Στην 25η Σύνοδο της Διακυβερνητικής Επιτροπής της UNESCO για την Επιστροφή των Πολιτιστικών Αγαθών στις Χώρες Προέλευσης (ICPRCP), που ολοκλήρωσε σήμερα τις εργασίες της, τέθηκε εκ νέου στο τραπέζι το ζήτημα της οριστικής επιστροφής και επανένωσης των Γλυπτών του Παρθενώνα, το οποίο παραμένει στην ημερήσια διάταξη της Επιτροπής από το 1984.
Το ελληνικό πλαίσιο
Η ελληνική αντιπροσωπεία παρέθεσε αναλυτικά το ιστορικό της υπόθεσης και ανέπτυξε εμπεριστατωμένα τις θέσεις της για τα Γλυπτά του Παρθενώνα, υπογραμμίζοντας το δίκαιο αίτημα για την επιστροφή και την επανένωσή τους στο Μουσείο της Ακρόπολης.
Η επιχειρηματολογία επικεντρώθηκε στην παράνομη απόκτηση των γλυπτών από τον Λόρδο Έλγιν πριν αυτά καταλήξουν στο Βρετανικό Μουσείο, στην απουσία φιρμανιού ή σχετικών σουλτανικών εγγράφων, στις καταστροφικές συνέπειες της βίαιης απόσπασής τους και στις μεταγενέστερες ακατάλληλες επεμβάσεις, καθώς και στην έλλειψη σεβασμού που, κατά την Ελλάδα, επιδεικνύει το Βρετανικό Μουσείο ως προς τα αριστουργήματα του Φειδία.
Επιπλέον, ενημέρωσε τα μέλη της Επιτροπής για τις διαρκείς προσπάθειες της ελληνικής πλευράς να βρεθεί λύση σύμφωνα με τις Συστάσεις και την Απόφαση της Επιτροπής, χωρίς όμως να έχει επιτευχθεί μέχρι σήμερα ουσιαστική πρόοδος, εξαιτίας της εμμονής της βρετανικής πλευράς στη χρήση του δανεισμού ως βάσης για πιθανή λύση.
Τελευταίες εντάσεις με τη Βρετανία
Η ελληνική αντιπροσωπεία έθεσε ακόμη ότι η βρετανική κυβέρνηση προσπάθησε πρόσφατα, παρακάμπτοντας το Κοινοβούλιο, να εξαιρέσει 16 Εθνικά Μουσεία —μεταξύ των οποίων και το Βρετανικό Μουσείο— από την εφαρμογή δύο κεφαλαίων (15 και 16) του νόμου Charities Act 2022, τα οποία θα επέτρεπαν σε μουσεία για ηθικούς λόγους να προχωρήσουν σε επιστροφές αντικειμένων στις χώρες προέλευσης.
Η ελληνική πλευρά επισήμανε ότι τα Γλυπτά του Παρθενώνα και οι συμβολισμοί τους αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς και της ελληνικής πολιτιστικής ταυτότητας και κάλεσε το Ηνωμένο Βασίλειο να αποδείξει στην πράξη τη βούλησή του να συμμορφωθεί με τις συστάσεις και αποφάσεις της Επιτροπής.
Από την άλλη πλευρά, το Ηνωμένο Βασίλειο επανέλαβε στις δικές του παγιωμένες θέσεις ότι θεωρεί πως τα γλυπτά αποκτήθηκαν νόμιμα και ότι το υπάρχον νομοθετικό πλαίσιο δεν επιτρέπει την επιστροφή τους στην Ελλάδα. Επισήμανε επίσης ότι η επισκεψιμότητα του μουσείου καθιστά τα εκθέματα προσβάσιμα σε εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως.
Πολιτική στήριξη από κράτη-μέλη
Η παρουσίαση και τα επιχειρήματα της ελληνικής αντιπροσωπείας έτυχαν θερμής υποδοχής από την πλειοψηφία των Κρατών-Μελών της Επιτροπής, μεταξύ των οποίων Ιταλία, Κολομβία, Βραζιλία, Αζερμπαϊτζάν, Κίνα, Τσεχία, Αίγυπτος, Πολωνία, Γουατεμάλα, Μπουρκίνα Φάσο, Λιβύη, Ιράν και Ζάμπια.
Υποστήριξη εξέφρασαν επίσης κράτη-παρατηρητές όπως Κύπρος, Τουρκία, Μπαχρέιν, Νιγηρία, Λίβανος, Μεξικό και Μαυριτανία. Όλα αυτά τα κράτη στήριξαν σθεναρά το ελληνικό αίτημα και ζήτησαν την εντατικοποίηση των προσπαθειών για την επίλυση, την επιστροφή και την επανένωση των Γλυπτών στην Ελλάδα.
Η Τουρκία για μία ακόμη φορά επανέλαβε ότι δεν υπάρχει κανένα σουλτανικό έγγραφο ή φιρμάνι που να νομιμοποιεί την απόσπαση των γλυπτών από το μνημείο και την απόκτησή τους από τον Λόρδο Έλγιν, και κάλεσε το Ηνωμένο Βασίλειο να μην επικαλείται στο εξής την ύπαρξη φιρμανιού σε όλα τα διεθνή διακυβερνητικά φόρα.
Η απόφαση της Επιτροπής
Η Διακυβερνητική Επιτροπή υιοθέτησε Σύσταση, το κείμενο της οποίας μεταξύ άλλων:
— Παραπέμπει στις προηγούμενες συστάσεις και αποφάσεις της.
— Σημειώνει ότι η Ελλάδα καλεί το Η.Β. να συνεργαστούν για την επανένωση των Γλυπτών και την μόνιμη έκθεσή τους στο Μουσείο της Ακρόπολης.
— Αναγνωρίζει, για πρώτη φορά, ότι τα Γλυπτά του Παρθενώνα αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς και συνδέονται άρρηκτα με την ελληνική πολιτιστική ταυτότητα.
— Εκφράζει βαθιά ανησυχία για το γεγονός ότι η επίλυση παραμένει σε εκκρεμότητα για μεγάλο διάστημα.
— Καλεί τις δύο πλευρές να εντείνουν τις προσπάθειές τους λαμβάνοντας υπόψη τις ιστορικές, πολιτιστικές, νομικές και ηθικές διαστάσεις του ζητήματος.
— Ζητά από τον Γενικό Διευθυντή της UNESCO να συμβάλει στη διευκόλυνση των απαραίτητων συναντήσεων μεταξύ Ελλάδας και Ηνωμένου Βασιλείου, με σκοπό την επίτευξη κοινά αποδεκτής λύσης.
— Αποφασίζει την ένταξη του ζητήματος των Γλυπτών στην ατζέντα της 26ης Συνόδου της Διακυβερνητικής Επιτροπής.
Η ελληνική αντιπροσωπεία
Στην Ελληνική Αντιπροσωπεία συμμετείχαν ο Γενικός Γραμματέας Πολιτισμού του Υπουργείου Πολιτισμού Γεώργιος Διδασκάλου, ο Γενικός Διευθυντής του Μουσείου Ακροπόλεως καθ. Νικόλαος Σταμπολίδης και η Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών Βασιλική Παπαγεωργίου.
Στην αντιπροσωπεία συμμετείχαν επίσης η Προϊσταμένη της Ειδικής Νομικής Υπηρεσίας του Υπουργείου Εξωτερικών Άρτεμις Παπαθανασίου και ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στην UNESCO Γεώργιος Κουμουτσάκος.
