Στουρνάρας ΠΑΣΟΚ: Η τρίτη θητεία του Γιάννης Στουρνάρας στην Τράπεζα της Ελλάδος παρουσιάστηκε ως θεσμική ανανέωση, αλλά στην ουσία λειτουργεί ως τεστ προσανατολισμού — όχι για τον ίδιο, αλλά για το ΠΑΣΟΚ.
Η κρίσιμη ψήφος και το «παρών»
Στην ψηφοφορία η Νέα Δημοκρατία ψήφισε υπέρ, ο ΣΥΡΙΖΑ και τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης ψήφισαν κατά, ενώ το ΠΑΣΟΚ επέλεξε το «παρών». Το «παρών» συχνά σημαίνει ότι κάποιος θέλει να στείλει μήνυμα χωρίς να αναλάβει την ευθύνη της άρνησης — όμως στην πολιτική το «παρών» είναι επίσης θέση.
Ο Γιάννης Στουρνάρας δεν είναι τυχαίο πρόσωπο στη μνήμη της κρίσης. Προέρχεται από το ΠΑΣΟΚ και συνδέθηκε με την παραμονή της χώρας στο ευρώ και τη σκληρή πλευρά των οικονομικών επιλογών. Η στάση απέναντί του δεν αφορά μόνον το πρόσωπο, αλλά και σύμβολα όπως το ευρώ, η θεσμική συνέχεια και η δημοσιονομική σοβαρότητα.
Πολιτική πίκα και συνέπειες
Το ΠΑΣΟΚ δυσκολεύτηκε στην απόφαση. Όχι για τον Στουρνάρα, αλλά για τον εαυτό του. Μπορεί ένα κόμμα να αρνηθεί τις δικές του καταβολές για να πλήξει έναν πολιτικό αντίπαλο; Αν η μη-ψήφιση του Στουρνάρα δηλώνει αριστερή στροφή υπό τον ισχυρό άνδρα της Χαριλάου Τρικούπη, τι θα συμβεί αν οι επόμενες εκλογές αφήσουν τη χώρα χωρίς αυτοδύναμη Νέα Δημοκρατία;
Συνεχίζει το ΠΑΣΟΚ να είναι κόμμα εξουσίας ή μετατρέπεται σε μηχανισμό προσωπικών ρεβάνς; Μήπως γίνεται πολιτικό καφενείο που κοιτάει τον ΣΥΡΙΖΑ και ζηλεύει τα χειρότερα του; Η χώρα έχει ξαναζήσει παρόμοια φαινόμενα και πλήρωσε ακριβά.
Η μνήμη της κρίσης
Τα αποτελέσματα της προηγούμενης κρίσης—κλειστές τράπεζες, capital controls, απώλεια εισοδημάτων, σπίτια στο σφυρί, νέοι που έφυγαν στο εξωτερικό, επιχειρήσεις χωρίς ανάσα—είναι ακόμα νωπά. Δεκαεπτά χρόνια γολγοθάς είναι πολλοί για να ανεχθεί η κοινωνία κομματικές πίκρες.
Οι κεντρώοι και μετριοπαθείς του ΠΑΣΟΚ έχουν επιλογή: ή θα υπενθυμίσουν ότι αυτός ο χώρος ήξερε τι σημαίνει Ευρώπη και κόστος εξουσίας, ή θα παραμείνουν θεατές μιας ηγεσίας που ψάχνει το μέλλον μέσα από τα συνθήματα άλλων.
Κυβερνησιμότητα και προσωπικές αντιπαλότητες
Πότε θα μιλήσουν οι πιο σοβαροί στο κόμμα; Ή θα αφήσουν το ΠΑΣΟΚ να κυλίσει σε ένα αντιμητσοτακισμό χωρίς πρόγραμμα, που βάζει σε κίνδυνο τη χώρα; Μιλάμε για τις τύχες της χώρας και για το ποιος αναλαμβάνει ευθύνη αν οι κάλπες φέρουν δύσκολο αποτέλεσμα: θα υπάρξει συγκυβέρνηση με ευρωπαϊκή γραμμή ή θα ξαναμπούμε σε περιπέτειες με το παιχνίδι του «όχι σε όλα» και προσωπικών λογαριασμών;
Στο πλαίσιο αυτό, αναρωτιέται κανείς μήπως ο Ευάγγελος Βενιζέλος, όταν προειδοποιούσε για τον κίνδυνο της μη-κυβερνησιμότητας, δεν φωτογραφίζει μόνο την ικανότητα του Μητσοτάκης, αλλά και την εμμονική αντιμητσοτακική στάση του ισχυρού άνδρα της Χαριλάου Τρικούπη, η οποία σπρώχνει τη χώρα σε ατραπούς στο όνομα προσωπικής κόντρας.
