Της συντακτικής ομάδας του Bloomberg
Περισσότερα από τρία χρόνια μετά την ημέρα που η Silicon Valley Bank είδε το ένα τέταρτο των καταθέσεών της να εξαφανίζεται σε μία μόνο ημέρα, οι ρυθμιστικοί κύκλοι προειδοποιούν πως οι επόμενες κρίσεις μπορεί να επιταχυνθούν ακόμη περισσότερο — και αυτό το ενδεχόμενο σχετίζεται άμεσα με τις ταχεία αναλήψεις καταθέσεων. Η αστραπιαία ταχύτητα εκείνου του bank run πιστώθηκε εν μέρει στην ταχεία διάδοση πληροφοριών μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και στη λειτουργικότητα της ψηφιακής τραπεζικής, αλλά οι τεχνολογικές εξελίξεις δημιουργούν νέα, πιο γρήγορα κανάλια εκροών.
Οι καινοτομίες στην τεχνολογία διευκολύνουν όλο και περισσότερο τους καταθέτες να αποσύρουν χρήματα από τις τράπεζες με λιγότερη τριβή και μεγαλύτερη ταχύτητα. Εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης μπορεί σύντομα να μετακινούν κεφάλαια αυτόματα και άμεσα σαν αντίδραση σε αρνητικές ειδήσεις ή μεταβολές στα επιτόκια των καταθέσεων. Παράλληλα, η αύξηση της προσφοράς των stablecoins — ψηφιακού χρήματος που υποτίθεται ότι στηρίζεται σε πραγματικά δολάρια — προσφέρει μια εναλλακτική λύση προς τις τραπεζικές καταθέσεις και έχει προκαλέσει ανησυχία στον τραπεζικό κλάδο.
Αν προκύψει νέα κρίση, οι μηχανισμοί προστασίας που τέθηκαν σε εφαρμογή μετά το 2023 ίσως να μην αρκούν. Το ποσοστό των καταθέσεων που ξεπερνούν το ομοσπονδιακό όριο ασφάλισης των 250.000 δολαρίων — όπως συνέβη με πάνω από το 90% των καταθέσεων της Silicon Valley Bank — έχει μειωθεί από τα υψηλά του τέλους του 2021, αλλά η ευαισθησία παραμένει υψηλή.
Έλεγχος ρευστότητας και εξασφαλίσεις
Μια πρόσφατη ανάλυση της Ομοσπονδιακής Εταιρείας Ασφάλισης Καταθέσεων (FDIC) έδειξε ότι οι αναλήψεις κατά την κατάρρευση του 2023 δεν περιορίστηκαν μόνο στα μη ασφαλισμένα κεφάλαια· οι μεγαλύτεροι καταθέτες απέσυραν σχεδόν το σύνολο των καταθέσεών τους. Αυτό σημαίνει πως σε μια νέα επικίνδυνη περίοδο, ακόμη και οι τράπεζες με μεγάλο μερίδιο ασφαλισμένων καταθέσεων μπορεί να βρεθούν εκτεθειμένες.
Το κρίσιμο στοιχείο στην περίπτωση της Silicon Valley Bank ήταν ότι δεν είχε πρόσβαση στο “παράθυρο προεξόφλησης” της Federal Reserve, το οποίο θα μπορούσε να της παρείχε άμεση ρευστότητα. Παρότι σήμερα περισσότερες τράπεζες είναι θεωρητικά προετοιμασμένες για τέτοιου είδους δανεισμό, ο αριθμός τους παραμένει ανεπαρκής. Η Fed δανείζει μόνο έναντι κατάλληλων εξασφαλίσεων (cοlateral) — εξασφαλίσεων που οι τράπεζες συχνά έχουν κίνητρο να διατηρούν εκτός της διαθέσιμότητας.
Αντί για κανόνες που απαιτούν από τις τράπεζες να κρατούν επαρκή ρευστά για να καλύψουν αναλήψεις 30 ημερών — κανόνας που χάνει νόημα όταν οι καταθέσεις μπορούν να εκκενωθούν μέσα σε μια εβδομάδα — οι ρυθμιστικές αρχές θα μπορούσαν να αναγνωρίσουν την πίστωση για τις εξασφαλίσεις που οι τράπεζες έχουν ήδη δεσμεύσει στην ομοσπονδιακή κεντρική τράπεζα. Ο συνδυασμός ρευστών διαθεσίμων και δυνατότητας δανεισμού από τη Federal Reserve μετέωρων εξασφαλίσεων θα έπρεπε να καλύπτει όλες τις βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις — τόσο τις καταθέσεις όψεως όσο και κάθε άλλη χρηματοδότηση που λήγει εντός ενός μήνα.
Πρόσβαση σε μετρητά τώρα
Το ζητούμενο είναι η πρόσβαση σε μετρητά, όχι ο όγκος των ρευστών στα βιβλία. Τράπεζες που θεωρούν τις νέες αυτές απαιτήσεις υπερβολικά φορολογικές θα μπορούσαν να αντικαταστήσουν μέρος των βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεών τους με μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση, μειώνοντας την ευπάθεια σε ξαφνικές εκροές.
Αυτή η μεταβολή θα εκπληρώσει πολλαπλούς στόχους: η διασφάλιση ότι οι τράπεζες μπορούν να αποπληρώσουν όλους τους καταθέτες θα μειώσει την πιθανότητα και την ένταση μαζικών αναλήψεων. Η παροχή πιστωτικής ρευστότητας έναντι εξασφαλίσεων στην Federal Reserve μπορεί να μειώσει το διαρκές στίγμα του δανεισμού από το “παράθυρο προεξόφλησης” και να περιορίσει την εξάρτηση από τις λιγότερο αξιόπιστες οντότητες χρηματοδότησης.
Κεφάλαια και μόχλευση
Ταυτόχρονα, οι ρυθμιστικές αρχές οφείλουν να επιμείνουν σε υψηλά επίπεδα κεφαλαίου για την απορρόφηση ζημιών. Οι κεντρικές τράπεζες πρέπει να παρέχουν έκτακτη ρευστότητα μόνο σε τράπεζες που είναι φερέγγυες — κάτι που, όπως δείχνει η έρευνα, δεν συμβαίνει συχνά κατά τη διάρκεια ενός bank run. Οι πρόσφατες κινήσεις που επιτρέπουν μεγαλύτερη μόχλευση στις τράπεζες είναι επομένως κακόβουλες.
Το παραδοσιακό μοντέλο χρηματοδότησης μέσω καταθέσεων, που στηρίζει τις τράπεζες για αιώνες, μπορεί σύντομα να τεθεί υπό πρωτοφανή πίεση. Η προετοιμασία τώρα, με μέτρα που αντιμετωπίζουν τις ταχεία αναλήψεις καταθέσεων και εξασφαλίζουν άμεση πρόσβαση σε ρευστότητα, είναι απαραίτητη για την αποφυγή της επόμενης μεγάλης κρίσης.
