Του Αντώνη Δραγγιώτη

Το Agentic Commerce είναι ένας νέος τρόπος πραγματοποίησης αγορών στο ηλεκτρονικό εμπόριο, όπου η τεχνητή νοημοσύνη ενεργεί για λογαριασμό του καταναλωτή. Αντί οι χρήστες να ψάχνουν, να συγκρίνουν και να ολοκληρώνουν αγορές, μπορούν να εμπιστευτούν αυτόνομα συστήματα που κατανοούν τις προτιμήσεις τους, αξιολογούν τις επιλογές και ακόμη και διεκπεραιώνουν συναλλαγές. Αυτοί οι “agents” ξεπερνούν τα παραδοσιακά συστήματα που απλώς προτείνουν προϊόντα, αφού μπορούν να αναλάβουν από την εύρεση προϊόντων έως την πληρωμή, ακολουθώντας τις οδηγίες του χρήστη.

Μεγάλοι τεχνολογικοί και χρηματοπιστωτικοί παίκτες επενδύουν ήδη δυναμικά στον τομέα. Εταιρείες όπως οι OpenAI, Perplexity AI, Amazon, Shopify, Walmart, PayPal, Visa ή Mastercard αναδεικνύουν την τεχνητή νοημοσύνη σε καθοριστικό παράγοντα της καταναλωτικής δραστηριότητας.

Γιατί αναπτύσσεται τώρα

Η ραγδαία πρόοδος της τεχνητής νοημοσύνης έχει καταστήσει το Agentic Commerce εφικτό: τα συστήματα έχουν βελτιωθεί στην κατανόηση των αναγκών των χρηστών, στη λήψη αποφάσεων και στην αλληλεπίδραση με ηλεκτρονικές πλατφόρμες. Ταυτόχρονα, τα συστήματα πληρωμών γίνονται πιο ασφαλή και ευέλικτα, επιτρέποντας αυτοματοποιημένες συναλλαγές.

Η αυξανόμενη ζήτηση για ευκολία είναι ένας ακόμη παράγοντας ώθησης. Οι καταναλωτές δείχνουν προθυμία να αναθέτουν επαναλαμβανόμενες αγορές ή κρατήσεις σε συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, ενώ οι έμποροι βλέπουν ευκαιρίες για αύξηση αποδοτικότητας και πωλήσεων.

Η ενσωμάτωση agents σε πλατφόρμες ηλεκτρονικών πληρωμών το τελευταίο έτος έχει επιταχύνει την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης. Μέχρι το 2030, οι αναλυτές προβλέπουν ότι το 25% των παγκόσμιων πωλήσεων ηλεκτρονικού εμπορίου θα πραγματοποιείται μέσω agents, ενώ το 55% των καταναλωτών που αγοράζουν μέσω internet θα ξεκινά την αναζήτηση προϊόντων χρησιμοποιώντας πλατφόρμες τεχνητής νοημοσύνης. Οι έμποροι που προσαρμοστούν έγκαιρα μπορούν να αποκτήσουν σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.

Αλλαγές στις αγοραστικές πρακτικές

Αντί να ξοδεύουν χρόνο σε συγκρίσεις, οι καταναλωτές θα ορίζουν προτιμήσεις — όπως προϋπολογισμό, προτιμώμενα brands ή χρόνο παράδοσης — και η τεχνητή νοημοσύνη θα αναλαμβάνει τα υπόλοιπα. Αυτό επιταχύνει τις αποφάσεις και μειώνει τα βήματα για την ολοκλήρωση μιας αγοράς.

Μια αξιοσημείωτη μετατόπιση είναι η άνοδος του conversational commerce, όπου οι αγορές γίνονται μέσα από συνομιλίες ή φωνητικές εντολές αντί για παραδοσιακές ιστοσελίδες. Σταδιακά, οι καταναλωτές μπορεί να βασίζονται περισσότερο σε αξιόπιστους agents παρά στην περιήγηση σε πολλαπλούς εμπόρους, κάτι που αναδιαμορφώνει τον τρόπο που καθιερώνεται ένα brand.

Για τον χρήστη, το κύριο όφελος είναι η ευκολία: οι agents εξοικονομούν χρόνο αναλαμβάνοντας αναζητήσεις και συναλλαγές, ενώ παρέχουν εξατομίκευση με βάση την αγοραστική συμπεριφορά. Αυτό συχνά οδηγεί σε καλύτερες επιλογές προϊόντων και σε πιθανές οικονομίες.

