«Μπλόκο» στην ανεξέλεγκτη τουριστική ανάπτυξη: Ποια νησιά μπαίνουν στο στόχαστρο του νέου χωροταξικού πλαισίου

Νέους αυστηρούς κανόνες για την τουριστική ανάπτυξη σε δημοφιλείς προορισμούς και μικρά νησιά φέρνει το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, με στόχο να περιοριστεί η υπερδόμηση και να προστατευθούν οι φυσικοί πόροι της χώρας. Παράλληλα, το νέο μοντέλο δίνει ώθηση σε περιοχές με χαμηλή τουριστική δραστηριότητα, προσφέροντας αναπτυξιακά κίνητρα και νέες δυνατότητες επενδύσεων.

Το σχέδιο που παρουσιάζουν τα υπουργεία Περιβάλλοντος και Τουρισμού επιχειρεί να καλύψει ένα θεσμικό κενό που παρέμενε ανοιχτό για περισσότερο από μία δεκαετία, καθώς το προηγούμενο πλαίσιο είχε ουσιαστικά παγώσει από το 2012. Το νέο χωροταξικό έρχεται να καθορίσει σαφείς κατευθύνσεις για το πού και με ποιους όρους θα μπορεί να αναπτύσσεται ο τουρισμός τα επόμενα χρόνια.

Σύμφωνα με το προσχέδιο, η χώρα χωρίζεται σε πέντε διαφορετικές κατηγορίες περιοχών, ανάλογα με τον βαθμό τουριστικής ανάπτυξης και την περιβαλλοντική επιβάρυνση. Οι πιο αυστηροί περιορισμοί αφορούν τις ήδη κορεσμένες περιοχές, όπου η οικοδομική δραστηριότητα και οι νέες τουριστικές μονάδες θα υπόκεινται σε αυστηρό έλεγχο.

Στο επίκεντρο τα κορεσμένα νησιά

Στην αυστηρότερη κατηγορία εντάσσονται γνωστοί προορισμοί όπως η Μύκονος, η Σαντορίνη, η Σκιάθος, αλλά και περιοχές της Ρόδου, της Ζακύνθου και της Κρήτης. Πρόκειται για περιοχές όπου η τουριστική ανάπτυξη έχει ξεπεράσει τα όρια αντοχής των υποδομών και του φυσικού περιβάλλοντος.

Για τα συγκεκριμένα νησιά προβλέπονται σημαντικοί περιορισμοί στην επέκταση νέων τουριστικών εγκαταστάσεων, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διατήρηση της φέρουσας ικανότητας κάθε περιοχής. Το νέο πλαίσιο επιδιώκει να βάλει τέλος στη μαζική και άναρχη δόμηση που τα τελευταία χρόνια έχει προκαλέσει έντονες πιέσεις σε ύδρευση, ενέργεια, απορρίμματα και οδικά δίκτυα.

Παράλληλα, εισάγονται σαφείς περιορισμοί και για τις παράκτιες ζώνες. Συγκεκριμένα, σε απόσταση έως 25 μέτρων από τον αιγιαλό ή την ακτογραμμή απαγορεύονται πλήρως νέες κατασκευές και παρεμβάσεις, εκτός από ειδικές περιπτώσεις όπως έργα πρόσβασης για ΑμεΑ, υποδομές έκτακτης ανάγκης ή λιμενικές εγκαταστάσεις.

Οι νέοι κανόνες για τις τουριστικές επενδύσεις

Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο δεν περιορίζεται μόνο στις απαγορεύσεις. Εισάγει και νέες προϋποθέσεις για την ανάπτυξη ξενοδοχειακών μονάδων, τουριστικών κατοικιών και σύνθετων επενδύσεων, δίνοντας μεγαλύτερο βάρος στη βιωσιμότητα και στην περιβαλλοντική προστασία.

Οι περιοχές που χαρακτηρίζονται ως «Ανεπτυγμένες», δηλαδή εκείνες που παρουσιάζουν ήδη έντονη τουριστική δραστηριότητα αλλά όχι πλήρη κορεσμό, εντάσσονται στην κατηγορία Β. Εκεί θα επιτρέπονται νέες επενδύσεις υπό αυστηρές όμως προϋποθέσεις, με έλεγχο στην πυκνότητα δόμησης και στις περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

Το νέο μοντέλο σχεδιασμού δίνει προτεραιότητα σε μορφές τουρισμού χαμηλότερου περιβαλλοντικού αποτυπώματος, ενθαρρύνοντας οργανωμένες επενδύσεις με σαφείς περιβαλλοντικούς κανόνες. Παράλληλα, προωθείται η ανάπτυξη υποδομών που θα μπορούν να υποστηρίξουν πιο βιώσιμη τουριστική δραστηριότητα στο μέλλον.

Κίνητρα για λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στις περιοχές που μέχρι σήμερα παραμένουν χαμηλά στον τουριστικό χάρτη της χώρας. Οι λεγόμενες «Περιοχές υψηλής ενίσχυσης ανάπτυξης», που κατατάσσονται στην κατηγορία Ε, θα αποκτήσουν ειδικά κίνητρα για να προσελκύσουν επενδύσεις και νέες μορφές τουρισμού.

Το σχέδιο προβλέπει αξιοποίηση ανενεργών κτιρίων, επανάχρηση παλαιών οικισμών και ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών τουρισμού, όπως ο αγροτουρισμός, ο φυσιολατρικός και ο πολιτιστικός τουρισμός. Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται η αποσυμφόρηση των υπερκορεσμένων νησιών και η μεταφορά μέρους της τουριστικής δραστηριότητας σε νέους προορισμούς.

Σύμφωνα με το υπουργείο Τουρισμού, βασικός στόχος είναι η μετάβαση σε ένα διαφορετικό μοντέλο ανάπτυξης που θα εξασφαλίζει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα για τους προορισμούς και καλύτερη ισορροπία ανάμεσα στην οικονομική ανάπτυξη και την προστασία του περιβάλλοντος.

Στόχος η βιώσιμη ανάπτυξη του ελληνικού τουρισμού

Η ανάγκη για ένα νέο χωροταξικό πλαίσιο θεωρείται κρίσιμη, καθώς ο ελληνικός τουρισμός συνεχίζει να καταγράφει ιστορικά υψηλές επιδόσεις. Οι αφίξεις επισκεπτών έφτασαν περίπου τα 38 εκατομμύρια, ενώ τα συνολικά έσοδα διαμορφώθηκαν στα 23,6 δισ. ευρώ, γεγονός που αυξάνει ακόμα περισσότερο τις πιέσεις σε δημοφιλείς προορισμούς.

Την ίδια στιγμή, παρατηρείται αλλαγή στο προφίλ των ταξιδιωτών, με μικρότερη διάρκεια παραμονής και μεγαλύτερη συγκέντρωση επισκεπτών σε συγκεκριμένα νησιά και περιόδους του χρόνου. Αυτές οι εξελίξεις έχουν εντείνει τις ανάγκες για καλύτερο σχεδιασμό και ορθολογική διαχείριση των τουριστικών ροών.

Το νέο χωροταξικό πλαίσιο φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα μακροπρόθεσμο εργαλείο στρατηγικού σχεδιασμού, το οποίο θα καθορίζει τους όρους ανάπτυξης του ελληνικού τουρισμού για τα επόμενα χρόνια, διασφαλίζοντας παράλληλα την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού πλούτου της χώρας