Του Σπύρου Δημητρέλη
ΕΛΑΣ Τσίπρας εμφανίστηκε χθες στο Θησείο ως νέα πολιτική παρουσία, αλλά από όσα είπε ο πρώην πρωθυπουργός η «γεννητούρια» μοιάζουν μάλλον με επανάληψη γνωστών θέσεων παρά με ριζική τομή. Η εικόνα που επικράτησε ήταν περισσότερο επανεμφάνιση πολιτικών προτάσεων που δεν εκπλήσσουν, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ περιγράφεται πλέον ως κλινικά νεκρός και απομένει ο τυπικός του ενταφιασμός.
ΕΛΑΣ Τσίπρας: Το όνομα και το μήνυμα
Το όνομα του κόμματος, ΕΛΑΣ – Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη, στέλνει δύο αντιφατικά σήματα. Η λέξη ΕΛΑΣ έχει πατριωτικό ηχόχρωμα και απευθύνεται σε δεξιότερα ακροατήρια, ενώ η λέξη Αριστερή στον τίτλο επαναφέρει σαφές αριστερό πρόσημο. Οι επικοινωνιολόγοι φαίνεται ότι επιδίωξαν ένα ιδιόμορφο μείγμα, στο οποίο αποτυπώνονται και αναφορές στην πρώιμη περίοδο του ΠΑΣΟΚ και του Ανδρέα Παπανδρέου, όπως η ρητορική τύπου «Η Ελλάς ανήκει στους Έλληνες» και η χρήση της λέξης «Σοσιαλιστικό» στο παρελθόν.
Χρώματα και αποδέκτες
Η χρωματική παλέτα του νέου κόμματος περιλαμβάνει βαθύ μπλε, γαλάζιο ουρανού, κίτρινο-πορτοκαλί και μοβ — όχι κόκκινο. Η εισαγωγή του μπλε και του γαλάζιου δείχνει προσπάθεια προσέλκυσης απογοητευμένων ψηφοφόρων της ΝΔ ή δεξιών αντισυστημικών που θέλουν «ανατροπές». Παρόμοιες πλουραλιστικές χρωματικές επιλογές έχουν δοκιμαστεί στο παρελθόν από κόμματα που δεν μακροημέρευσαν, όπως η Πολιτική Άνοιξη του Αντώνη Σαμαρά το 1993 και το Κίνημα Ελευθέρων Πολιτών του Δημήτρη Αβραμόπουλου.
Σκηνοθεσία με αναφορές στο παρελθόν
Η σκηνοθεσία της παρουσίασης, και συγκεκριμένα η στιγμή με το κορίτσι που έδωσε το γραπτό μήνυμα στον Αλέξη Τσίπρα, παρέπεμψε ευθέως στην εικόνα του κοριτσιού με τα τεσσάρων χρωμάτων γαρύφαλλα στις εκλογές του 1985 του Ανδρέα Παπανδρέου. Η επιλογή αυτή φανερώνει προσπάθεια κινητοποίησης συναισθημάτων αντίστοιχων με εκείνα που προκαλούσε ο Ανδρέας Παπανδρέου και συνάδει με την έμμονη αντιγραφή στοιχείων από την πολιτική του κληρονομιά.
Το πολιτικό περιεχόμενο της ομιλίας
Το περιεχόμενο της ομιλίας στο Θησείο εμπεριείχε κυρίως αριστερού προσανατολισμού δεσμεύσεις: αναφορές στη στήριξη της εργασίας, στην προστασία μεταναστών και προσφύγων και στην κριτική για τον «πλούτο των λίγων και ισχυρών». Συνολικά έξι υποσχέσεις κινήθηκαν προς αυτή την κατεύθυνση, χωρίς όμως να συνοδεύονται από λεπτομερή σχέδια υλοποίησης.
Η ομιλία ήταν φορτισμένη συναισθηματικά και γεμάτη συνθήματα (δημοκρατία, δικαιοσύνη, προστασία αδυνάτων). Ξεχώρισε η αναφορά στην Ουκρανία, όπου ο Τσίπρας είπε ότι «πέφτουν κορμιά» χωρίς να κατονομάζει την εισβολέα Ρωσία, καθώς και η πρόθεση για «επιστροφή σε πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική», σημείο που παραπέμπει σε φιλορωσικές και αντισυστημικές θέσεις. Υπήρξε επίσης φιλοϊρανική αναφορά με καταδίκη των αμερικανικών στρατιωτικών επιχειρήσεων στο Ιράν.
Ποιοι πολιτικοί πρέπει να ανησυχούν
Ποιοι από τους πολιτικούς αρχηγούς θα ανησυχήσουν από την επανεμφάνιση του Αλέξη Τσίπρα; Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δύσκολα θα προβληματιστεί — αντιθέτως, ο ίδιος μπορεί να θεωρεί ότι το όνομα Τσίπρας ξυπνά αρνητικές αναμνήσεις σε κεντροδεξιά μεσαία στρώματα για τα πεπραγμένα της διακυβέρνησής του (υπερφορολόγηση, αναποτελεσματικότητα, οικονομική στασιμότητα και ανασφάλεια).
Η σχέση με τον Νίκο Ανδρουλάκη είναι πιο περίπλοκη: ο Τσίπρας εμφανίζεται πιο επικοινωνιακός, αλλά δεν παρουσίασε πειστική κεντρώα ή κεντροαριστερή ατζέντα, κι έτσι επιτρέπει στον αρχηγό του ΠΑΣΟΚ να διατηρήσει τους κεντρώους ψηφοφόρους του. Τα μηνύματα που παραπέμπουν στον Ανδρέα Παπανδρέου μάλλον δεν θα πείσουν όπως και στο παρελθόν.
Οι πραγματικοί αντίπαλοι του νέου εγχειρήματος βρίσκονται αριστερά του ΠΑΣΟΚ: εκεί θα αντλήσει κυρίως ψηφοφόρους ο Τσίπρας, με ό,τι αυτό σημαίνει για το όριο της εκλογικής του επιρροής. Στο ερώτημα από ποιο ποσοστό και πάνω θα θεωρηθεί επιτυχημένο το εγχείρημα, ο γράφων κρίνει ότι ο πήχης είναι το 17% που έλαβε ως αρχηγός του ΣΥΡΙΖΑ το 2023.
