Η ελληνική κυβέρνηση ανοίγει νέο κεφάλαιο στην προσπάθεια επαναπατρισμού εξειδικευμένων επαγγελματιών και επιστημόνων που εγκατέλειψαν τη χώρα στα χρόνια της οικονομικής κρίσης.

Με νέα κοινή απόφαση των αρμόδιων αρχών, επεκτείνονται τα φορολογικά κίνητρα και σε όσους επιλέξουν να εργαστούν πλέον σε φορείς του Δημοσίου, ενισχύοντας ακόμα περισσότερο τη στρατηγική του λεγόμενου «brain regain».

Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, οι Έλληνες του εξωτερικού που θα επιστρέψουν για να αναλάβουν θέσεις στο Δημόσιο αποκτούν πρόσβαση στο ίδιο ευνοϊκό φορολογικό καθεστώς που μέχρι σήμερα εφαρμοζόταν κυρίως στον ιδιωτικό τομέα. Την απόφαση συνυπογράφουν ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Γιώργος Κώτσηρας και ο διοικητής της ΑΑΔΕ Γιώργος Πιτσιλής.

Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο όπου η Ελλάδα επιχειρεί να ανακτήσει πολύτιμο ανθρώπινο κεφάλαιο υψηλής κατάρτισης, το οποίο μετακινήθηκε στο εξωτερικό την τελευταία δεκαπενταετία. Στόχος είναι να δοθούν ουσιαστικά κίνητρα σε επιστήμονες, ερευνητές, στελέχη πληροφορικής, μηχανικούς, γιατρούς και άλλους εξειδικευμένους επαγγελματίες ώστε να εξετάσουν σοβαρά το ενδεχόμενο επιστροφής.

Φοροαπαλλαγή 50% για διάστημα 7 ετών

Η βασική αλλαγή που εισάγεται αφορά τη σημαντική μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης για όσους επαναπατριστούν. Το νέο καθεστώς προβλέπει ότι το 50% του εισοδήματος από μισθωτή εργασία στην Ελλάδα θα απαλλάσσεται από τον φόρο εισοδήματος για συνολικό χρονικό διάστημα 7 ετών.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι μόνο το μισό εισόδημα του εργαζομένου θα φορολογείται κανονικά, αυξάνοντας αισθητά τις καθαρές αποδοχές. Το οικονομικό όφελος θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό για όσους συγκρίνουν μισθολογικές απολαβές και επαγγελματικές συνθήκες μεταξύ Ελλάδας και εξωτερικού.

Το υπουργείο Οικονομικών εκτιμά ότι η επέκταση του μέτρου στο Δημόσιο θα ενισχύσει κρίσιμες υπηρεσίες και οργανισμούς που έχουν ανάγκη από εξειδικευμένο προσωπικό με διεθνή εμπειρία. Η στόχευση αφορά κυρίως επαγγελματίες υψηλής εξειδίκευσης που μπορούν να συμβάλουν στον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης και στην ενίσχυση της τεχνογνωσίας.

Περισσότεροι από 422.688 επέστρεψαν στην Ελλάδα

Τα στοιχεία της Eurostat αποτυπώνουν τη σταδιακή αντιστροφή του φαινομένου φυγής επιστημόνων από τη χώρα. Μέχρι το 2023, είχαν επιστρέψει στην Ελλάδα περίπου 422.688 άτομα από τους συνολικά 659.547 νέους που είχαν μεταναστεύσει στο εξωτερικό από το 2010 και μετά.

Παράλληλα, μετά το 2020, περίπου 6.000 Έλληνες που εργάζονταν στο εξωτερικό αξιοποίησαν ήδη τα υπάρχοντα φορολογικά κίνητρα και επέστρεψαν στη χώρα. Τα δεδομένα αυτά ενισχύουν την πεποίθηση της κυβέρνησης ότι τα οικονομικά και φορολογικά κίνητρα λειτουργούν ως ουσιαστικό εργαλείο επαναπατρισμού. Η νέα επέκταση του μέτρου στο Δημόσιο εκτιμάται ότι θα διευρύνει ακόμα περισσότερο τον αριθμό των δυνητικών δικαιούχων. Μέχρι σήμερα, πολλοί επιστήμονες που επιθυμούσαν να επιστρέψουν δεν μπορούσαν να επωφεληθούν των ευνοϊκών ρυθμίσεων επειδή οι επαγγελματικές ευκαιρίες τους αφορούσαν αποκλειστικά δημόσιους οργανισμούς ή κρατικούς φορείς.

