δεσμευτικές φορολογικές απαντήσεις — Της Μάρθας Παπασωτηρίου
Η φορολογική αβεβαιότητα παραμένει ένα από τα βασικά εμπόδια για μεγάλες επενδύσεις και σύνθετες επιχειρηματικές συναλλαγές στην Ελλάδα.
Όταν μια εταιρεία προγραμματίζει σημαντική επένδυση, εταιρικό μετασχηματισμό ή διεθνή συναλλαγή, η έλλειψη σαφούς εικόνας για τη φορολογική αντιμετώπιση μπορεί να αποτρέψει την κίνηση ή να δημιουργήσει σημαντικό επιχειρηματικό ρίσκο.
Δεσμευτικές φορολογικές απαντήσεις: τι είναι
Ο θεσμός των λεγόμενων advance tax rulings, δηλαδή οι δεσμευτικές φορολογικές απαντήσεις εκ των προτέρων, στοχεύει ακριβώς στη μείωση αυτής της αβεβαιότητας.
Με τη διαδικασία αυτή, μια επιχείρηση ζητά από τη φορολογική διοίκηση επίσημη απάντηση για το πώς θα φορολογηθεί μια μελλοντική συναλλαγή ή επένδυση. Ο επενδυτής έτσι γνωρίζει εκ των προτέρων το φορολογικό πλαίσιο και αποφεύγονται μελλοντικές διαφωνίες ή δυσάρεστες εκπλήξεις.
Διεθνές πλαίσιο και οφέλη
Ο θεσμός εφαρμόζεται εδώ και χρόνια σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες και θεωρείται βασικό εργαλείο φορολογικής ασφάλειας και επενδυτικής σταθερότητας.
Χώρες όπως η Ολλανδία, το Βέλγιο, η Ιρλανδία και το Λουξεμβούργο έχουν αναπτύξει οργανωμένα συστήματα tax rulings, που συνέβαλαν στη δημιουργία πιο προβλέψιμου επενδυτικού περιβάλλοντος.
Η φιλοσοφία είναι απλή: όσο μειώνεται η φορολογική αβεβαιότητα, τόσο διευκολύνονται οι επενδυτικές αποφάσεις και περιορίζονται οι μελλοντικές φορολογικές διαμάχες.
Τι ίσχυε μέχρι σήμερα στην Ελλάδα
Μέχρι σήμερα στην Ελλάδα δεν υπήρχε ένα γενικό και οργανωμένο πλαίσιο δεσμευτικών φορολογικών αποφάσεων για ευρύ φάσμα φορολογικών θεμάτων.
Η ΑΑΔΕ εκδίδει εγκυκλίους και οδηγίες που εξηγούν την εφαρμογή της φορολογικής νομοθεσίας, όμως αυτές έχουν γενικό χαρακτήρα και δεν αφορούν συγκεκριμένα επενδυτικά σχέδια ή επιχειρηματικές συναλλαγές.
Στην πράξη, πολλές επιχειρήσεις ζητούν διευκρινίσεις από τις φορολογικές αρχές, χωρίς όμως οι απαντήσεις να παρέχουν πάντα πλήρη δεσμευτικότητα ή επαρκή ασφάλεια δικαίου. Αυτό οδήγησε αρκετές εταιρείες σε αποφάσεις χωρίς σαφή εικόνα για τη μελλοντική φορολογική αντιμετώπιση.
Τι αλλάζει με το νέο νομοσχέδιο
Με το νέο φορολογικό νομοσχέδιο, η Ελλάδα εισάγει επίσημα τις «Φορολογικές Δεσμευτικές Απαντήσεις» (advance tax rulings).
Η νέα διαδικασία θα επιτρέπει σε επιχειρήσεις και επενδυτές να ζητούν από την ΑΑΔΕ επίσημη και δεσμευτική απάντηση για το πώς θα αντιμετωπιστεί φορολογικά μια μελλοντική επένδυση ή συναλλαγή.
Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά μέχρι στιγμής:
– οι αιτήσεις θα αφορούν μελλοντικές πράξεις ή επενδυτικά σχέδια,
– η απάντηση της ΑΑΔΕ θα δεσμεύει τη φορολογική διοίκηση υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις,
– θα προβλέπεται ειδικό τέλος, το οποίο εκτιμάται ότι θα κυμαίνεται από 5.000 έως 50.000 ευρώ, ανάλογα με την πολυπλοκότητα της υπόθεσης,
– η διαδικασία θα αφορά κυρίως μεγάλες επενδύσεις, εταιρικούς μετασχηματισμούς και διεθνείς συναλλαγές,
– θα υπάρχουν συγκεκριμένα χρονικά όρια για την έκδοση της απάντησης.
Γιατί η μεταρρύθμιση έχει σημασία
Η εισαγωγή των δεσμευτικών φορολογικών απαντήσεων θεωρείται σημαντική μεταρρύθμιση: μπορεί να ενισχύσει την ασφάλεια δικαίου και να καταστήσει την Ελλάδα πιο προβλέψιμη και φιλική προς τις επενδύσεις.
Για μια εταιρεία που σχεδιάζει μεγάλη επένδυση, η δυνατότητα να γνωρίζει εκ των προτέρων τη φορολογική μεταχείριση μειώνει την αβεβαιότητα και διευκολύνει τον οικονομικό σχεδιασμό.
Παράλληλα, το μέτρο μπορεί να μειώσει μελλοντικές φορολογικές διαφορές, καθώς οι βασικοί κανόνες θα είναι ξεκάθαροι από το αρχικό στάδιο της επένδυσης ή της συναλλαγής.
Το στοίχημα της εφαρμογής
Η επιτυχία του νέου συστήματος θα κριθεί στην πράξη. Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο η θέσπιση του πλαισίου, αλλά το πόσο γρήγορα, αποτελεσματικά και αξιόπιστα θα λειτουργήσει.
Για τις επιχειρήσεις ιδιαίτερη σημασία θα έχουν η ταχύτητα έκδοσης των αποφάσεων, η ποιότητα της τεχνικής τεκμηρίωσης, η συνέπεια στην εφαρμογή και η πραγματική δεσμευτικότητα των απαντήσεων.
Αν το σύστημα λειτουργήσει αποτελεσματικά, μπορεί να αποτελέσει σημαντικό βήμα ενίσχυσης της φορολογικής προβλεψιμότητας και της επενδυτικής εμπιστοσύνης στη χώρα, φέρνοντας την Ελλάδα πιο κοντά στις διεθνείς πρακτικές φορολογικής διαφάνειας, σταθερότητας και θεσμικής ωριμότητας.
Η Μάρθα Παπασωτηρίου είναι Partner/Head of Tax, Lawyer στην Andersen Tax Greece
