Η κυβέρνηση προωθεί ένα νέο διαστημικό πρόγραμμα προϋπολογισμού 350 εκατ. ευρώ, το οποίο έχει συμπεριληφθεί στην πρόταση αναθεώρησης του Εθνικού Σχεδίου «Ελλάδα 2.0» και υποβλήθηκε την 8 Μαΐου στο πλαίσιο της τελικής φάσης υλοποίησης του Ταμείου Ανάκαμψης. Η πρωτοβουλία, με στόχο την ενίσχυση των διαστημικών υποδομών και των ασφαλών δορυφορικών συνδέσεων, σχεδιάστηκε μετά από απόφαση του αναπληρωτή υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκου Παπαθανάση, και του υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρη Παπαστεργίου.
Στο κείμενο της πρότασης περιλαμβάνεται συγκεκριμένα η φράση: “επέκταση του Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων με συστήματα ασφαλούς δορυφορικής συνδεσιμότητας και διαστημικές υποδομές που θα εξυπηρετούν ανάγκες εθνικής άμυνας, πολιτικής προστασίας, ναυτιλίας, γεωργίας και άλλων στρατηγικών τομέων της οικονομίας” και προβλέπεται η μεταβίβαση του κονδυλίου προς τον European Space Agency – ESA για την υλοποίηση και τη διεξαγωγή των σχετικών διαγωνισμών.
Ανάπτυξη του οικοσυστήματος
Το νέο πρόγραμμα έρχεται καθώς ολοκληρώνεται το υπάρχον Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων, προϋπολογισμού 200 εκατ. ευρώ, που συνέβαλε στην επέκταση του εγχώριου οικοσυστήματος διαστημικών τεχνολογιών. Η ελληνική αγορά εμφανίζει πλέον διψήφιους ρυθμούς ανάπτυξης, με διεθνείς εταιρείες να επενδύουν στην παραγωγή εντός χώρας.
Εταιρείες όπως η Open Cosmos και η ICEYE έχουν εγκαταστήσει μονάδες παραγωγής στην Ελλάδα με στόχο τόσο την κάλυψη των αναγκών του ελληνικού προγράμματος όσο και την κατασκευή μικροδορυφόρων και υποσυστημάτων για εξαγωγή. Σύμφωνα με στελέχη της αγοράς, ο αριθμός των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον κλάδο έχει αυξηθεί κατά περίπου 20%.
Το νέο πακέτο δεν περιορίζεται στην προμήθεια δορυφορικών συστημάτων, αλλά στοχεύει και στη δημιουργία έργου για τις ελληνικές επιχειρήσεις μέσω του μοντέλου υλοποίησης που θα εφαρμόσει ο ESA.
Ρόλος του ESA και επιστροφή έργου
Στο πρώτο πρόγραμμα ο ESA είχε αναλάβει να εξασφαλίσει ότι περίπου το 30% της αξίας των έργων θα υλοποιηθεί από εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην ελληνική αγορά. Παράγοντες του κλάδου εκτιμούν ότι στο νέο πρόγραμμα το ποσοστό αυτό θα μπορούσε να φτάσει το 50%, αυξάνοντας το όφελος για την εγχώρια βιομηχανία.
Η μεταβίβαση πόρων στον ESA σημαίνει ότι ο οργανισμός θα διαχειριστεί τις διαγωνιστικές διαδικασίες και θα προωθήσει την ανάθεση έργων σε εταιρείες με τεχνογνωσία, ενισχύοντας την αλυσίδα αξίας στην Ελλάδα.
Η συζήτηση για το επόμενο βήμα της χώρας εντάσσεται σε ένα ευρωπαϊκό περιβάλλον που επιδιώκει τη μετατροπή του διαστήματος σε κρίσιμη υποδομή ασφάλειας και ανθεκτικότητας.
Μεταστροφή ευρωπαϊκής πολιτικής
Η νέα έκθεση της European Union Agency for the Space Programme – EUSPA της 26.5.2026 δείχνει ότι η ευρωπαϊκή διαστημική πολιτική μετακινείται από την ανάπτυξη υποδομών προς τη δημιουργία ενός ενιαίου οικοσυστήματος δεδομένων, ασφαλών επικοινωνιών και υπηρεσιών που υποστηρίζουν κρίσιμες λειτουργίες κρατών και οικονομιών.
Σύμφωνα με την EUSPA, η παγκόσμια αγορά εφαρμογών και υπηρεσιών που βασίζονται σε GNSS αναμένεται να αυξηθεί από περίπου 300 δισ. ευρώ το 2024 σε 580 δισ. ευρώ το 2034, ενώ η αγορά υπηρεσιών Παρατήρησης της Γης (EO) προβλέπεται να υπερδιπλασιαστεί από περίπου 3,5 δισ. ευρώ σε 7,9 δισ. ευρώ μέσα στην επόμενη δεκαετία.
Η ανάπτυξη προέρχεται πλέον κυρίως από υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας που βασίζονται στην ανάλυση και επεξεργασία δορυφορικών δεδομένων, όχι απλώς από την ίδια τη συσκευή.
Δορυφορικές επικοινωνίες και έσοδα
Η έκθεση επισημαίνει επίσης ότι τα έσοδα από υπηρεσίες ασφαλών δορυφορικών επικοινωνιών αναμένεται να αυξηθούν από λίγο πάνω από 200 εκατ. ευρώ το 2025 σε σχεδόν 1,2 δισ. ευρώ έως το 2040, καλύπτοντας τόσο κινητές όσο και σταθερές υπηρεσίες (MSS και FSS).
Το μοντέλο μικροδορυφόρων και οι αστερισμοί χαμηλής τροχιάς αναπτύσσονται ραγδαία: το 2025 πάνω από το 70% των περίπου 12.000 ενεργών δορυφόρων παγκοσμίως βρισκόταν σε χαμηλή τροχιά, ενώ οι μικροδορυφόροι αντιπροσώπευαν το 97% των εκτοξεύσεων του 2024.
Εφαρμογές και ψηφιακά εργαλεία
Οι τεχνολογίες Παρατήρησης της Γης, δορυφορικής πλοήγησης και ασφαλών επικοινωνιών συνδυάζονται πλέον με Τεχνητή Νοημοσύνη, υποδομές cloud και «ψηφιακούς δίδυμους» για την παραγωγή επιχειρησιακής πληροφορίας και συστημάτων λήψης αποφάσεων.
Στόχος είναι η μετάβαση από την παρακολούθηση γεγονότων μετά την εκδήλωσή τους στην πρόβλεψη και διαχείριση κινδύνων πριν εξελιχθούν σε κρίσεις, με εφαρμογές στην πρόβλεψη πυρκαγιών, την παρακολούθηση πλημμυρών, την εκτίμηση κατολισθήσεων και την υποστήριξη επιχειρήσεων πολιτικής προστασίας.
Για την Ελλάδα η νέα πρόταση σηματοδοτεί μια προσπάθεια ένταξης των διαστημικών τεχνολογιών στην εθνική ασφάλεια, την πολιτική προστασία, τη ναυτιλία, τη γεωργία και ευρύτερους στρατηγικούς τομείς της οικονομίας, με τον ESA να αναλαμβάνει κεντρικό ρόλο στην υλοποίηση και κατανομή των έργων.