Ποιους αφορά το νέο καθεστώς

Το νέο φορολογικό πλαίσιο αφορά φυσικά πρόσωπα που μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα και αναλαμβάνουν εργασία ως μισθωτοί στο ελληνικό Δημόσιο. Οι αλλαγές δημιουργούν νέα δεδομένα για εργαζομένους που διαθέτουν εμπειρία σε προηγμένα επιστημονικά και τεχνολογικά πεδία. Μεταξύ των επαγγελματικών ομάδων που αναμένεται να ωφεληθούν περιλαμβάνονται πανεπιστημιακοί, ερευνητές, γιατροί, στελέχη πληροφορικής, ειδικοί στην τεχνητή νοημοσύνη, μηχανικοί, οικονομικοί αναλυτές και στελέχη διοίκησης με διεθνές υπόβαθρο. Η κυβέρνηση επιχειρεί μέσω αυτής της πολιτικής να καταστήσει πιο ανταγωνιστική την ελληνική αγορά εργασίας, ιδιαίτερα σε τομείς όπου παρατηρούνται ελλείψεις εξειδικευμένου προσωπικού. Το μέτρο θεωρείται κομβικό για τη στελέχωση κρίσιμων υπηρεσιών και την αναβάθμιση της λειτουργίας του Δημοσίου.

Στρατηγική επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο

Η νέα πρωτοβουλία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σχέδιο οικονομικής και αναπτυξιακής πολιτικής που επιδιώκει να αναστρέψει τις συνέπειες του brain drain της προηγούμενης δεκαετίας. Κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, χιλιάδες νέοι επιστήμονες αναζήτησαν καλύτερες συνθήκες εργασίας και υψηλότερες αποδοχές σε χώρες της Ευρώπης, της Αμερικής και της Μέσης Ανατολής. Πλέον, η Ελλάδα επιχειρεί να αξιοποιήσει τη διεθνή εμπειρία αυτών των επαγγελματιών ως μοχλό ανάπτυξης και μεταφοράς τεχνογνωσίας. Η επιστροφή ανθρώπων με υψηλή εξειδίκευση θεωρείται κρίσιμη τόσο για την οικονομία όσο και για τη βελτίωση των δημόσιων υπηρεσιών. Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι η επιτυχία του εγχειρήματος θα εξαρτηθεί όχι μόνο από τα φορολογικά οφέλη αλλά και από τις συνολικές συνθήκες εργασίας, τις αποδοχές, τις δυνατότητες εξέλιξης και τη σταθερότητα του επαγγελματικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα.

Νέα ώθηση στην πολιτική «brain regain»

Η επέκταση των φορολογικών κινήτρων στο Δημόσιο θεωρείται από κυβερνητικά στελέχη ως ένα ακόμα βήμα στη στρατηγική προσέλκυσης Ελλήνων επιστημόνων που διαπρέπουν στο εξωτερικό. Το οικονομικό επιτελείο εκτιμά ότι η αξιοποίηση της εμπειρίας και των δεξιοτήτων αυτών των επαγγελματιών μπορεί να λειτουργήσει πολλαπλασιαστικά για την ελληνική οικονομία. Ταυτόχρονα, το Δημόσιο αποκτά πλέον ένα ισχυρό εργαλείο προσέλκυσης στελεχών με υψηλή τεχνογνωσία και εμπειρία σε διεθνή περιβάλλοντα εργασίας. Η δυνατότητα φορολόγησης μόνο του 50% των αποδοχών για 7 χρόνια δημιουργεί ένα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που η κυβέρνηση φιλοδοξεί να αξιοποιήσει δυναμικά τα επόμενα χρόνια. Η νέα ρύθμιση αναμένεται να τεθεί στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος χιλιάδων Ελλήνων που εργάζονται ήδη στο εξωτερικό και εξετάζουν την πιθανότητα επιστροφής, ειδικά όσων ενδιαφέρονται να απασχοληθούν σε ερευνητικά κέντρα, πανεπιστήμια, ανεξάρτητες αρχές και άλλους δημόσιους