Του Γιάννη Χατζή, προέδρου της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων — χωροταξικό τουρισμού στο επίκεντρο της συζήτησης για την ανάπτυξη και τις επενδύσεις.
Ο ελληνικός τουρισμός παραμένει ένας από τους βασικούς πυλώνες της οικονομίας, δημιουργώντας χιλιάδες θέσεις εργασίας, στηρίζοντας τοπικές κοινωνίες και συνεισφέροντας σημαντικά στα δημόσια έσοδα.
Για αυτό τον λόγο, οι αποφάσεις που αφορούν τη χωροταξική οργάνωση του κλάδου έχουν μεγάλη βαρύτητα: επηρεάζουν επιχειρήσεις, υποδομές και συνολικά την αναπτυξιακή πορεία της χώρας.
Ανάγκη για σύγχρονο πλαίσιο
Ο ξενοδοχειακός κλάδος ζητούσε για χρόνια ένα σύγχρονο και λειτουργικό πλαίσιο. Ένα ορθολογικό Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό μπορεί να θέσει σταθερούς κανόνες, να ενισχύσει την ασφάλεια δικαίου και να δημιουργήσει ένα πιο αξιόπιστο περιβάλλον για επενδύσεις.
Επενδυτές, Έλληνες και ξένοι, χρειάζονται ξεκάθαρους κανόνες για να προχωρήσουν είτε σε νέες μονάδες είτε στην αναβάθμιση υπαρχουσών εγκαταστάσεων.
Κίνδυνοι από οριζόντιες απαγορεύσεις
Ωστόσο, ένα πλαίσιο που θα βασιστεί σε λανθασμένες επιλογές, αυστηρούς οριζόντιους περιορισμούς και γενικές απαγορεύσεις μπορεί να γυρίσει πίσω την τουριστική ανάπτυξη πολλά χρόνια και να δημιουργήσει προβλήματα που θα χρειαστούν δεκαετίες για να αποκατασταθούν.
Το χωροταξικό δεν πρέπει να είναι μηχανισμός απαγορεύσεων, αλλά στρατηγικό εργαλείο κατευθύνσεων και προτεραιοτήτων.
Τοπικές ιδιαιτερότητες και κλίνες
Είναι λάθος να επιβάλλονται ενιαίοι περιορισμοί, όπως για παράδειγμα όρια στις κλίνες, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής. Η Ελλάδα δεν είναι μια ενιαία τουριστική αγορά.
Οι ανάγκες ενός μικρού νησιού, μιας ορεινής περιοχής ή ενός ώριμου προορισμού διαφέρουν. Σε προορισμούς όπως η Κρήτη, η Ρόδος, η Κέρκυρα και η Κως, η δημιουργία ενός τουριστικού καταλύματος 100 κλινών είναι συχνά επενδυτικά μη βιώσιμη και οδηγεί σε διάχυση της δόμησης με πολλαπλή επιβάρυνση υποδομών και περιβάλλοντος.
Για τον λόγο αυτό οι ειδικές ρυθμίσεις πρέπει να καθορίζονται μέσω των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων, όπου μπορεί να αξιολογηθεί σωστά η πραγματική ανάγκη, οι υποδομές, η αναπτυξιακή δυναμική και οι περιβαλλοντικές αντοχές κάθε τόπου.
Φέρουσα ικανότητα ως δυναμικός δείκτης
Η έννοια της φέρουσας ικανότητας έχει μπει δυναμικά στη συζήτηση, κυρίως για περιοχές που δέχονται αυξημένη επισκεψιμότητα. Η φέρουσα ικανότητα δεν είναι σταθερή· αλλάζει ανάλογα με τις υποδομές, την τεχνολογία, τις επενδύσεις και την οργάνωση.
Ένας προορισμός που σήμερα δυσκολεύεται να εξυπηρετήσει μεγάλο αριθμό επισκεπτών μπορεί στο μέλλον να βελτιώσει δίκτυα ύδρευσης, αποχέτευσης, μεταφορών και ενέργειας και να αυξήσει τις δυνατότητές του.
Αν η φέρουσα ικανότητα γίνει εργαλείο γενικών απαγορεύσεων, τότε υπάρχει κίνδυνος στρεβλώσεων και αναπτυξιακών αδιεξόδων. Χρειάζεται ευελιξία και συνεχής αξιολόγηση δεδομένων, όχι απόλυτες απαγορεύσεις που θα μπλοκάρουν επενδύσεις.
Προστασία περιβάλλοντος και βραχυχρόνιες μισθώσεις
Η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και του οικιστικού τοπίου είναι αναγκαία: η βιωσιμότητα του τουρισμού εξαρτάται από την ποιότητα του περιβάλλοντος και την αυθεντικότητα των προορισμών.
Ωστόσο αυτή η προστασία δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά σε νέους περιορισμούς για νόμιμες και οργανωμένες τουριστικές επενδύσεις. Οι ξενοδοχειακές μονάδες ήδη λειτουργούν υπό αυστηρό πλαίσιο αδειοδοτήσεων και περιβαλλοντικών ελέγχων.
Ανησυχία προκαλεί η ανεξέλεγκτη εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων. Σε πολλές περιοχές έχουν αλλάξει τον χαρακτήρα των τοπικών κοινωνιών, έχουν αυξήσει το κόστος κατοικίας για μόνιμους κατοίκους και έχουν δημιουργήσει πιέσεις στις υποδομές.
Το ζήτημα αυτό δεν έχει αντιμετωπιστεί επαρκώς από τη νομοθεσία μέχρι σήμερα και απαιτεί στοχευμένες ρυθμίσεις σε τοπικό επίπεδο.
Στόχος: βιώσιμη ανάπτυξη
Η συζήτηση για το νέο χωροταξικό πλαίσιο δεν αφορά μόνο τους επιχειρηματίες. Αφορά το μοντέλο ανάπτυξης που θέλει να ακολουθήσει η χώρα τα επόμενα χρόνια.
Το ζητούμενο είναι μία ισορροπία ανάμεσα στην ανάπτυξη, την προστασία του περιβάλλοντος και την ποιότητα ζωής των τοπικών κοινωνιών. Η χώρα χρειάζεται ένα χωροταξικό που θα στηρίζει την πραγματική βιώσιμη ανάπτυξη και το μέλλον της ελληνικής φιλοξενίας.
Ένα πλαίσιο που θα προστατεύει το περιβάλλον χωρίς να εμποδίζει την υγιή ανάπτυξη και τις επενδύσεις που χρειάζεται ο ελληνικός τουρισμός.