Η παλιά πρακτική της πολιτικής εκδίκησης
Η χώρα θυμάται την πολιτική πίκα που ντύθηκε με δημοσιονομική αποκάλυψη: μετά την «Απογραφή Αλογοσκούφη» ξέσπασε πόλεμος γύρω από τα νούμερα του κράτους από τον ΓΑΠ και τον Παπακωνσταντίνου. Από τα νοσοκομεία μέχρι τις στρατιωτικές δαπάνες, όλα μπήκαν στον ίδιο λογαριασμό αναξιοπιστίας. Ένα έλλειμμα που αρχικά το 2009 εκτιμήθηκε στο 6%-7% ανέβηκε στο 12,6% και τελικά καταγράφηκε ως 15,6% του ΑΕΠ.
Όποιος θέλει ας το πει λογιστική τάξη· η χώρα όμως το έζησε ως πολιτικό σοκ. Εκεί γεννήθηκε το δηλητήριο που ακόμα πληρώνουμε. Είναι άλλο να λες την αλήθεια στους εταίρους και στις αγορές και άλλο να δίνεις την εντύπωση ότι σε ευχαριστεί να διασύρεις τη χώρα για το κακό που παρέλαβες.
Ανδρουλάκης, αντιμητσοτακισμός και ρόλος στην αντιπολίτευση
Ο Ανδρουλάκης φαίνεται να πιστεύει ότι μπορεί να γίνει κεντρικός πόλος της αντιδεξιάς συσπείρωσης, επαναλαμβάνοντας λάθη του ΓΑΠ. Κάθε αρχηγός θέλει ρόλο πρωταγωνιστή, αλλά όταν ο ρόλος αναζητείται με θυμό αντί για σχέδιο, το πρόβλημα μεγαλώνει: πίκα αντί για αντιπρόταση.
Γύρω από αυτή τη γραμμή υπάρχει ένα νεφελώδες αντιμητσοτακικό περιβάλλον που βλέπει το ΠΑΣΟΚ ως εργαλείο φθοράς. Το στηρίζει όσο εξυπηρετεί τον σκοπό και το σπρώχνει σε σύγκρουση, σερβίροντας καθημερινά χλεύη για τον Μητσοτάκης και την οικογένειά του, μέχρι και ανοχή στη χυδαιότητα.
Επιλογή: κόμμα εξουσίας ή κομπάρσος;
Το ΠΑΣΟΚ πρέπει να αποφασίσει αν θέλει να ξαναγίνει κόμμα εξουσίας ή αν του αρκεί να παίζει τον κομπάρσο στον αντιμητσοτακισμό άλλων κέντρων, ακόμη κι αν αυτό κοστίζει στη χώρα. Η στάση απέναντι στον Γιάννης Στουρνάρας δεν είναι μικρό επεισόδιο· είναι άρνηση των πασοκικών καταβολών στο βωμό της τοξικότητας.
Ο Στουρνάρας ΠΑΣΟΚ δεν είναι δημοφιλές πρόσωπο για πολλούς· όμως κανείς σοβαρά δεν μπορεί να του καταλογίσει δόλο ή αβελτηρία στις δημόσιες θέσεις που υπηρέτησε, ακόμη κι αν διαφωνεί με κάποιες αποφάσεις του.
Αν όλα αυτά χάνονται σε μια ψήφο, πού θα στηριχθεί η χώρα αν χρειαστεί συγκυβέρνηση; Στον προϋπολογισμό; Στις τράπεζες; Στην άμυνα; Στις ελληνοτουρκικές κρίσεις; Στην επόμενη διεθνή αναταραχή;
Ασάφεια σχεδίου και απώλεια του κεντρώου ακροατηρίου
Η αδυναμία του ΠΑΣΟΚ να ξεκολλήσει τόσα χρόνια από το σημερινό του δημοσκοπικό επίπεδο υποδηλώνει ασάφεια σχεδίου και στροφή προς τον οπαδισμό. Όταν ένα κόμμα προσπαθεί να γίνει «λίγο-από-ΣΥΡΙΖΑ», χάνει τους δικούς του νορμάλ ανθρώπους από το κέντρο πριν κερδίσει τους άλλους.
Ίσως τελικά ο Τσίπρας να είναι λιγότερο επιβλαβής—τουλάχιστον ξέρεις με ποιον έχεις να κάνεις.
Άγης Βερούτης
agissilaos@gmail.com
