αριστερά καρέκλες Σε λίγες ημέρες η πολιτική σκηνή είδε την κατάρρευση της Νέας Αριστεράς και μαζικές μετακινήσεις: επτά από τους έντεκα βουλευτές της κατευθύνθηκαν προς τον Αλέξη Τσίπρα και την “Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη” ενώ η Έφη Αχτσιόγλου υπέβαλε ακόμη και παραίτηση από βουλευτής.
Μαζί με τους βουλευτές έφυγαν και εκατοντάδες στελέχη, περιγράφοντας μια οργανωμένη αναδιάταξη δυνάμεων. Σύμφωνα με μαρτυρίες, όταν ο ΣΥΡΙΖΑ έχασε το 2023, “μπούκαρε” στο γραφείο του Αλέξη Τσίπρα μαζί με τον Δημήτρη Τζανακόπουλο και “απαίτησαν” το κόμμα, μια κίνηση που δείχνει ότι η επιδίωξη θέσεων ήταν κεντρικός παράγοντας.
Τις τελευταίες μέρες, το φαινόμενο αυτό περιγράφηκε με την εύγλωττη φράση “μεταμοντέρνος κανιβαλισμός καρεκλών” και η εικόνα ήταν τόσο γρήγορη που πολλοί μιλούν για πολιτική ανακατάταξη χωρίς προηγούμενο.
Η σύντομη διάσπαση και η προσέγγιση
Τα βασικά γεγονότα σε δύο γραμμές: η Νέα Αριστερά ουσιαστικά διαλύθηκε και μεγάλο μέρος του στελεχιακού δυναμικού επέλεξε να προσεγγίσει ξανά τον Αλέξη Τσίπρα. Η μετακίνηση αυτή δεν ήταν μεμονωμένη, αλλά μαζική και στοχευμένη, δείγμα ότι το κριτήριο για πολλούς έγινε η θέση και η επιβίωση στο πολιτικό προσκήνιο.
Η παραίτηση της Έφη Αχτσιόγλου από βουλευτής αποτελεί σύμβολο: όχι απλώς αλλαγή κόμματος αλλά αποχώρηση από το κοινοβουλευτικό αξίωμα, κάτι που δείχνει πόσο ισχυρό ήταν το κίνητρο για αναδιάταξη.
Αυτή η ροή στελεχών έχει πολιτικό και επικοινωνιακό αντίκτυπο, καθώς αλλάζει χρώμα στα κέντρα αποφάσεων και αναδιαμορφώνει τους πολιτικούς συσχετισμούς πριν από οποιαδήποτε οργανωμένη εσωκομματική διαδικασία.
Οι κατηγορίες και οι αντιθέσεις
Για χρόνια η Αριστερά υιοθετούσε το αφήγημα της ηθικής υπεροχής και της αντίθεσης στους «άλλους»: είχε πει συχνά ότι “Εμείς έχουμε ηθικό πλεονέκτημα” και ότι “Εμείς δεν είμαστε σαν εσάς τους διεφθαρμένους”. Αυτό το ηθικό πλεονέκτημα έγινε σύνθημα, αλλά η πραγματικότητα της εξουσίας το τέντωσε μέχρι που έδειξε ανοχές σε πρακτικές που αμφισβητούσαν τα ίδια τα ιδεώδη.
Μετά την άνοδο στην εξουσία το 2015, ήρθαν τα μνημόνια, παροχές, οφίτσια και προνόμια που στα μάτια πολλών εξασθένησαν τις διαχωριστικές γραμμές που είχαν προηγουμένως διατυπωθεί με σκληρότητα.
Η εικόνα που σχηματίζεται τώρα είναι τραγελαφική: όσοι πριν αποκαλούσαν τον Αλέξη Τσίπρα “αυταρχικό” ή “προδότη της Αριστεράς”, σήμερα προστρέχουν για να ενταχθούν στη νέα του προσπάθεια, ενώ άλλοι που ίδρυσαν τη Νέα Αριστερά για να διαφυλάξουν αξίες, δείχνουν να αναθεωρούν μπροστά σε πρακτικά κίνητρα.
Ιδεολογία ή θέση στην αίθουσα;
Η ιδεολογία μετατρέπεται σε λεπτομέρεια όταν το σημαντικό γίνεται το να “βρεθείς στη σωστή πλευρά της αίθουσας” τη στιγμή που οι ισορροπίες παίζονται. Το θέατρο της εσωτερικής κινητικότητας συνοδεύεται από εκκωφαντικά κείμενα υπέρ της ενότητας: “ενότητα της Αριστεράς”, “προοδευτικό μέτωπο” και “αντίσταση στη δεξιά” παραμένουν μοτίβα στα λόγια, ενώ στην πράξη καθορίζουν ποιος θα έχει καλύτερο γραφείο.
Η ανάδειξη αξιών εμφανίζεται ως προϋπόθεση δημόσια, αλλά στην πράξη οι κινήσεις συχνά καθορίζονται από την αναζήτηση ασφαλούς θέσης στον πολιτικό χάρτη, ιδίως όταν μια δημοσκόπηση δείχνει αύξηση της δημοφιλίας ενός ηγέτη.
Δεν είναι παγκόσμιο φαινόμενο, αλλά στην Ελλάδα έχει έντονη σάτιρα: η ρητορική της ηθικής παραμένει, ενώ οι συναλλαγές για θέσεις και επιρροή συνεχίζονται πίσω από το παρασκήνιο.
Εξαιρέσεις και προσωπικές επιλογές
Υπάρχουν και εξαιρέσεις: πρόσωπα όπως ο Παύλος Πολάκης, ο Ευκλείδης Τσακαλώτος, ο Νίκος Παππάς και άλλοι διατηρούν διαφορετική στάση και δεν ακολούθησαν τις μαζικές μετακινήσεις. Τους αναγνωρίζω και παραδέχομαι ότι μπορεί να έχουν λόγους να μην ενταχθούν πάλι στον κύκλο του Αλέξη Τσίπρα.
Ίσως αντιλαμβάνονται ότι δεν ταιριάζουν σε δομές τύπου ΙΚΕ ή θεωρούν ότι η προοπτική της επαίνισης και της υποβάθμισης δεν τους ελκύει. Η επιλογή αυτή έχει και συμβολική σημασία για το πολιτικό ήθος που επικαλούνται.
Στο τέλος, το μήνυμα είναι σαφές: άσε την ιδεολογία και πιάσε την καρέκλα. Η μόνη σταθερή παράμετρος σε αυτό το παιχνίδι είναι η κίνηση των καθισμάτων και η επανάληψη των ίδιων λόγων περί “ηθικού πλεονεκτήματος” όταν ξαναβρεθούν κάποιοι από τους μετακινούμενους στην ίδια σκηνή.
Αντί για το σεβασμό που υπήρχε κάποτε, πολλοί θα εισπράξουν ειρωνεία και χλεύη — και πιθανότατα, αν ο Αλέξης Τσίπρας θελήσει να διαμορφώσει διαφορετικά το σχήμα, να τους ρίξει “πόρτα”…
ilpsychogios@gmail.com