Αποτελέσματα και προκλήσεις στην εφαρμογή

Τα μέχρι σήμερα αποτελέσματα είναι μικτά αλλά ενθαρρυντικά. Εταιρείες αναφέρουν υψηλότερα “conversion rates” και βελτιωμένη ικανοποίηση πελατών, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη απλοποιεί πολύπλοκες αποφάσεις. Ωστόσο, δεν έχουν όλες οι πρωτοβουλίες λειτουργήσει άψογα.

Κάποιες πρώτες εφαρμογές έχουν επικριθεί ως “agent washing” — παρουσιάζονται δηλαδή ως αυτονομημένες, ενώ χρειάζονται σημαντική ανθρώπινη παρέμβαση. Τεχνικοί περιορισμοί, δυσκολίες ενσωμάτωσης δεδομένων από διαφορετικές πλατφόρμες και έλλειψη εμπιστοσύνης έχουν επιβραδύνει την υιοθέτηση σε σύνθετες ή υψηλής αξίας αγορές.

Η έλλειψη πλήρους εμπιστοσύνης από τους καταναλωτές αποτελεί σημαντικό ανασταλτικό παράγοντα: πολλοί χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη για έρευνα προϊόντων, αλλά διστάζουν να αφήσουν τις τελικές αγοραστικές αποφάσεις χωρίς τη δική τους έγκριση. Υπάρχει ανησυχία για τον έλεγχο των δαπανών και για την έλλειψη διαφάνειας στον τρόπο λήψης αποφάσεων.

Επιπλέον, οι κίνδυνοι ασφάλειας και τα περιστατικά απάτης ανησυχούν, αφού αυτοματοποιημένα συστήματα θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για μη εξουσιοδοτημένες συναλλαγές. Η αβεβαιότητα σχετικά με την ευθύνη — ποιος ευθύνεται αν ένας agent κάνει λάθος: ο καταναλωτής, ο έμπορος ή ο πάροχος των agents — περιπλέκει περαιτέρω το τοπίο, ενώ η προστασία προσωπικών δεδομένων παραμένει κρίσιμο ζήτημα.

Ρυθμιστικό πλαίσιο υπό διαμόρφωση

Τα νομικά και ρυθμιστικά πλαίσια δεν έχουν προσαρμοστεί πλήρως στις νέες λειτουργίες των αυτόνομων agents. Ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός για την τεχνητή νοημοσύνη (EU AI Act) θέτει ένα πλαίσιο για τη διαχείριση κινδύνων, αλλά δεν καλύπτει εξ ολοκλήρου τις πολύπλοκες λειτουργίες των agents, ειδικά αυτών που πραγματοποιούν συναλλαγές.

Θέματα διαφάνειας, ευθύνης και συγκατάθεσης των καταναλωτών παραμένουν ανοιχτά. Οι εποπτικές αρχές μέχρι στιγμής επικεντρώνονται σε μέτρα που ενημερώνουν τον καταναλωτή για το πότε αλληλεπιδρά με σύστημα τεχνητής νοημοσύνης και στη διατήρηση του τελικού ελέγχου στις αποφάσεις.

Τι πρέπει να κάνουν οι έμποροι

Για να παραμείνουν ανταγωνιστικοί, οι έμποροι πρέπει να εξασφαλίσουν ομαλή αλληλεπίδραση των συστημάτων τους με agents τεχνητής νοημοσύνης, παρέχοντας ακριβή δεδομένα προϊόντων, ενημερωμένα αποθέματα και διαφανείς τιμές. Απαιτείται ενσωμάτωση σε σύγχρονες πλατφόρμες και υποστήριξη ασφαλών, αυτοματοποιημένων πληρωμών.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η οικοδόμηση εμπιστοσύνης μέσω σαφών πολιτικών, αξιόπιστων παραδόσεων και ισχυρής εξυπηρέτησης πελατών.

Τελική εκτίμηση

Το Agentic Commerce είναι μια σημαντική εξέλιξη στο ηλεκτρονικό εμπόριο, αλλά παραμένει σε πρώιμο στάδιο. Έχει επιδείξει επιτυχία σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, αλλά η ευρύτερη υιοθέτησή του εξαρτάται από την οικοδόμηση εμπιστοσύνης, τη βελτίωση της τεχνολογίας και την κάλυψη νομικών και ρυθμιστικών κενών. Οι έμποροι πρέπει να προσαρμοστούν, ενώ οι καταναλωτές θα χρειαστεί να ισορροπήσουν ανάμεσα στην ευκολία και τον έλεγχο.

*Διδάκτορας Τεχνητής Νοημοσύνης, πρώην τραπεζικό στέλεχος