφαρμογή της παρ. 9 του άρθρου 39 Ν.4387/2016 δεν αποκλείει τον εργατικό επαναχαρακτηρισμό.
Η ασφαλιστική και η εργατική κρίση είναι αυτοτελείς: η ΑΠΔ απεικονίζει ασφαλιστικά, δεν αποτελεί ασπίδα έναντι εργατικών ελέγχων.
Το ειδικό καθεστώς του άρθρου 39
Η παρ. 9 του άρθρου 39 του Ν.4387/2016 εισάγει ειδικό ασφαλιστικό καθεστώς για συνεργασίες με ΔΠΥ και έως έναν ή δύο αντισυμβαλλόμενους.
Το καθεστώς προβλέπει επιμερισμό εισφορών και υποβολή ΑΠΔ, αλλά δεν μετατρέπει αυτόματα τη σχέση σε εξαρτημένη.
Αν τα πραγματικά περιστατικά δείχνουν προσωπική εξάρτηση και οργανική ένταξη, η σχέση μπορεί να επαναχαρακτηριστεί ανεξάρτητα από την ασφαλιστική αντιμετώπιση.
Τίτλος κτήσης: όρια χρήσης
Ο τίτλος κτήσης προορίζεται για ευκαιριακή και μη οργανωμένη δραστηριότητα και δεν επιτρέπεται ως μόνιμος τρόπος αμοιβής.
Η συστηματική, επαναλαμβανόμενη χρήση του συνιστά ισχυρή ένδειξη κατάχρησης και μπορεί να οδηγήσει σε επαναχαρακτηρισμό ή απαίτηση έναρξης επαγγέλματος.
Και στις δύο περιπτώσεις η επιχείρηση εκτίθεται σε καταλογισμούς, πρόστιμα και αναδρομικές υποχρεώσεις.
Συνέπειες επαναχαρακτηρισμού
Ο επαναχαρακτηρισμός επιφέρει σωρευτικές συνέπειες σε εργατικό, ασφαλιστικό και φορολογικό επίπεδο.
Σε επίπεδο εργατικού δικαίου, μπορεί να προκύψουν πρόστιμα για αδήλωτη εργασία, υποχρέωση αναδρομικής συμμόρφωσης και αξιώσεις για αποδοχές, επιδόματα και αποζημίωση.
Σε επίπεδο e-ΕΦΚΑ, ο κίνδυνος αφορά αναδρομικές εισφορές, προσαυξήσεις και καταλογισμούς.
Συμπέρασμα για επιχειρήσεις
Η ουσία της σχέσης υπερισχύει πλέον σαφώς του τύπου. Για τον λόγο αυτό, η πραγματική λειτουργία της συνεργασίας αποτελεί το καθοριστικό κριτήριο νομιμότητας.
Η χρήση ΔΠΥ και τίτλου κτήσης είναι θεμιτή όταν ανταποκρίνεται σε πραγματική ανεξάρτητη ή ευκαιριακή δραστηριότητα.
Όταν όμως χρησιμοποιείται για κάλυψη σταθερής, οργανωμένης και εξαρτημένης απασχόλησης, δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους έναντι των αρμόδιων αρχών.
Επικοινωνία και υποσημειώσεις
* O Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.
O Πέτρος Παπαπέτρος είναι Partner, Διευθυντής του Τμήματος Μισθοδοσίας του Ομίλου ARTION.
Η Νίκη Χατζοπούλου είναι Δικηγόρος Παρ’Αρείω Πάγω LL.M. & Διαμεσολαβήτρια, συνεργάτης της Artion A.E.
H Aλεξάνδρα Δαλιάνη είναι Ασκούμενη Δικηγόρος.
Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες.
Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION Α.Ε. (Οιδίποδος 1-3, Χαλάνδρι|+30 210 6009062| www.artion.gr).
