Η απολιγνιτοποίηση λιγνίτη στην Ελλάδα προχωρά με ταχείς ρυθμούς, κάτι που ήδη δημιουργεί ανησυχίες για την ενεργειακή επάρκεια σε περίπτωση νέας όξυνσης του πολέμου ή παρατεταμένου κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ.
Στις 16 Μαΐου έκλεισε ο ατμοηλεκτρικός σταθμός του Αγίου Δημητρίου, όπου η ΔΕΗ σχεδιάζει να αναπτύξει το πρώτο της mega data center αρχικής ισχύος 300 MW, με δυνατότητα επέκτασης έως 1 GW, ενώ στις 18 Μαΐου υπογράφηκε υπουργική απόφαση για τροποποίηση περιβαλλοντικών όρων και μετατροπή της υπερσύγχρονης μονάδας Πτολεμαΐδα 5 σε μονάδα φυσικού αερίου.
Τι άλλαξε μέσα σε λίγες μέρες
Η Πτολεμαΐδα 5 παραμένει σήμερα η μόνη λιγνιτική μονάδα που λειτουργεί στην χώρα, όμως από το νέο έτος έχει προγραμματιστεί η μετάβασή της σε αέριο, με αποτέλεσμα η Ελλάδα να κινδυνεύει να μείνει ουσιαστικά χωρίς λιγνιτική ισχύ.
Την ίδια ώρα, άλλες ευρωπαϊκές χώρες κινούνται διαφορετικά: η Γερμανία έχει ανακοινώσει ότι θα κρατήσει ανοιχτές λιγνιτικές μονάδες έως το 2038 και εμφανίζεται έτοιμη να παρατείνει τη λειτουργία τους αν η Ευρώπη αντιμετωπίσει σοβαρές ελλείψεις φυσικού αερίου τον επόμενο χειμώνα, ενώ και η Ιταλία έδωσε παράταση λειτουργίας στις δικές της λιγνιτικές εγκαταστάσεις.
Περιορισμοί των ΑΠΕ χωρίς αποθήκευση
Οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας συμβάλλουν σημαντικά στο ενεργειακό μείγμα όταν φυσάει και όταν υπάρχει ήλιος, αλλά στην Ελλάδα υπάρχει πρακτική απουσία υποδομών αποθήκευσης της παραγόμενης ενέργειας, γεγονός που μειώνει την ικανότητα των ΑΠΕ να καλύψουν κρίσιμες ανάγκες σε περιόδους διαταραχών προμήθειας.
Στο πλαίσιο αυτό, στελέχη της αντιπολίτευσης και εμπλεκόμενοι φορείς προειδοποιούν ότι η τρέχουσα τακτική προώθησης εισαγόμενου LNG και η μετατροπή λιγνιτικών μονάδων σε data centers αφήνει τη χώρα ευάλωτη σε εξωτερικούς κινδύνους προμήθειας.
Καταγγελίες και κοινοβουλευτική αντιπαράθεση
Στις 23 Απριλίου 2026, στην Ειδική Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής, ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, Παύλος Πολάκης, κατήγγειλε ευθέως τον υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκο Τσάφο, για «συνειδητή καταστροφή των υποδομών της Ελλάδας».
«Αυτή τη στιγμή εσάς, κύριε Τσάφο, σας κατηγορώ ευθέως για συνειδητή καταστροφή υποδομών της Ελλάδας, σας κατηγορώ ευθέως για υπονόμευση της ενεργειακής ασφάλειας της χώρας. Γιατί το κάνω αυτό; Γιατί κάνατε μία σύσκεψη 17 ανώτερων τεχνικών διευθυντών της ΔΕΗ, τη βδομάδα -και μάλιστα όλοι του δικού σας πολιτικού χώρου- τη βδομάδα ακριβώς πριν το Πάσχα, και τους είπατε επί λέξει τα εξής: ότι θα κλείσουν το Σεπτέμβριο οι λιγνιτικές μονάδες… Kαι η σύγχρονη μονάδα 5 της Πτολεμαΐδας, για την οποία δώσαμε 1,5 δισ. ευρώ… είναι η πιο σύγχρονη σε όλα τα Βαλκάνια, βγάζει τους λιγότερους ρύπους, είναι ανταγωνιστική και με μονάδες φυσικού αερίου… Θα την κλείσουμε και αυτή- και είπατε στο τέλος, «με τρόπο που δεν θα μπορούν να ξανανοίξουν ποτέ ξανά». Αυτό είπατε. Και σηκώθηκαν μέχρι και τεχνικοί διευθυντές δικοί σας και σας επιτέθηκαν.
Ο κ. Πολάκης συνέχισε με σκληρές αιτιάσεις για σχέσεις με εταιρείες εισαγόμενου LNG και αμφισβήτησε τα κίνητρα πίσω από τις αποφάσεις για κλείσιμο μονάδων, καλώντας την κυβέρνηση να εξηγήσει τις επιλογές της απέναντι στον κίνδυνο ενεργειακής ανασφάλειας.
Ερωτήματα για επιλογές και εναλλακτικές
Αξιολογώντας τα γεγονότα, εγείρονται ερωτήματα για το εάν έχουν εκτιμηθεί επαρκώς οι κίνδυνοι από την πλήρη απόσυρση των λιγνιτικών δυνατοτήτων και αν υπάρχουν σχέδια έκτακτης επαναλειτουργίας σε περίπτωση διακοπών προμήθειας καυσίμων.
Ειδικοί επισημαίνουν ότι η μετάβαση σε νέο ενεργειακό μείγμα απαιτεί τόσο επενδύσεις σε υποδομές αποθήκευσης όσο και διασφαλίσεις για την ασφάλεια εφοδιασμού στις χειμερινές περιόδους, πριν η χώρα απολέσει οριστικά βασικές εγχώριες πηγές παραγωγής.
Η συζήτηση συνεχίζεται σε πολιτικό και τεχνικό επίπεδο, ενώ οι αποφάσεις που ήδη λήφθηκαν (κλείσιμο 16 Μαΐου, απόφαση 18 Μαΐου, πρόγραμμα επέκτασης data centers 300 MW → 1 GW) θα καθορίσουν την πορεία της ελληνικής ενεργειακής πολιτικής τα επόμενα χρόνια.
Δείτε εδώ ολόκληρη την τοποθέτηση Πολάκη
